Национална ботаничка градина на Велс
51°50′15″N 4°09′06″W / 51.83756°N 4.15176°W
Националната ботаничка градина на Велс (велшки: Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru) – ботаничка градина сместена во Ланартни во долината на реката Тајви, Кармартеншир, Велс.
Градината исто така е туристичка атракција и центар за ботаничко истражување и конзервација која располага со најголемата стаклена градина со еден распон во светот, со површина долга 110м и широка 60м.[1]
Националната ботаничка градина на Велс се стреми „да развие одржлива национална ботаничка градина од светска класа посветена на истражување и зачувување на биодиверзитетот, доживотно учење и уживање на посетителот“.
Градината е воедно и регистрирана добротворна организација која се потпира на финансирање од посетители, пријатели, грантови и подароци, а значајни почетни трошоци биле споделени со Милениумскиот фонд на Велика Британија.
Историја на локацијата
[уреди | уреди извор]
На почетокот од 17 век на местото каде денес се наоѓа градината, семејството Мидлтон изградило вила, а во 1789 година, Сер Вилијам Пакстон го купил имотот за 40.000 фунти со цел создавање воден парк, користејќи го своето големо богатство за да вработи некои од најдобрите креативни умови од своето време, вклучувајќи го и еминентниот архитект Самуел Пепис Кокерел, кого го ангажирал да дизајнира и изгради нова сала Мидлтон, претворајќи ја оригиналната во фарма.
Новата сала Мидлтон станала „една од најпрекрасните вили во Јужен Велс“, која „далеку ги засенила најгордите камбриски вили во азиска помпезност и сјај“.[3]
Пакстон создал генијален воден парк, а водата течела низ имотот преку систем од меѓусебно поврзани езера, езерца и потоци поврзани со мрежа од брани, водни олуци, мостови и каскади.
Изворската вода се складирала во покачени вештачки езера кои се влевале во оловен резервоар на покривот на вилата, овозможувајќи ѝ на резиденцијата на Пакстон да ужива во водоводна вода и во најсовремените луксузни тоалети.[3]
Паркот, кој ја вклучувал и Националната ботаничка градина, под Мидлтон Хол бил регистриран со степен II* во регистарот на паркови и градини од посебен историски интерес во Велс.
Во 1806 година, Пакстон повторно го ангажирал Пепис Кокерел да ја дизајнира, а потоа и да ја надгледува изградбата на Пакстоновата кула на имотот, која била завршена во 1809 година.
Неоготска кула изградена во чест на лорд Нелсон, се наоѓа на врвот на рид во близина на Ланартни во долината Тови, а денес, кулата е во сопственост на Националниот фонд.
До времето на смртта на Пакстон во 1824 година, имотот Мидлтон Хол се простирал на околу 10.7км2, а агентите за продажба кои биле ангажирани таа година го опишале имотот во нивниот каталог:[4]
| „ | Богато украсено од природата и значително подобрено со уметност. Прекрасна кула подигната во спомен на благородниот херој, покојниот лорд Нелсон, формирајќи голема и истакната карактеристика на имотот и обележје во округот, наспроти кои се наоѓаат урнатините на замокот Дрислвин и ридовите Гронгар, со голема виткање на Тоуи, претставувајќи пејзаж што може да се спореди со кој било округ. Што се однесува до локалните погодности, патиштата се одлични, добро соседство, а земјата изобилува со многу живописни пејзажи. | “ |
Имотот Мидлтон Хол бил продаден на трговецот од Западна Индија, роден во Јамајка, Едвард Хамлин Адамс, за 54.700 фунти кој не бил ниту градинар ниту љубител на водни објекти и кој додал згради што ја потпомогнале неговата љубов кон селските спортови, но дозволил бањите да пропаднат, а од градините биле одржувани само оние што биле веднаш видливи од куќата.
Во 1842 година, имотот преминал во рацете на неговиот ексцентричен син Едвард, кој веднаш го променил своето име од Адамс во велшката форма Абадам и не сакајќи ја земјата или градините, според неговиот управител на имотот Томас Кук, тој бил општествен кошмар.
Во 1875 година бидејќи неговиот син починал пред него, имотот преминал на неговата најстара ќерка, Луси, а потоа и на неговата следна сестра Ада, која се омажила во локалното семејство Хјуз.
Во 1919 година, имотот повторно го сменил сопственикот кога мајорот Вилијам Џ.Х. Хјуз го продал на полковникот Вилијам Н. Џонс.[5]
Најмладата ќерка на Едвард Абадам, Алис, била водечка суфражетка, а сината плоча во нејзина чест била откриена во 2018 година, на стогодишнината од правото на глас на жените, во градините на она што некогаш беше Мидлтон Хол, нејзиниот дом од детството, од страна на нејзината правнука Маргарет Вон.[6]
Во 1931 година, куќата била целосно изгорена од пожар, оставајќи ги само ѕидовите, покриени со топчиња стопено олово од стопениот покрив, по што имотот пропаднал, а дури 20 години подоцна ѕидовите на главната куќа биле срушени и потоа, местото било купено од окружниот совет на Кармартеншир и го изнајмил на млади земјоделци со надеж дека ќе се пробијат во земјоделска кариера.[3]
Едно дрво на местото, познато како даб Ланартн, речиси било исечено во тоа време за време на расчистувањето на пасиштата на една од фармите, но за среќа ја преживеало сета негрижа и во 2016 година било прогласено за дрво на годината во Велс.[7]
Историја на градината
[уреди | уреди извор]
Во 1978 година, интересот го привлекле локалните шетачи, кои биле желни да го оживеат раскошот на она што можеле да го видат околу себе, па така со воспоставување шема за собирање средства, малкуте собрани пари довеле до повторно откривање на голем број историски обележја.
