Луке

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Луке
Поглед на Луке 2.jpg

Поглед на селото

Луке is located in Македонија
Луке
Местоположба на Луке во Македонија
Координати 42°19′24″N 22°16′59″E / 42.32333° СГШ; 22.28306° ИГД / 42.32333; 22.28306Координати: 42°19′24″N 22°16′59″E / 42.32333° СГШ; 22.28306° ИГД / 42.32333; 22.28306
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Славиште
Население 338[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1334
Повик. бр. 031
Надм. вис. 1.188 м
Луке на општинската карта
Луке во Општина Крива Паланка.svg

Атарот на Луке во рамките на општината
Commons-logo.svg Луке на Ризницата


Луке — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на маала на селото од црквата „Св. Петка“

Селото се наоѓа во областа Славиште, во крајниот северен дел на територијата на Општина Крива Паланка, чиј атар се допира со државната гранична линија со Србија.[2] Селото е планинско и раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 940 до 1.114 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 17 километри.[2]

Селото се наоѓа во долината на Лучка Река. Околни села се Подржи Коњ, Крстов Дол и Голема Црцорија.[3]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Трлиште, Марков Дол, Лучка Река, Кучиште, Земни Дол, Дуовички Поток, Петин Рид, Осојина, Гнилиште, Става Дрво, Калјана Полјана, Мечит, Отурица, Балчевица, Бела Вода, Орлов Камен, Дијала, Турска Њива, Преслап, Чупино Брдо, Голем Гар, Кочански Рид, Јаловарник, Широка Орница, Орлово Гнездо, Зло Брдо, Зли Дол, Селиште и Бојиште.[3]

Селото е од особен разбиен тип. Постојат осум маала: Папазовско, Колибје, Бошковско, Голем Гар, Јанковско, Долинарско, Караманчинско и Средно. Во секое маало се наоѓаат куќи од еден род.[3]

Селото Луке се наоѓа во областа Славиште, на север од градот Крива Паланка. До селото води асфалтен пат. На исток се граничи со селото Крстов Дол, на југозапад со селото Подржи Коњ, на северозапад со општина Трговиште, Србија и на североисток со општина Босилеград, Србија.

Историja[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Петка“ изградена на стари темели на средновековна црква

На атарот на селото може да се сретнат старини од стари населби. Тоа се месностите Караманчанци, Селиште и други. Особено биле пронаоѓани стари големи земјени ќупови.[3]

Денешното село било основано во Средно Маало, кога биле направени првите три куќи. Подоцна биле основани и другите маала, кои се преместиле од ова маало и ги основале другите маала.[3]

Селото било основано на почетокот на XIX век од страна на тројца браќа доселени од селото Луково, во близината на Врање. Се верува дека ова е првото населено место во овој дел на Крива Паланка.[3]

Во XIX век, Луке било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Во атарот на селото се наоѓа пределот Чупино Брдо, што претставува тромеѓе помеѓу селата Луке, Подржи Коњ и Сурлица. Таму се случиле две големи битки. Првата биле меѓу српската и бугарската војска во 1913 година за време на Балканските војни, а втората помеѓу народноослободителните единици и бугарската војска во 1943 година за време на бугарската окупација на Македонија. Таму сега се наоѓа споменик за паднатите борци од НОБ.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 22,4 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 953 хектари, на шумите отпаѓаат 665 хектари, а на пасиштата 553 хектари.[2]

Селото, во основа, има мешовита функција.[2]

Атарот на селото нудело подеднакви можности за развој на сточарството и земјоделството, но бидејќи тие занимања не пружале доволно средства за живот, многу мажи од селото работеле како рудари.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Луке имало 980 жители, сите Македонци.[4] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Луке имало 1.080 жители, егзархисти.[5]

По Првата светска војна селото било дел од општината Подржи Коњ и имало 840 жители.[6]

Луке, поради иселувањето на населението, преминало од големо во средно село по големина. Така, селото во 1961 година броело 829 жители, од кои 812 биле Македонци, а 16 жители Срби, а во 1994 година било преполовено и броело 416 жители, од кои 414 биле Македонци.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Луке живееле 338 жители, од кои 337 Македонци и 1 Србин.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 980 1.080 769 903 829 819 628 405 416 338
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Луке е македонско село, населено со македонски родови, кои потекнуваат од првите тројца браќа, доселеници.[3]

Родови во селото се: Средњомалци (26 к.), Големогарци (24 к.), Колибјани (22 к.), Јанковци (17 к.), Папазовци (14 к.), Долинарци (10 к.), Караманчинци (8 к.) и Бошковци (8 к.). Од родот Папазовци потекнувале селските свештеници.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Поглед на подрачното основно училиште „Јоаким Крчовски“
Амбулантата и месната заедница на селото

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Добровница, во која покрај селото Луке, се наоѓале и селата Голема Црцорија, Добровница, Крстов Дол, Мала Црцорија и Подржи Коњ. Селото било седиште на некогашната општина Луке, која постоела во периодот 1950-1952 и тогаш во нејзе се наоѓале селата Луке и Подржи Коњ.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0981 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.[10]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 252 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска црква „Св. Илија“
Археолошки локалитети[12]
Цркви[13]
Реки[14]
Споменици
  • Спомен-плоча од НОБ на Чупино Брдо
  • Спомен-плоча од НОБ во долниот дел на селото

Редовни настани[уреди | уреди извор]

  • Ѓурѓовден — селска слава која се одбележува кај главната селска црква;
  • Илинден — селска слава која се одбележува кај главната селска црква; и
  • Петковден — селска слава која се одбележува кај црквата „Св. Петка“.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од селото имало иселувања и постојат иселеници насекаде. Детално се знае за следниве родови: Калиманци (5 к.), живеат во кривопаланечкото село Киселица; Миленковци (4 к.), живеат во селото Герман; има иселеници и во овчеполските села Горобинци и Дорфулија (3 к.); околу 10 домаќинства живеат во кумановското село Клечовце и 11 домаќинства во селото Стубла, во близината на Лесковац.[3]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 29 јуни 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 183. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 29 јуни 2019 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Трифуноски, Јован (1968). Кривопаланачка област. Белград: Српска академија на науките и уметностите. стр. 259-262. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  6. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 30.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. „Описи на ИМ“. конс. 29 јуни 2019. 
  11. „Претседателски избори 2019“. конс. 29 јуни 2019. 
  12. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  13. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  14. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија. Скопје: Геомап. стр. 45. ISBN 978-9989-2117-6-8. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Реките_во_Македонија.pdf?uselang=mk. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]