Лисна дршка

Лисна петелка^[1]^[2] или лисна дршка (латински: petiolacode: lat promoted to code: la ) — дршка што го прицврстува листот за гранчињата, гранките или стеблата на растението. Поимите петиолатни и апетиолатни се применуваат, соодветно, на лисја со и без петелки.

Опис

Дршка или петелка е делот што го прицврстува листот за остатокот од растението.^[3] ^:87^[4] ^:171 Кај некои видови, петелката може да го врти листот за да биде свртен кон сонцето, со што се оптимизира изложеноста на сончева светлина.^[5] ^[6]

Кај листовите со петелки, дршката на листот може да биде долга (како кај листовите од целер и рабарбара) или кратка (на пр. босилек). Кога е целосно отсутна, лиската се прицврстува непосредно на стеблото и листот се нарекува седечки или апетиолатен. Потпетелните листови имаат многу кратки петелки и може да изгледаат неподвижно.^[4] ^:157Семејството на метли, Orobanchaceae, е пример за таксон во кој листовите се секогаш неподвижни.^[7] ^:639 Кај некои други растителни групи, како што е родот Veronica (растение)), кај различни видови може да се појават листови со петелки и седечки листови.^[7] ^:584

Кај тревите (Poaceae), листовите се апетиолни (без дршки), но лиската на листот може да се стесни на спојот со обвивката на листот за да се образува псевдопетелка, како кај Pseudosasa japonica.^[8] ^:391

Кај растенијата со сложени листови, ливчињата се прикачени во продолжение на петелката наречена рахис.^[3]^:98 Секое ливче може да биде прикачено на рахисот со кратко стебло наречено петелкиче (мала петелка).^[3] ^:87Може да има надуени делови на двата краја од петелката познати како пулвина (еднина = pulvinus)^[3] ^:97кои се составени од флексибилно ткиво кое овозможува движење на листот. Пулвините се чести кај семејството Fabaceae и семејството Marantaceae.

Кај некои растенија, петелките се сплескани и проширени и стануваат филоиди (исто така познати како филодии или кладофили), а вистинските листови може да бидат намалени или отсутни. Така, филоидите почнуваат да ги извршуваат функциите на листот. Филоидите се чести во родот Acacia, особено во австралискиот вид, кој некогаш се наоѓал во подродот Acacia Phyllodineae .

Кај Acacia koa, филодите се кожести и дебели, што му овозможува на дрвото да преживее стресни средини. Петелката им овозможува на делумно потопените хидрофити да имаат лисја што лебдат на различни длабочини, при што петелката е помеѓу јазолот и стеблото.

Употреба

Кај растенија како што се рабарбара (Rheum rhabarbarum), целер (Apium graveolens), артичоки и кардуни (Cynara cardunculus), дршките се одгледуваат како јадливи култури. Дршките на рабарбарата растат непосредно од ризомот и го даваат листот на својот крај. Ботанички, се категоризира како зеленчук, но кулинарски, почесто се користи како овошје.^[9] ^[10]

Поврзано

Наводи

↑ „петелка“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
↑ „петелка“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик
1 2 3 4 Beentje, H. (2010). The Kew plant glossary. London: Kew Publishing. ISBN 9781842464229.
1 2 Mauseth, James D (2003). Botany: An Introduction to Plant Biology. Jones & Bartlett Learning. ISBN 0-7637-2134-4.
↑ Capon, Brian (July 2022). Botany for Gardeners: An Introduction to the Science of Plants (4. изд.). Portland: Timber Press. ISBN 978-1643261430. Архивирано од изворникот на 2023-09-27. Посетено на 2023-09-27.
↑ „Parts of a leaf“. TAFE NSW. New South Wales Government. Архивирано од изворникот на 2020-06-23. Посетено на 2020-06-22.
1 2 Stace, C. A. (2010). New Flora of the British Isles (Third. изд.). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 9780521707725.
↑ Heywood, V.H.; Brummitt, R.K.; Culham, A.; Seberg, O. (2007). Flowering plant families of the world. New York: Firefly Books. ISBN 9781554072064.
↑ Foust, Clifford M. (1992). Rhubarb: The Wondrous Drug. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-08747-4.
↑ „High Altitude Rhubarb“. Highaltituderhubarb.com. Архивирано од изворникот на 30 May 2022. Посетено на 9 June 2022.

Надворешни врски

„Petiole“ . Нова Колиерова енциклопедија. 1921. (англиски)

[1] „петелка“ — Дигитален речник на македонскиот јазик

[2] „петелка“ — Официјален дигитален речник на македонскиот јазик

[Beentje-2010-3] 1 2 3 4 Beentje, H. (2010). The Kew plant glossary. London: Kew Publishing. ISBN 9781842464229.

[Mauseth-2003-4] 1 2 Mauseth, James D (2003). Botany: An Introduction to Plant Biology. Jones & Bartlett Learning. ISBN 0-7637-2134-4.

[Capon-2022-5] Capon, Brian (July 2022). Botany for Gardeners: An Introduction to the Science of Plants (4. изд.). Portland: Timber Press. ISBN 978-1643261430. Архивирано од изворникот на 2023-09-27. Посетено на 2023-09-27.

[TAFE_NSW-6] „Parts of a leaf“. TAFE NSW. New South Wales Government. Архивирано од изворникот на 2020-06-23. Посетено на 2020-06-22.

[Stace-2010-7] 1 2 Stace, C. A. (2010). New Flora of the British Isles (Third. изд.). Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 9780521707725.

[Heywood-2007-8] Heywood, V.H.; Brummitt, R.K.; Culham, A.; Seberg, O. (2007). Flowering plant families of the world. New York: Firefly Books. ISBN 9781554072064.

[9] Foust, Clifford M. (1992). Rhubarb: The Wondrous Drug. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-08747-4.

[10] „High Altitude Rhubarb“. Highaltituderhubarb.com. Архивирано од изворникот на 30 May 2022. Посетено на 9 June 2022.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]