Литература на Интерлингве

Литературата на Интерлингве се однесува на збирка оригинални и преведени книжевни и стручни дела напишани на вештачкиот јазик Интерлингве, создаден од Едгар де Вал. Повеќето текстови се кратки раскази и преводи објавени во главното списание на јазикот, Космоглота, но постојат и романи и збирки поезија, особено од автори како Висенте Косталаго, Јан АМос Кајш и Јарослав Подобски.

Историја

Позадина

Интерлингве (претходно нарекуван Оксидентал) е меѓународен помошен јазик создаден во 1922 година од естонскиот наставник Едгар де Вал. Лексиката на јазикот главно потекнува од западноевропските јазици, особено од романските, со силно влијание од англискиот. Јазикот првпат се појавува во списанието Космоглот (подоцна преименувано во Космоглота) и брзо добива следбеници. Во првичните дела се користеле нестандардни форми поради недостиг на објавени граматички и правописни правила.

Први објави

Првото познато дело на Интерлингве е книгата Трансцендентна алгебра, математичка идеографија, експеримент на филозофски јазик (интерлингве: Transcendent algebra, ideografie matematical, experiment de un lingue filosofic) од естонскиот лингвист Јакоб Линзбах. Преводот на Интерлингве го направил самиот де Вал, пред јазикот да биде целосно развиен, кога сè уште се нарекувал „Аули“.

Преводи и оригинални дела

Првото книжевно дело било преводот на поемата Химни од Карло Хамар, објавено од Карле Јулиус Сариниен во 1925 година во Космоглот.

Во 1926 година биле преведени поемата Ноќната песна на скитникот од Гете и делото Национализам во Западен Запад од Рабиндранат Тагоре.

Во 1927 година следеле преводи на делата од персискиот поет Саади и германскиот филозоф Херман Кајзерлинг.

Во 1930-тите биле објавени преводи на поемата Каде е мојот дом? (Константин Балмонт), романот Мануел Мендез (Едмондо де Амичис), и расказот v од Едгар Алан По. Оригинални дела вклучуваат поетската збирка Планетите на пролетта (Подобски), расказот Красина, раскажува за подземјето на моравскиот карст од Кајш (Кајш), како и збирката раскази Истории на Оксидентал (Рик Бергер, 1930).

По создавањето на Интерлингва од страна на ИАЛА во 1951 година, многу говорители на Интерлингве (вклучувајќи го и Рик Бергер) преминуваат на новиот јазик. Ова доведува до слабеење на движењето, а списанието Космоглота престанало со објавување во 1985 година. Според есперантскиот писател Дон Харлоу, јазикот бил сметан за „мртов“, што го потврдил и уредникот Адриан Пилгрим.

И покрај тоа, во 1950-тите и 1960-тите се појавувиле нови преводи.

Обнова по 2000 година

Обновата на јазикот започнува во 1999 година со формирање на Yahoo! група. Почетокот на 2000-тите го носи создавањето на Интерлингве верзијата на Википедија, која до 2020 година има над 5.000 статии.

По 2000 година се појавуваат нови книжевни дела:

• Првиот голем превод бил романот Li Cartusie de Parma од Стендал, преведен од Роберт Винтер (2011)
• Следуваат делата Светот на Сандра (2012), Малиот Принц (2014), и Романса на фотоген и никтерида (2019)

Во периодот 2021–2023, Висенте Косталго објавил неколку оригинални дела и преводи:

• Тој ги бара во замоците на Девал и други приказни, Богатствата на Флувглант, Претходно, Стихови ми избегаа од умот, Комбинирана шпанската антологија, басни, приказни и митови и Европска поетска антологија

Друг важен автор е Дорлота Бурдон, која објавува раскази во списанието Поста Мунди и го превела Лудакот од Калил Џибран.

Значајни автори

• Јан Амос Кајш
• Јарослав Подобски
• Енгелберт Пигал
• Абрам Кофман
• А. Е. Кортинас
• Илмари Федерн
• Томас Шмит
• Дорлота Бардон
• Висенте Косталаго