Микроскопски препарат

Од Википедија — слободната енциклопедија
Збир на стандардни микроскопски препарати од 75 на 25 мм. Белата област може да биде напишана за да се означи препаратот.
Микроскопски препарат (горе) и капак (долу)

Микроскопски препарат ― тенко рамно парче стакло, обично 75 на 26 мм и околу 1 мм дебелина, користено за држење предмети за испитување под микроскоп. Вообичаено, предметот е поставен (вметнат) на препаратот, а потоа и двата се вметнуваат заедно во микроскопот за гледање. Овој распоред овозможува неколку предмети поставени на препарати брзо да се вметнат и отстранат од микроскопот, да се означат, пренесуваат и складираат во соодветни кутии или папки за препарати итн.

Микроскопските препарати често се користени заедно со капак стакло или покривно стакло, помал и потенок стаклен лист што се поставува над примерокот. Препаратите се држат на место на лежиштето на микроскопот со стеги за препаратот што се користени за да се постигне прецизно, далечинско движење на лизгачот по лежиштето на микроскопот (како во автоматизиран/сметачки систем, или кога се допираат препаратот со прсти е несоодветен или поради ризикот од контаминација или поради недостаток на прецизност).

Историја[уреди | уреди извор]

Микроскопски препарат подготвен во 1855 година кој содржи референтни примероци од внатрешната лигавица на тенкото црево на жртва на колера.

Потеклото на концептот биле парчиња од слонова коска или коска, кои содржеле примероци кои се држат помеѓу плочи од проѕирен микашист, кои ќе се лизгаат во јазот помеѓу лежиштето и целта.[1] Овие препарати биле популарни во викторијанска Англија сè додека Кралското микроскопско друштво не го претставила стандардизираниот стаклен микроскопски препарат.[2]

Димензии и видови[уреди | уреди извор]

Вообичаени димензии на микроскопските препарати (во мм).

Стандарден микроскопски препарат е околу 75 мм на 25 мм и е околу 1 мм дебел. Достапни се низа други големини за различни посебни намени, како 75 x 50 мм за геолошка употреба, 46 x 27 мм за петрографски студии, и 48 x 28 мм за тенки делови. Препаратите обично се правени од обично стакло и нивните рабови често се фино матирани или полирани.

Микроскопските препарати обично се направени од стакло со оптички квалитет, како што е сода варово стакло или боросиликатно стакло, но се користи и посебна пластика. Споените кварцни препарати често се користат кога е важна ултравиолетовата проѕирност, на пр. во флуоресцентна микроскопија.[3][4]

Додека обичните препарати се најчести, постојат неколку специјализирани видови. Препарат со вдлабнатина или препарат со шуплина има една или повеќе плитки вдлабнатини („бунари“), дизајнирани да држат малку подебели предмети и одредени примероци како течности и ткивни култури.[5] Препаратите може да имаат заоблени агли за зголемена безбедност или робусност, или отсечен агол за употреба со стегач за лизгање или попречна маса, каде што лизгачот е прицврстен со закривена дршка со пружина која допира до еден агол, присилувајќи го спротивниот агол на препаратот на дршка во прав агол која не се движи. Ако овој систем се користи со препарат што не ги вклучува овие отсечени агли, аглите ќе се скршат и препаратот може да се скрши.[5]

Препарат со решетка е означен со мрежа од линии (на пример, 1 мм мрежа) што овозможува лесно проценување на големината на објектите што се гледаат при зголемување и обезбедува референтни области за броење минутни објекти. Понекогаш еден квадрат од мрежата ќе биде поделен на пофина мрежа. Препаратите за специјализирани примени, како што се хемоцитометри за броење клетки, може да имаат различни резервоари, канали и пречки бакрописани или матирани на нивната горна површина.[6] Различни трајни ознаки или маски може да се испечатат, да се изматат со песок или да се депонираат на површината од страна на производителот, обично со инертни материјали како политетрафлуоретилен.[7]

Хемоцитометар за броење клетки.
Микроскопска слика на мрежата на хемоцитометар користена за броење клетки.
Хемоциметарски препарат кој се држи на место на држач за микроскоп со стегач за препарат на вкрстена маса.

Некои препарати имаат замрзната површина или премачкана со емајл на едниот крај, за етикетирање со молив или пенкало.[5] Препаратите може да имаат посебни облоги нанесени од производителот, на пр. за хемиска инертност или зголемена адхезија на клетките. Облогата може да има постојан електричен набој за да ги држи тенки или прашкасти примероците. Обични облоги може да се: поли-L-лизин, силан, епоксидни смоли,[5][7] или дури и злато.[8]

Поставување[уреди | уреди извор]

Крвни размаски за патолошки преглед, пример за влажно поставување.
Микроскопски препарати со подготвени, обоени и означени примероци од ткиво во стандардна папка од 20 препарати.

