Народ

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Народ — повеќезначен поим, кој во зависност од контекстот на употреба, може да означува различни видови на човечки заедници. Според терминолошката класификација од областа на општествените науки, постојат две основни значења на овој поим: народот како етнос (етнички народ) и народот како демос (демотски народ - население). Покрај овие основни значења, поимот народ може да има и многу други значења, кои се формираат според различни критериуми, со што се создаваат изрази со специфични, симболични или преносни значења, како што се: политички народ, конститутивен народ, мнозинство, малцинство, работоспособно население и други слични изрази. [1] [2]

Луѓето како етнос: етнички народ[уреди | уреди извор]

Во некои јазици, терминот народ најчесто се користи во етнички контекст, за означување на етнички народи, како што се: македонскиот, српскиот или рускиот народ. Со таквата употреба, нацијата се дефинира како заедница составена од сите луѓе кои имаат заеднички етнички идентитет, без оглед на просторни, временски или какви било други критериуми. Во таа (етничка) смисла, на пример: македонскиот народ се Македонци, без оглед каде живеат и без оглед на тоа кога живееле, што во рамките на македонската национална заедница создава трајна врска помеѓу нив. Таквото (етничко) разбирање за народот се заснова на заедничко историско и културно наследство и затоа не е предмет на поранешна или сегашна територијално-политичка поделба. Во таа смисла, местото на живеење или државјанство е ирелевантно за лична припадност на етничкиот народ, бидејќи секој припадник на етничкиот народ поседува свој личен етнички идентитет и го чуваат целосно независно од другите карактеристики и категории, како што е на пример поседувањето државјанство на матичната или некоја странската земја.

Луѓето како демос[уреди | уреди извор]

Во најширока смисла, поимот народ значи целокупното население на некоја територија, независно од какви било етнички, јазични, религиозни или кои било други поделби. Во терминологијата на општествените науки, за означување на народ, се користи концептот демос ( грчки: δῆμος), што во поимен план ја нагласува суштинската разлика помеѓу демосот (населението) и етничкиот народ, односно етносот (грчки: ἔθνος). Токму на ваквата терминолошка разлика се воспоставуваат разликите помеѓу поимите што се однесуваат на народот како демос (население), и се базираат врз основа на демосот (демократија, демографија) и специфични поими кои се однесуваат на народот како етнос, и се базираат врз основа на етнос (етнократија, етнички студии).

Други значења[уреди | уреди извор]

Во општествените науки често се користи терминот политички народ, кој има специфично историско значење. Така, на пример, во античките држави се сметало дека само жителите со граѓански права имаат право да учествуваат во политичкиот живот, додека сите други жители (членови на одредени поробени народи и робови) немале такви права, и затоа не биле дел од политичкиот народ. Во средниот век, политичкиот народ бил само оние групи чии претставници имале право да учествуваат на државните собранија (благородништво, црковни великодостојници и претставници на слободни градови), додека сите други жители (поголемиот дел од населението - зависните селани) биле без такви права, и затоа тие не припаѓале на политичкиот народ. Во времето на првите граѓански револуции (англиските, американските, француските) е развиен поширок концепт на политички народ, кој се здоби со целосна афирмација дури во 20 век, кога правото на глас станува универзално, покрај мажите биле вклучени и жените.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Nedeljković 2007.
  2. Malešević 2009.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]