Прејди на содржината

Национален парк Соома

Од Википедија — слободната енциклопедија
Националниот парк Соома
Реката Раудна

Map showing the location of Soomaa National Park

Видео со дрон од Националниот парк Соома 2023

Националниот парк Соомаа (естонски: Soomaa rahvuspark) е национален парк во југозападна Естонија. Соома („земја на мочуришта“) штити 390 km², паркот е создаден во 1993 година.[1] Соома е важна област за птици од 1989 година, местото Рамсар со заштитени мочуришта од 1997 година и областа Натура 2000 од 2004 година.

Географија

[уреди | уреди извор]

Националниот парк, сместен во Вахе-Еести (познато како Месо-Естонија), е создаден во 1993 година за да ги заштити големите подигнати мочуришта, поплавените рамни пасишта, затрупаните шуми и разбрануваните реки. Територијата на националниот парк е претежно покриена со многу кал, одделени една од друга со реките на сливот на реката Перну-реките Навести, Халиште, Раудна и Лемјиги. Од издигнатите мочуришта, најзабележително е Куресоу Бог, чија стрмна јужна падина, паѓајќи во Лемеџиги, се издигнува за 8 метри на растојание од 100 метри.

На источната маргина на националниот парк лежат највисоките дини на копното на Естонија, сместени на околу 50 километри од современото крајбрежје. Најкарактеристичните крајбрежни формации на претходникот на денешното Балтичко Море, Балтичкото Ледено Езеро (пред 11.200–10.600 години), кое го означува некогашниот водостој, се сместени на северозападниот и западниот раб на висорамнината Сакала. Дините Руунраипе се највисоки во областа. Сртот на дината, кој се криви од северозапад кон југоисток е песочен гребен долг 1,2 километри, чија максимална висина е 12 метри.

Во 2009 година, Националниот парк Соома, како најголем недопрен систем на тресет во Европа зачуван како дивина, се приклучил на мрежата на дивини подрачја на ПАН паркови, бидејќи докажале дека е извонредна во комбинирањето на заштитата на дивината и одржливиот на туристички развој.

Сезонски поплавен фарма.

Кога огромно количество на вода тече низ висорамнината Сакала, реките на Соома не можат сето тоа да го содржат. Водата тече над поплавените пасишта и шуми и ги покрива патиштата, нарушувајќи ја врската со надворешниот свет. Во некои години, пролетните поплави се зголемуваат за еден метар дневно во период од 3-4 дена.

Поплавното подрачје Рииса е формирано на таков начин; со површина што опфаќа најголеми 175 квадратни километри, таа е најголемата редовно поплавена област во Естонија и цела Северна Европа. При максимално ниво на поплава, површината покриена со вода може да биде преку 7–8 километри. Стрмни, издигнати мочуришта стојат како острови во водата. Поплавата често се нарекува „петта сезона“ во Соома.

Флора и фауна

[уреди | уреди извор]
Орди блато.
Рииса блато.
Езерото Орди.

Националниот парк Соомаа е највредниот дел од преостанатата голема дивина во Југозападна Естонија. Куресоо Бог е едно од двете најдобри преживеани големи мочуришта во Естонија со разновидност на видови меѓу највисоките.

Флора

Од голема ботаничка вредност се алувијалните ливади и шумите кои ги покриваат речните брегови. Регистрирани се приближно 200 видови, вклучително и Gladiolus imbricatus, iris sibirica и Sedum telephium. Уникатните мочуришни шуми (carrs) кои го опкружуваат локалитетот се исто така од посебен интерес.

Фауна

Веб-страницата редовно поддржува повеќе од 1% од поединците во релевантните популации на Бевиковиот лебед и жерав, а составот на видовите птици во овие мочуришта, особено Куресо, е еден од најрепрезентативните во Естонија. Регистрираните видови вклучуваат златен орел, шарена српоклуна шлука (повеќе од 100 пара), европска златно блатарче (околу 150 пара), данлин-обичен свиркач (ssp. schinzii), мал сокол, врба птармиган и Ливадска еја.

За време на есенската миграција, тоа е место за застанување и запирање на жерав (околу 1.000) и лебедот Бевик (околу 500), а за време на пролетната миграција има околу 2.000 Бевикови лебеди. Прдавците се уште се многубројни на поплавните ливади (50-100 пара). Тоа е важно место за мрестење за Северната штука.

Како голема дивина, Соома е дом и област за размножување на неколку цицачи кои се изумрени или многу ретки во други делови на Европа. Најбројни големи видови цицачи се срната, еленот и дивата свиња. Често се среќаваат и евроазискиот дабар, евроазискиот рис, сивот волк, кафеавата мечка.

Истражување

Националниот парк Соомаа и неговата околина се една од главните истражувачки области за големите месојади и тревопасни животни во Естонија. Почнувајќи од 2004 година се организирани неколку проекти за соработка помеѓу Државниот центар за заштита на природата и универзитетите во Естонија и во странство. Главната цел на овие студии е телеметриското набљудување на видовите како евроазискиот рис и сивиот волк.

„Во 2009 година Соомаа добила сертификат PAN Parks“ за неговата извонредност во комбинирањето на заштитата на дивината и одржливиот на развој на туризмот.[2]

Традиционална култура

[уреди | уреди извор]

Во последните 70 години, Областа на Националниот парк Соома се соочила со драматични промени поради економската и политичката ситуација во 20 век од она што човечкото живеење е намалено повеќе од 10 пати (87 луѓе според локалните општини во 2011 година). Со загубата на човечки жители, изгубено е и многу материјално и нематеријално културно наследство. За да се зачува што повеќе од она што останало или било собрано во музеите низ годините, во 2007 година била креирана веб-страница http://maastikud.ee/ Архивирано на 19 мај 2017 г.. Проектот спроведен од локалните невладини организации http://mardu.ee/ и Естонскиот книжевен музеј донел неколку топоними клучни за областа да го открие своето минато. Ваквите топоними играат витална улога во современата конзервација. Знаењето за традиционалната употреба на пејзажот, прочитано од овие имиња, може да ни даде подобро разбирање и за промените во екологијата на регионите.