Поставување на примероци на микроскопски препарати често е критична за успешно гледање. На проблемот му е посветено големо внимание во последните два века и е добро развиена област со многу специјализирани, а понекогаш и доста софистицирани техники. Примероците често се држат на своето место со помош на помалите стаклени капаци.

Главната функција на капакот е да ги држи цврстите примероци притиснати рамно, а течните примероци обликувани во рамен слој со еднаква дебелина. Ова е неопходно бидејќи микроскопите со висока резолуција имаат многу тесен регион во кој се фокусираат.

Покривното стакло често има неколку други функции. Го држи примерокот на место (или од тежината на капакот или, во случај на влажна монтажа, со површинскиот напон) и го штити примерокот од прашина и случајен контакт. Ја штити објективната леќа на микроскопот од допир со примерокот и обратно; во микроскопија за потопување со масло или микроскопија за потопување во вода, капакот го спречува допирот помеѓу течноста за потопување и примерокот. Поклопецот може да се залепи на лизгачот за да се запечати примерокот, забавувајќи ја дехидратацијата и оксидацијата на примерокот и исто така спречувајќи ја контаминацијата. Се користат голем број заптивки, вклучувајќи комерцијални заптивки, лабораториски препарати или дури и обичен проѕирен лак за нокти, во зависност од примерокот. Заптивната смеса без растворувачи што може да се користи за примероци од живи клетки е „валап“, мешавина од вазелин, ланолин и парафин во еднакви делови.[9] Микробиолошките и клеточните култури може да се одгледуваат директно на капакот пред да се стави на препаратот, а примероците може трајно да се постават на препаратот.[9]

Покривките/капаци се достапни во различни големини и дебелини.[10] Користењето на погрешна дебелина може да резултира со сферна аберација и намалување на резолуцијата и интензитетот на сликата. Специјални објективи може да бидат користени за сликање на примероци без капаци или може да имаат поправни јаки што му дозволуваат на корисникот да ја смести алтернативната дебелина на капакот.[11][12]

Суво поставување[уреди | уреди извор]

На суво поставување, наједноставниот вид на поставување, предметот е само поставен на препаратот. Одозгора може да се постави капак за да се заштити примерокот и целта на микроскопот и да се задржи примерокот мирен и рамно притиснат. Ова поставување може успешно да се користи за гледање примероци како полен, пердуви, влакна итн. Исто така се користи за испитување на честички зафатени во проѕирните мембрански филтри (на пример, при анализа на прашина во воздухот).

Нативен препарат или влажно поставување или привремено поставување[уреди | уреди извор]

Испитување со контактни предметни стакленца (техника на Холодни и Роси).

На влажно поставување, примерокот се става во капка вода или друга течност што се држи помеѓу препаратот и капакот со површинскиот напон. Овој метод најчесто се користи, на пример, за гледање на микроскопски организми кои растат во вода од езерце или други течни медиуми, особено кога се проучува нивното движење и однесување. Мора да се внимава да се исклучат воздушни меури кои би го попречиле гледањето и би го попречиле движењето на организмите. Пример за привремена влажна монтажа е држачот за лактофухсин, кој обезбедува и поставување на примерок, како и боење со фуксин.

Фиксен препарат или подготвено поставување или постојано поставување[уреди | уреди извор]

За патолошки и биолошки истражувања, примерокот обично се подложува на сложена хистолошка подготовка која вклучува негово фиксирање за да се спречи распаѓање, отстранување на водата содржана во него, замена на водата со парафин, сечење на многу тенки делови со помош на микротом, поставување на деловите на микроскопски препарат, боење на ткивото со користење на различни дамки за откривање на специфични ткивни компоненти, чистење на ткивото за да стане проѕирно и покривајќи го со покривка и медиум за поставување.

Распрскан препарат[уреди | уреди извор]

Распрскан препарат го опишува производството на палинолошки препарати со микроскоп со висење на концентриран примерок во дестилирана вода, ставање на примероците на препарат и дозволување на водата да испари.[13]

Медиуми за препарат[уреди | уреди извор]

Медиумот за препарат е растворот во кој е вграден примерокот, главно под стаклениот капак. Едноставните течности како вода или глицерол може да се сметаат за средства за монтирање, иако поимот главно се однесува на соединенија кои се стврднуваат во постојана монтажа. Попознатите медиуми за препарати се Permount,[14] и Hoyer-овиот медиум за препарати и алтернативно „глицеринско желе“.[15] Својствата на добар медиум за препарат се показател на прекршување близок до оној на стаклото (1,518), нереактивност со примерокот, стабилност над време без кристализирање, затемнување или менување на показателот на прекршување, растворливост во медиумот во кој примерокот е подготвен (или воден или неполарен, како што се ксилен или толуен), и не предизвикува бледнеење или истекување на дамката од примерокот.[16]

Примери на медиуми за препарати[уреди | уреди извор]