Практично на местото на куќата на Кокерел, Големата стаклена градина сега го сочинува централниот дел, а голем дел од оригиналниот воден пејзаж бил реставриран и проширен со воведување каскади кон западниот пристап кон стаклена градина.
Извонредниот оригинален поглед од источната страна на куќата што го нуделе над имотот бил реставриран, протегајќи се како што првично се протегал до кулата Пакстон во далечината, а многу експерти коментирале дека овој поглед им давал можност на посетителите да видат и да разберат нешто од она што големите пејзажни архитекти од крајот на 18 век го разбирале под зборот „сликовито“.
Градината за прв пат била отворена за јавноста на 24 мај 2000 година, а официјално отворена на 21 јули од страна на Чарлс, принцот од Велс.[3]
Во 2000 година, „Фостер и партнери“ го освоиле Златниот медал за архитектура на Националниот фестивал „Ајстедфорд“ во Велс за нивната работа на Големата стаклена градина.[8]
Во 2003 година, градината се соочила со сериозни финансиски тешкотии, а во 2004 година прифатила финансиски пакет од Владата на Велшкото собрание, Советот на округот Кармартеншир и Комисијата за милениум за да ја обезбеди својата иднина.
Местото се протега на 2.30км2[9], а меѓу ретките и загрозени растенија во градината е и Sorbus leyana.
Пристапите кон рециклирање и зачувување од 21 век биле користени во дизајнот на центарот: рециклирањето на биомаса се користи за греење на некои од објектите како што се центарот за посетители и стаклениците.
Со многу растителни изложби кои сега се целосно зрели, како и изложби и активности за привлекување на помлади посетители, три четвртини од приходите сега се генерирани самостојно, а преостанатиот квартал е во грантови.
Во 2019 година имало 160.000 посетители, што било наведено како „одржлив просек“.[10]
Ботанички колекции
[уреди | уреди извор]
Изградена практично на истото место како и новата, но сега срушена Мидлтон Хол во Пакстон, Големата стаклена градина, дизајнирана од Фостер и партнери, претставува најголемата структура од ваков вид во светот, долга 95м и широка 55м, со покрив што содржи 785 стаклени панели.
Сместување на растенија од неколку медитерански климатски региони, растенијата се поделени на делови од Чиле, Западна Австралија, Јужна Африка, Калифорнија, Канарските Острови и самиот Медитеран.[1]
Двоѕидната градина била обновена од урнатините и се развивала за да смести широк спектар на растенија, вклучувајќи модерна интерпретација на кујнска градина во едната четвртина, и украсни леи за прикажување на класификацијата и еволуцијата на сите семејства на цветни растенија во другите три четвртини.[11]
Во 2007 година, била отворена нова тропска стаклена градина, дизајнирана од велшкиот архитект Џон Бел со цел продожување на класификациските изложби со тропски монокотиледони.[12]
Во 2015 година била засадена голема колекција од велшки сорти јаболка, а планирана била и велшка помона (анотирана анкета).
Национален природен резерват Ваун Лас
[уреди | уреди извор]Националниот природен резерват Ваун Лас е достапен од градината и опфаќа околу 1.5км2 ливади и пасишта со диви цвеќиња.[13]
Употреба на телевизија
[уреди | уреди извор]Сцените со купола во стаклена градина од епизодата „Водите на Марс“ (2009) од серијата Доктор Ху биле снимени во стаклената градина.[14]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 „National Botanic Garden of Wales: Glasshouse Facts and Figures“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2 February 2016. Посетено на 14 November 2011.
- ↑ „Wallace Garden“. National Botanic Garden of Wales. Посетено на 30 October 2016.
- 1 2 3 4 „National Botanic Garden of Wales: History“. Архивирано од изворникот на 5 November 2011. Посетено на 14 November 2011.
- ↑ „William Paxton“. ammanfordtown.com. Архивирано од изворникот на 2012-04-02. Посетено на 16 September 2011.
- ↑ The selected letters of Vernon Lee. Volume I, 1865–1884. Gagel, Amanda,, Geoffroy, Sophie. Abingdon, Oxon. 26 October 2016. ISBN 978-1-134-97673-7. OCLC 961915750.CS1-одржување: друго (link)
- ↑ Ltd (www.waters-creative.co.uk), Waters Creative. „National Botanic Garden of Wales“. www.womensarchivewales.org (англиски). Посетено на 2020-03-28.
- ↑ „Saved oak wins Tree of the Year award“. BBC News. 9 November 2015. Посетено на 30 September 2018.
- ↑ „Gold Medal for Architecture“. National Eisteddfod of Wales. Архивирано од изворникот на 24 January 2021.
- ↑ „National Botanic Garden of Wales: Introduction“. Архивирано од изворникот на 5 November 2011. Посетено на 14 November 2011.
- ↑ „National Botanic Gardens of Wales is blooming at 20“. BBC. 23 May 2020. Посетено на 23 May 2020.
- ↑ „National Botanic Garden of Wales: Double Walled Garden“. Архивирано од изворникот на 3 August 2011. Посетено на 14 November 2011.
- ↑ „National Botanic Garden of Wales: Tropical House“. Архивирано од изворникот на 15 March 2011. Посетено на 14 November 2011.
- ↑ „Waun Las National Nature Reserve“. National Botanic Garden of Wales. Посетено на 3 September 2020.
- ↑ „National Botanic Garden of Wales : Doctor Who“. Garden of Wales. Архивирано од изворникот на 2009-10-25.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Национална ботаничка градина на Велс“ на Ризницата ? |
|