Поради својата оддалечена локација, Соома е веројатно единственото место во Европа каде традицијата на изработка на кануа(естонски: хаабја) преживеала во 20-от и 21-от век. Во последниве децении, новиот наплив на интерес за правење копани ја ревитализирал античката традиција.[3]

За поддршка на Националниот парк Соома и неговата администрација, http://keskkonnaamet.ee неколку невладини организации презеле активности во различни области:

  • Естонскиот фонд за природата е еден од иницијаторите за создавање на Soomaa NP. Организатор на различни мониторинг работи и конзерваторски празници денес http://talgud.ee.
  • Естонскиот Фонд за природата Архивирано на 26 декември 2018 г. е една од најстарите невладини организации во регионот, која главно се занимава со различни прашања за заштита и луѓе кои живеат во селото Типу.
  • Природното училиште Типу е одговорно за образовните програми за природата.
  • Студиото Марду се обидува да го врати животот на една од ретките фарми што останале во областа Соома. Проучување на локално нематеријално наследство и изградба на отворено студио за уметници и дизајнери

Рекреација и туризам

[уреди | уреди извор]

Центар за посетители

[уреди | уреди извор]

Центарот за посетители на Националниот парк Соомаа се наоѓа во југозападна Естонија помеѓу округот Перну и Виљанди, сместен во средината на паркот 44километри од центарот на градовите Виљанди и Перну. Изградбата на центарот за посетители била завршена во 1998 година и била поставена на историскиот крстопат на древните зимски патишта кои се користеле до почетокот на 20 век за транспорт на стоки од Перну до Виљанди.

Целта на Центарот за посетители е да ги даде сите информации потребни за оние туристи кои доаѓаат да ја истражат природата на Соома. Има печатени информации за неколку природни патеки, како и водичи за медиуми, филмови и мала народна библиотека. Исто така, можно е да нарачате едукативни предавања за природата и да учествувате во различни работилници и програми.

Активности

[уреди | уреди извор]
Влез од пешачка патека до планинарската патека Рииса.
Пешачки и студиски патеки

Постојат неколку пешачки и студиски патеки, поставени низ целиот национален парк за да ја истражат природата најдобро што може:

  • Пешачка патека Рииса: 5км / околу 3 часа / блато Рииса / стражарска кула /
  • Пешачка патека Ингаци: 4,5км / околу 3 часа / блато Куресо / стражарска кула /
  • Патека дабар: 2км / околу 1,5 часа / Живеалиште на дабар и опадна шума /
  • Патека Окса: 800м / околу 45 мин / објект од културно наследство и ливади /
  • Пешачка патека Куранииду: 1,2км / околу 1,5 часа / старо шумско живеалиште / стражарска кула /
  • Ливада Мулги: кампување / поплавени обични пасишта / богато живеалиште на птици /
  • Планинарска патека Торамма: 2,5км / околу 3 часа / ливада Халист, богато живеалиште на птици / караула за птици /
  • Пешачка патека Меиекосе: 2,8км / околу 3 часа / стар пат за коли низ напуштеното село Торамма / полуприродни живеалишта /
  • Пешачка патека Куресо: 32км / 2 дена / различни пејзажни и културни историски локалитети /
  • Студиска патека на Хупасаре: 5км / 2,5 часа / блато Куресо / полуприродни живеалишта / музеј на Март Сар
  • Типу студиска патека: 3км / 2 часа / култура историски локалитети / традиционален рурален пејзаж / полу-природни живеалишта
Подетални информации за природата и пешачките патеки во Соома од почетната страница на Државниот центар за управување со шуми[4]
Тури

Во Сомаа има пет сезони - пролет, лето, есен, зима и сезона на висока вода.

Изградба на кану кану.

Сезоната на кану трае од април до октомври. Кајакарството е исто така еден од најдобрите начини за запознавање со Соомаа. Кајакарството на поплавеното подрачје е авантуристичко искуство, поплавите се вообичаени на крајот на март или на почетокот на април. Патувањето со водич на традиционалните кануа е ексклузивен начин на веслање, а во лето се организираат кампови за градење чамци

Во областа може да се направат прошетки по мочуриштата, патеките на дрвени штици им даваат можност на посетителите да ја набљудуваат посебната флора и фауна на длабоките тресетни мочуришта.

Во зима, кога целото мочуриште е замрзнато, се организираат тури со чевли и санки преку замрзнатите мочуришта, а во случај на снег и патувања за скијање.

Во 2009 година Националниот парк Соома бил награден од Европската комисија како врвна дестинација за одмор на природата.[5]

Поврзано

[уреди | уреди извор]
  • Заштитени подрачја на Естонија
  • Список на национални паркови на Балтикот
  • Список на заштитени подрачја на Естонија
  • Список на локалитети Рамсар во Естонија
  1. Soomaa Rahvuspark in Estonia Protected Planet
  2. „Home“. panparks.org.
  3. Haabjas - Estonian Dugout Canoe. Retrieved 5-2-2011.
  4. „Loodusega Koos“.
  5. „Soomaa National Park (Estonia) - Destinations of Excellence“. Архивирано од изворникот на 2010-07-21. Посетено на 2010-07-21.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]