Мало ледено доба на доцната антика
Малото ледено доба во доцната антика (ЛАЛИА) било долготраен период на ладење на северната хемисфера во 6 и 7 век од н.е., за време на периодот познат како доцна антика. Периодот се совпаѓа со три големи вулкански ерупции во 535/536, 539/540 и 547 година. Вулканската зима од 536 година била раниот феномен на вековното опаѓање на глобалната температура. Една студија сугерирала глобално заладување од 2 °C (3.6 °F).[2] Овој период придонел за падот на Римското Царство и влијаел врз вториот бран на миграција, првенствено на старите Словени.
Термин
[уреди | уреди извор]Терминот и концептот за прв пат биле воведени и опишани во февруари 2016 година, во статијата на „Nature Geoscience“ насловена како „Ладење и општествени промени за време на малото ледено доба во доцната антика од 536 до околу 660 година од н.е.“ од Улф Бинтген и др.[3]
Ерупции
[уреди | уреди извор]Истражувањата во 2018 година анализирале јадра од мраз од ледници во Швајцарија и ги споредиле стаклените честички во јадрата со вулкански карпи од Исланд, со што откриле дека островската нација била веројатен кандидат за извор на ерупцијата од 536 година, иако и Северна Америка била можна локација.[4] Доказите сугерираат дека Илопанго во Ел Салвадор бил изворот на ерупцијата од 539/540 година. Истражувањата на биполарното ледено јадро сугерираат дека оваа ерупција се случила во тропските предели, а истражувањата на дрвните прстени во близина на Илопанго пронашле докази за ерупција која веројатно се случила во 540 година. Сепак, понова студија, која испитувала други докази, ја датирала ерупцијата на Илопанго во 431 година, па затоа прашањето останува нерешено.[2][5] Ерупцијата, без оглед на нејзината локација, испуштила повеќе аеросоли во атмосферата отколку ерупцијата на планината Тамбора во 1815 година што ја предизвикала Годината без лето.[6] Друга ерупција, чија локација е непозната, се случила во 547 година.[4] Дополнителни докази доаѓаат од реконструкција на температурата од работната група Euro-Med2k на меѓународниот проект PAGES (Минати глобални промени) што користела нови мерења на дрвните прстени од Алтајските планини, што тесно се совпаѓа со температурите во Алпите во последните два века.[3][7]
Влијанието на вулканските ерупции резултирало во феномен познат како вулканска зима. При вулканската зима од 536 година, летните температури паднале за дури 2,5 степени Целзиусови (4,5 степени Фаренхајт) под нормалата во Европа. Долготрајното влијание на вулканската зима од 536 година било засилено во 539–540 година, кога втора вулканска ерупција предизвикала летните температури да паднат за дури 2,7 степени Целзиусови (4,9 степени Фаренхајт) под нормалата во Европа.[8]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Hawkins, Ed (January 30, 2020). „2019 years“. climate-lab-book.ac.uk. Архивирано од изворникот на February 2, 2020. ("The data show that the modern period is very different to what occurred in the past. The often quoted Medieval Warm Period and Little Ice Age are real phenomena, but small compared to the recent changes.")
- 1 2 Greshko, Michael (23 August 2019). „Colossal Volcano behind 'Mystery' Global Cooling Finally Found“. National Geographic. Архивирано од изворникот на February 17, 2021. Посетено на 20 November 2021.
- 1 2 Büntgen, Ulf; Myglan, Vladimir S.; Ljungqvist, Fredrik Charpentier; McCormick, Michael; Di Cosmo, Nicola; Sigl, Michael; Jungclaus, Johann; Wagner, Sebastian; Krusic, Paul J. (2016). „Cooling and societal change during the Late Antique Little Ice Age from 536 to around 660 AD“. Nature Geoscience. 9 (3): 231–236. Bibcode:2016NatGe...9..231B. doi:10.1038/ngeo2652. ISSN 1752-0894.
- 1 2 Gibbons, Ann. „"The worst year to be alive" Glacier cores reveal Icelandic volcano that plunged Europe into darkness“. doi:10.1126/science.aaw0632. ISSN 0036-8075. Посетено на 20 November 2021. Наводот journal бара
|journal=(help) - ↑ Smith, Victoria C.; Costa, Antonio; Aguirre-Díaz, Gerardo; Pedrazzi, Dario; Scifo, Andrea; Plunkett, Gill; Poret, Mattieu; Tournigand, Pierre-Yves; Miles, Dan (20 October 2020). „The magnitude and impact of the 431 CE Tierra Blanca Joven eruption of Ilopango, El Salvador“. Proceedings of the National Academy of Sciences. 117 (42): 26061–26068. Bibcode:2020PNAS..11726061S. doi:10.1073/pnas.2003008117. ISSN 0027-8424. PMC 7584997 Проверете ја вредноста
|pmc=(help). PMID 32989145. - ↑ Dull, Robert A. (2019). „Radiocarbon and geologic evidence reveal Ilopango volcano as source of the colossal 'mystery' eruption of 539/540 CE“. Quaternary Science Reviews. 222: 105855. Bibcode:2019QSRv..22205855D. doi:10.1016/j.quascirev.2019.07.037. ISSN 0277-3791.
- ↑ „New 'Little Ice Age' coincides with fall of Eastern Roman Empire and growth of Arab Empire“. Heritage Daily. 8 February 2016. Посетено на 9 November 2017.
- ↑ Harper, Kyle (2017). The Fate of Rome: Climate, Disease, and the End of an Empire. Princeton: Princeton University Press. стр. 253. ISBN 9780691166834.
За понатамошно читање
[уреди | уреди извор]- Spencer, Christopher; и др. (8 April 2025). „Greenlandic debris in Iceland likely tied to Bond event 1 ice rafting in the Dark Ages“. Geology. doi:10.1130/G53168.1.