Маркгроф
Маркгроф[1][2] (германски: Markgraf; француски: marquis, италијански: marchese, англиски: margrave) — вид титула на гроф, која настанала во IX век во Каролиншкото Царство.
Титулата „маркгроф“ ја носеле управувачите (владетелите) назначени од царот на посебни германски гранични територии (области,[3] погранични земји) — марки[4][5][6] (од латинското „margo“ — „крај“; подоцна нарекувани маркгрофовии[1]). Подоцна во германските држави титулата маркгроф станала наследна. На своите територии, маркгрофовите поседувале широки административни, воени и судски овластувања, право да располагаат со сите приходи од своите владенија и да ги прошируваат на сметка на освоените земји. Фактички, тие биле обдарени со власт на ниво на војвода, со единствен исклучок: за време на воените походи маркгрофовите го следеле војводското знаме.
Маркгрофовите, покрај вообичаените грофовски овластувања, биле овластени и со право да градат бургови и тврдини и да собираат во своја полза дел од данокот од покорните племиња.[7] Во друг извор е наведено дека маркгрофот, во минатото бил пограничен судија, а до крајот на XIX век, почесно звање, титула на некои германски владетелски (и невладетелски) личности.[1] Владението, кнежевството и достоинството се нарекуваат — маркгрофовија.[1] Италијански, шпански и француски[8] аналог на почесната титула маркгроф е титулата „маркиз“, која потекнува од латинизираната форма (marchisus) на германската титула маркгроф.[9]
Историја
[уреди | уреди извор]Институтот маркгрофовија настанал и бил воведен за време на владеењето на царот на Франките, Лангобардите, војводата на Баварија и царот на Западот, Карл Велики, на почетокот на IX век. На границите на својата држава, Карл Велики создал погранични територии — марки (старогорногермански: marcha, германски: Mark):[3] Аварската, Фриулската, Саксонската, Сорпската и Шпанската Марка. На источната граница на Баварија била формирана Источна Марка (подоцна позната како Австриска Марка). Во царството на Карл постоела и една маркгрофовија — Виндска Марка, наречена така според името на Словените Винди што ја населувале (на почетокот на XX век тоа веќе било војводство Крањ).[10][11]
По распадот на Каролиншкото Царство, маркгрофовите станале владетели на полусамостојни владенија, пред сѐ на земјите што лежат зад реката Елба и на Дунав, како и во Северна Италија.[12]
За заштита на териториите на Тирингија и Саксонија од нападите на Словените што ги враќале своите земји, царовите од Саксонската династија ја основале Северна Марка (Nordmark), подоцна преобразена во Бранденбуршка Марка, како и Мајсенската и Данската Марка. По царот Хенрик III, на границата на Корушка била создадена Штаерска Марка, а на запад маркгрофовијата Намир.
Од XII век, маркгрофовиите станале наследни феуди.[7]
Маркгрофовите на Бранденбург во 1356 г. добиле непосредни овластувања на царски кнезови — курфирсти, а маркгрофовите на Австрија ја добиле титулата војвода (а подоцна надвојвода).
По распадот на племенските војводства, сите маркгрофови добиле статус на царски кнезови, а „маркгроф“ останала титула која, на пример, од бранденбуршките Гогенцолерни преминала на франконските. По бројните граѓански и освојувачки војни во Европа, некои маркгрофовии се претвориле во војводства и царства.
Во Италија, каде царовите исто така ја вовеле титулата маркгроф, како и во царска Франција, од неа произлегла благородничката титула маркиз.[9]
Маркгрофовите припаѓале на високата царска аристократија. Според положбата во хиерархијата на благородништвото, маркгрофовите заземале место приближно еднакво на она на пфалцгрофот. Оваа титула била повисока од титулите гроф, бурггроф и ландгроф, но пониска од титулата војвода.[12]
По ликвидацијата на Светото Римско Царство во 1806 г., титулата маркгроф излегла од употреба.[12]
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 3 4 Толковен речник на живиот велик руски јазик — Маркгроф.
- ↑ Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Маркгроф.
- 1 2 Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Мархия, граница или пограничная область.
- ↑ Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Марка, у древних германцев.
- ↑ Мали енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Марка.
- ↑ Голема советска енциклопедија — Марка, во земјишни односи.
- 1 2 Општа историја на средниот век.
- ↑ Толковен речник на живиот велик руски јазик — Маркиз.
- 1 2 Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Маркиз.
- ↑ Мали енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Краина.
- ↑ Енциклопедиски речник на Брокхаус и Ефрон — Виндска марка.
- 1 2 3 Голема руска енциклопедија — Маркгроф.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Маркгроф“ на Ризницата ? |