Линцури
| Линцури | |
|---|---|
 | |
| Gentiana acaulis | |
| Научна класификација | |
| Типски род | |
| Gentiana L. | |
| Синоними | |
|
Линцури (науч. Gentianaceae) е фамилија на цветни растенија од 105 родови и околу 1650 видови.[1][2] Видовите во ова семејство живеат на секој континент освен на Антарктикот, и се користат низ целиот свет со векови како традиционална медицина.
Етимологија
[уреди | уреди извор]Семејството го именувал Карл Линеј во 1753 година, од родот Gentiana, кој пак е именуван по илирскиот крал Гентиј.[3]
Распространетост
[уреди | уреди извор]Распространетоста е космополитска.[4] Gentianaceae се јавува на сите континенти освен Антарктикот, иако разновидноста е најголема во умерените и суптропските региони. Видовите на ова семејство често живеат во алпски и субалпски живеалишта.
Карактеристики
[уреди | уреди извор]
Семејството се состои од билки, грмушки и неколку дрвја. Семејството покажува широк спектар на бои и цветни шари. Цветовите се актиноморфни и бисексуални со споени чашки и ливчиња. Прашниците се прикачени на внатрешноста на ливчињата и се менуваат со лобусите на королата. Цветницата е со едноставни или сложени соцветија. Плодовите се капсули што се делат на две половини, ретко некои видови имаат бобинка. Семињата се мали. Листовите се едноставни по форма, со цели рабови и основи поврзани со стеблото. Отсуствуваат стипули. Растенијата обично акумулираат горчливи супстанции. Присутни се биколатерални снопови.[5]
Биогеографска историја
[уреди | уреди извор]
Во 2016 година со помош на филогенетска реконструкција[6] се открило дека раната диверзификација и дисперзија на Gentiana и Gentianinae се случила во регионот на висорамнината Ќингхај на Тибет. Како што висорамнината се подигнала почнувајќи од пред 50 милиони години, видовите се прошириле од висорамнината кон околните области во Тајван, источна Кина, Северна и Јужна Америка, Австралија и Нова Гвинеја почнувајќи од средината на миоценот.
Племиња
[уреди | уреди извор]
| ||||||||||||||||||||||||||||
- племе Chironieae ( G.Don ) Endl.
- потплеме Canscorinae Thiv и Kadereit
- потплеме Chironiinae G.Don
- потплеме Coutoubeinae G.Don
- племе Exaceae Colla
- племе Gentianeae Colla
- потплеме Gentianinae G.Don
- потплеме Swertiinae (Griseb.) Rchb.
- племе Helieae Gilg
- племе Potalieae Rchb.
- потплемето Faroinae Struwe и VAAlbert
- потплеме Lisianthiinae G.Don
- потплеме Potaliinae (Mart.) Прогел
- племе Saccifolieae (Maguire & Pires) Struwe, Thiv, VAAlbert & Kadereit
- Групата Voyrieae е incertae sedis, односно не е класифицирана. Содржи 19 видови од родот Voyria Gilg .
Родови
[уреди | уреди извор]Прифатени се 105 родови.[1]
- Adenolisianthus (Spruce ex Progel) Gilg
- Anthocleista Afzel. ex R.Br.
- Aripuana Struwe, Maas & V.A.Albert
- Bartonia Muhl. ex Willd.
- Bisgoeppertia Kuntze
- Blackstonia Huds.
- Calolisianthus Gilg
- Canscora Lam.
- Celiantha Maguire
- Centaurium Hill
- Chelonanthus (Griseb.) Gilg
- Chironia L.
- Chorisepalum Gleason & Wodehouse
- Cicendia Adans.
- Comastoma Toyok.
- Congolanthus A.Raynal
- Coutoubea Aubl.
- Cracosna Gagnep.
- Crawfurdia Wall.
- Curtia Cham. & Schltdl.
- Cyrtophyllum Reinw.
- Deianira Cham. & Schltdl.
- Djaloniella P.Taylor
- Duplipetala Thiv
- Enicostema Blume
- Eustoma Salisb.
