Мразовец

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Мразовец|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}
Мразовец
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Мразовец
Вид: Мразовец
Биномен назив
Мразовец
Мразовец
Научна класификација
Царствo: Plantae
Оддел: Tracheophytes
Оддел: Angiosperms
Оддел: Monocots
Ред: Liliales
Фамилија: Colchicaceae
Род: Colchicum
Вид:
C. autumnale
Биномен назив
Мразовец
Синомини[2]
Synonyms list
    • Colchicum commune Neck.
    • Bulbocodium antumnale (L.) Lapeyr.
    • Colchicum vernale Hoffm.
    • Colchicum vernum (Reichard) Georgi
    • Colchicum polyanthon Ker Gawl.
    • Colchicum praecox Spenn.
    • Colchicum crociflorum Sims
    • Colchicum orientale Friv. ex Kunth
    • Colchicum autumnale var. viridiflorum Opiz
    • Colchicum pannonicum Griseb. & Schenk
    • Colchicum transsilvanicum Schur
    • Colchicum turcicum subsp. pannonicum (Griseb. & Schenk) Nyman
    • Colchicum bulgaricum Velen.
    • Colchicum borisii Stef.
    • Colchicum vranjanum Adamovic ex Stef.
    • Colchicum doerfleri var. orientale Kitanov
    • Colchicum drenowskii Degen & Rech.f. ex Kitan.
    • Colchicum rhodopaeum Kov.

Мразовец ( латински: Colchicum autumnale ), попознато како есенски крокус, ливадски шафран, или голи дами,[3] било токсично есенско цветно растение кое наликувало на вистинските Качунки, но бил член на фамилијата на растенијата Colchicaceae, за разлика од вистинските крокуси, кои припаѓале на фамилијата Перуники. Името „голи дами“ било затоа што цвеќињата излегувале од земјата долго пред да се појавувале лисјата.[4] И покрај народното име „ливадски шафран“, ова растение не било извор на шафран, кој се добивал од шафранскиот крокус, Качунки – и тоа растение, исто така, понекогаш се нарекувало „есенски крокус“.

Видот се одгледувало како украсно во умерените области, и покрај неговата токсичност. Сортата „Ненси Линдзи“ ја добило наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.[5][6]

Опис[уреди | уреди извор]

Ова тревно повеќегодишно растение имало лисја до 25 centiметарs (9.8 ин) долго. Цветовите биле осамени, 4–7 centiметарs (1.6–2.8 ин) преку, со шест тепали и шест стомаци со портокалови прашници и три бели стилови.[7] :324За време на оплодувањето, јајниците се наоѓале под земја.[8]

Дистрибуција[уреди | уреди извор]

Мразовецот бил единствениот вид од неговото семејство роден во Велика Британија и Ирска,[8][9] со забележителни популации под раководство на окружните диви животни трустови. Се јавувал и низ континентална Европа од Португалија до Украина, а наводно бил натурализиран во Шведска, европска Русија и Нов Зеланд.[2]

Фармацевтска употреба[уреди | уреди извор]

Светилките на Мразовец содржеле колхицин, корисен лек со тесен терапевтски индекс. Колхицинот бил одобрен во многу земји за третман на гихт и фамилијарна медитеранска треска, но имал низок терапевтски индекс. Колхицинот исто така се користел во одгледувањето на растенија за производство на полиплоидни соеви.

Токсичност[уреди | уреди извор]

Растенијата Colchicum биле смртоносни отровни поради нивната содржина на колхицин и биле погрешно помешани од фуражните со рамсоните, на кои тие нејасно личеле.[10] Симптомите на труење со колхицин биле слични на оние на арсенот и не бил познат противотров.

Ова растение (и самиот колхицин) претставувал особена закана за мачките. Лисјата и плодовите на ливадскиот шафран содржеле највисоко ниво на токсини, но сите делови на растението се сметале за отровни.[11]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Linnaeus, Carl von. 1753. Species Plantarum 1: 341, Colchicum autumnale
  2. 2,0 2,1 Kew World Checklist of Selected Plant Families, Colchicum autumnale
  3. A R Clapham, T G Tutin and E F Warburg, Flora of the British Isles, second edition, 1962, p 982
  4. Gajic. 1977. Glasnik prirodnaučkog museja u Beogradu, Serija B, Bioloake nauke Nauke 32: 8. Colchicum autumnale
  5. „RHS Plantfinder - Colchicum autumnale 'Nancy Lindsay'. Посетено на 12 January 2018.
  6. „AGM Plants - Ornamental“ (PDF). Royal Horticultural Society. July 2017. стр. 22. Посетено на 24 January 2018.
  7. Blamey, M.; Fitter, R.; Fitter, A (2003). Wild flowers of Britain and Ireland: The Complete Guide to the British and Irish Flora. London: A & C Black. ISBN 978-1408179505.
  8. 8,0 8,1 Parnell, J. and Curtis, T. 2012. Webb's An Irish Flora. Cork University Press. ISBN 978-185918-4783
  9. Clive Stace, New Flora of the British Isles 3rd edition 1991, p 855
  10. „Podlesek usoden za dve osebi“. 24ur.com. April 6, 2018. Посетено на April 6, 2018.
  11. „Meadow Saffron Poisoning in Cats“. wagwalking.com. Посетено на April 24, 2018.

Дополнително читање[уреди | уреди извор]

  • Есенски светилки од Рој Лидс (BT Batsford Ltd) 2006 годинаISBN 0-7134-8962-6