Македонци во Грција

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Егејски Македонци
Nof 2.jpg
Група Македонки, учеснички во Граѓанската војна во Грција (1946-1949) на страната на Демократската армија
Вкупно население
>500.000
Региони со значително население
 Грција 250.000 - 1.000.000[1]
 Македонија 70.000 [2]
 Австралија 90.000
 Канада 26.000 [3]
 САД [4]
 Романија 9.052 [5]
 Србија 7.500
 Полска [6]
 Чешка 11.623 [7]
 Албанија 10.000 [8]
 Унгарија 7.253 [9]
 Германија
 Русија 11.980 [10]
Јазик

македонски

Религија

православие; католицизам

Сродни народи

Македонци

Егејски Македонци или едноставно Егејци или поретко Грчки Македонци, е етно-географски поим со кои се нарекуваат Македонците од Егејскиот дел на Македонија. Терминот Егејци започнал да се користи за Македонците од Егејска Македонија во времето на Граѓанската војна во Грција од 1945-1949 година, кога грчките монархофашистички власти започнуваат масовно протерување и геноцид врз македонското население од Егејска Македонија кое учествувало или го помагало НОФ и комунистичкото движење. Најголемиот дел од егејските Македонци кои живеат денес во Република Македонија водат потекло од Леринско, Воденско, Костурско, Кајларско и др.

Населеност[уреди]

Првичната населеност на Македонци во Егејскиот дел на Македонија ја опфаќала речиси целата територија на север од границите со останатите делови на Македонија на југ се до долината на реката Бистрица, Солунско и Драмско. Во времето на појавата на етногеографскиот термин Егејци, по големите прогони, иселувања, протерувања и меѓудржавни договори за размена на население, како и процесите на насилна асимилиција, убиства и уништување на имотите и условите за живот на Македонците од страна на грчките власти, населеност на Македонците во егејска Македонија, значително се намалува и опаѓа, особено во источните и јужните краишта. Токму затоа, во времето на Граѓанската војна во Грција најсилните упоришта на ДАГ се наоѓаат во западните делови на егејскиот дел на Македонија и планинските предели кон границата со Албанија, каде што во најголем дел биле населени Македонци.

Историја[уреди]

Репресија под режимот на Метаксас[уреди]

Народно Ослободителен Фронт[уреди]

Млади Македонци од селото Бапчор, Костурско, борејќи за своите права со НОФ

Егзодус на Македонците од Грција[уреди]

Децата Бегалци[уреди]

Прогонети Македонци (Деца Белаци) од Грција

Асимилација[уреди]

Борбата за човекови права[уреди]

Преродба на Македонскиот дух во Егејска Македонија[уреди]

Јазик[уреди]


Во Егејскиот дел на Македонија има над 200.000 лица кои го зборуваат македонскиот јазик како мајчин јазик.Map of Ethnic composition in Northern Greece - Macedonia and Thracia.jpg

Образование[уреди]

Егејска литература и Медиуми[уреди]

Култура[уреди]

Песни[уреди]

Ора[уреди]

Здруженија и асосијации[уреди]

Виножито[уреди]

Образовното и културно движење на Воден[уреди]

Религија[уреди]

Дијаспора[уреди]

Егејските Македонци во Република Македонија[уреди]

Први населувања на Македонци од Егејска Македонија на територијата на Вардарска Македонија (денешна Република Македонија) се забележуваат уште за време на првите големи прогони од грчките окупаторски власти, по Лозанскиот договор во дваесеттите и почетокот на триесетите години на 20-от век. Во овој период Македонци од егејскиот дел на Македонија се населуваат во Струмичко, Гевгелиско и Кавадаречко. Овие македонски доселеници водат потекло претежно од средишниот и источниот дел на Егејска Македонија - Кукушко, Меглен, Солунско, Серско и др. За овие луѓе најчесто не се користи терминот „Егејци“ иако водат потекло од Егејска Македонија.

Помасовните населувања на Македонци од егејскиот дел на Македонија во Република Македонија се забележуваат во педесетите години на 20-от век, по масовните протерувања на децата-бегалци и нивните семејства од нивните домови од страна на грчките монархо-фашистички власти по Граѓанската војна во Грција 1945-1949 година. Голем број од децата-бегалци по нивното прифаќање во источноевропските социјалистички земји се враќаат во Социјалистичка Република Македонија тогаш во склопот на СФРЈ. Егејските Македонци во овој период почнуваат да се населуваат во сите градови во Република Македонија, а плански се населувани и во Западна Македонија во Тетово, Гостивар, Дебар и во турски напуштени села во Источна Македонија.

Денес Македонците-Егејци се највеќе населени во Скопје, Битола, Гостивар, Тетово, Штип, а во сите овие градови се познати и термините „егејски згради“, „егејски улици“ т.е. места во кои највеќе живеат Македонци од Егејска Македонија. Во градот Скопје како населби со најголем број „Егејци“ се познати населбите Мичурин, Топанско Поле и Автокоманда. Македонците со потекло од егејскиот дел на Македонија, денес се активно вклучени во политичкиот, економскиот и културниот живот на Република Македонија, а имаат и повеќе свои здруженија со седишта во Скопје, Гостивар, Битола и Штип кои органзираат културни собири и средби и се залагаат за правото на децата бегалци да можат да ги посетат своите родни места, што долги години им е оневозможено од страна на грчките власти.

Во Република Македонија Егејците се често споменувани и во негативна конотација, преку измислување на шеги и вицеви за Егејци, најчесто претставувајќќи ги како скржави луѓе.


Егејските Македонци во странство[уреди]

Македонците со потекло од егејскиот дел на Македонија во масовна бројка се имаат иселено и во странство претежно во прекуокеанските земји, најмногу во Австралија, Канада и САД. Егејските Македонци претставуваат голем но и доста организиран и активен дел од македонската дијаспора.

Познати личности со потекло од Егејска Македонија[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Во Центар со Васко Ефтов, Македонците во Грција
  2. Simpson, Neil (1994). Macedonia Its Disputed History. Victoria: Aristoc Press. pp. 92. ISBN 0646204629.
  3. Peter,Hill. (1989) The Macedonians in Australia, Hesperian Press, Carlisle
  4. Stephan Thernstrom, Ann Orlov, Oscar Handlin (1980). „Harvard encyclopedia of American ethnic groups“. Harvard University Press. ISBN 0674375122, 9780674375123. 
  5. Aegean Macedonians Address To UNHCR
  6. Aegean Macedonians Address To UNHCR
  7. Aegean Macedonians Address To UNHCR
  8. Вклучувајќи и тие Македонци кои што живеат во селото Врбник, дел од Егејска Македонија во Албанија
  9. Aegean Macedonians Address To UNHCR
  10. Aegean Macedonians Address To UNHCR