- Exaculum Caruel
- Exacum L.
- Exochaenium Griseb.
- Fagraea Thunb.
- Faroa Welw.
- Frasera Walter
- Geniostemon Engelm. & A.Gray
- Gentiana Tourn. ex L.
- Gentianella Moench
- Gentianopsis Ma
- Gentianothamnus Humbert
- Gyrandra Griseb.
- Halenia Borkh.
- Helia Mart.
- Hockinia Gardner
- Hoppea Willd.
- Irlbachia Mart.
- Ixanthus Griseb.
- Jaeschkea Kurz
- Karina Boutique
- Klackenbergia Kissling
- Kuepferia Adr.Favre
- Lagenanthus Gilg
- Lagenias E.Mey.
- Latouchea Franch.
- Lehmanniella Gilg
- Limahlania K.M.Wong & Sugumaran
- Lisianthius P.Browne
- Lomatogoniopsis T.N.Ho & S.W.Liu
- Lomatogonium A.Braun
- Macrocarpaea (Griseb.) Gilg
- Megacodon (Hemsl.) Harry Sm.
- Metagentiana T.N.Ho & S.W.Liu
- Microrphium C.B.Clarke
- Neblinantha Maguire
- Neurotheca Salisb. ex Benth. & Hook.f.
- Obolaria L.
- Oreonesion A.Raynal
- Ornichia Klack.
- Orphium E.Mey.
- Phyllocyclus Kurz
- Picrophloeus Blume
- Potalia Aubl.
- Prepusa Mart.
- Pterygocalyx Maxim.
- Purdieanthus Gilg
- Pycnosphaera Gilg
- Rogersonanthus Maguire & B.M.Boom
- Roraimaea Struwe, S.Nilsson & V.A.Albert
- Sabatia Adans.
- Saccifolium Maguire & Pires
- Schenkia Griseb.
- Schinziella Gilg
- Schultesia Mart.
- Sebaea Sol. ex R.Br.
- Senaea Taub.
- Sinogentiana Adr.Favre & Y.M.Yuan
- Sinoswertia T.N.Ho, S.W.Liu & J.Q.Liu
- Sipapoantha Maguire & B.M.Boom
- Swertia L.
- Symbolanthus G.Don
- Symphyllophyton Gilg
- Tachia Aubl.
- Tachiadenus Griseb.
- Tapeinostemon Benth.
- Tetrapollinia Maguire & B.M.Boom
- Tripterospermum Blume
- Tubella Archila
- Urogentias Gilg & Gilg-Ben.
- Utania G.Don
- Valdesiana Z.Díaz & M.Escudero
- Veratrilla Franch.
- Voyria Aubl.
- Voyriella (Miq.) Miq.
- Xestaea Griseb.
- Yanomamua J.R.Grant, Maas & Struwe
- Zeltnera G.Mans.
- Zonanthus Griseb.
- Zygostigma Griseb.
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 „Gentianaceae Juss“. Plants of the World Online (POWO). Royal Botanic Gardens, Kew. Посетено на 22 July 2024.
- ↑ Struwe L, Albert VA (2002). Gentianaceae: systematics and natural history. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80999-3.
- ↑ „Southwest Colorado Wildflowers, Gentian“. www.swcoloradowildflowers.com. Посетено на 2026-02-26.
- ↑ „What are gentians?“. gentian.rutgers.edu. Посетено на 2026-02-26.
- ↑ „Gentianaceae overview“. gentian.rutgers.edu. Посетено на 2026-03-04.
- ↑ Favre, Adrien; Michalak, Ingo; Chen, Chih-Hsiung; Wang, Jenn-Che; Pringle, James S.; Matuszak, Sabine; Sun, Hang; Yuan, Yong-Ming; Struwe, Lena (2016). „Out-of-Tibet: the spatio-temporal evolution of Gentiana (Gentianaceae)“. Journal of Biogeography. 43 (10): 1967–1978. ISSN 0305-0270.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Линцури“ на Ризницата ? |
|