Воден[уреди | уреди извор]

Широко спорстрането е користен во имунофлуоресцентната цитохемија каде што флуоресценцијата не може да се архивира. Привременото складирање мора да се направи во темна влажна комора. Вообичаени примери се:

  1. Glycerol-PBS (9:1) со антикалорично средство, на пр., кое било од следниве [17]
    1. p-фенилендиамин
    2. пропил галат
    3. 1,4-диазабицикло (2,2,2)-октан (DABCO) (многу користен)
    4. Аскорбинска киселина
    5. Mowiol или Gelvatol
  2. Gelatin
  3. Mount
  4. Vectashield
  5. Prolong Gold
  6. CyGEL / CyGEL Sustain (за имобилизација на живи, нефиксирани клетки и организми)
Не-воден[уреди | уреди извор]
Препарат од 60-годишен холотипски примерок на рамен црв (Lethacotyle fijiensis) трајно поставен во канадски балзам.

Се користи кога е потребна фиксен препарат

  1. Permount (толуен и полимер на а-пинен, б-пинен, дипентен, б-феландрен)
  2. Канадски балзам
  3. DPX (D istrene 80 – комерцијален полистирен, пластицизер на пр. дибутил фталат и ксилен)
  4. DPX нов (со ксилен, но без канцероген дибутил фталат)
  5. Entellan (со толуен)
  6. Entellan нов
  7. Hempstead Halide Hoyer's Medium (комерцијална формулација на традиционалниот медиум на Хоер кој содржи 60% хлорал, но без познати канцерогени)
  8. Neo-Mount (компатибилен со алифатичен нео-чист, но не е компатибилен со ароматични растворувачи како ксилен)

Спротивно на другите видови/значења на препарат[уреди | уреди извор]

За разлика од правењето препарат неопходна за стаклени покривки, нешто слично монтирање може да се направи и за пообемно зачувување на примерокот во стаклени садови во музеите. Меѓутоа, за подготовка на примерокот се прави сосема поинаков вид на препарат, кој може да биде за биолошки или небиолошки материјали и понатаму се дели на постапки на правење препарат од видот „топол“ (компресивен) и „ладен“ (леан).[18][19]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Adam, George. Essays on the microscope. 1798
  2. Connett, Jess (4 октомври 2017). „The art of the invisible“. Bristol24-7. Посетено на 13 декември 2022.
  3. Quartz Microscospe Slides and Cover Slips Архивирано на 12 јануари 2018 г. from a commercial website (Ted Pella). Пристапено на 13 октомври 2022.
  4. Quartz Microscope Slides and Cover Slips Архивирано на 10 август 2015 г. catalog page from a commercial website (SPI Supplies). Пристапено на 13 октомври 2022.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Histology and Light Microscopy catalog page from a commercial website (EMS). Пристапено на 13 октомври 2022.
  6. „Lentz Microscopy Collection“ (PDF). Посетено на 13 октомври 2022.[мртва врска][мртва врска]
  7. 7,0 7,1 Microscope Slides catalog page from a commercial website (TEKDON). Посетено на 13 октомври 2022.
  8. Gold Coated Microscope Slides and DNA Imaging Kit catalog page from a commercial website (Asylum Research). Пристапено на 13 октомври 2022.
  9. 9,0 9,1 Microscopy – Protocols Архивирано на 3 април 2013 г. teaching webpage by the Moores Cancer Center, University of California at San Diego. Пристапено на 13 октомври 2022.
  10. GE technical specs from a commercial website (Ted Pella). Пристапено на 13 октомври 2022.
  11. „Coverslip Correction Collars“. Microscopy Resource Center. Olympus. Посетено на 13 октомври 2022.
  12. Michael W. Davidson (2010), Optical Aberrations, chapter in Molecular Expressions website at Florida State University. Last edit 15 јуни 2006 at 02:39 PM, Пристапено на 13 октомври 2022.
  13. Zippi, Pierre A. (1991). „SEM and Light Microscope Mounting and Specimen Location Technique for Same-Specimen Study of Palynological Strew Mounts“. Micropaleontology. 37 (4): 407–13. doi:10.2307/1485913. JSTOR 1485913.
  14. „Material Safety Data Sheet, Permount Mounting Media“ (PDF). Посетено на 13 октомври 2022.
  15. „Glycerine Jelly as a Substitute for Hoyer's Solution Mountant“. www.mobot.org. Посетено на 13 октомври 2022.
  16. Medical Laboratory Science : Theory And Practice By Ochei & Kolkatker, p. 446.
  17. Fluorescence specimen mounting, mounting medium, and antiquench agents – UCLA Brain Research Institute
  18. Cold and Hot Mounting Media, Molds, and Pressure Chamber – Electron Microscopy Sciences
  19. Allied High Tech – Allied High Tech Products | Metallographic Mounting Equipment