Лавиринт

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сребрена монета од Кносос со претстава на Лавиринтот (400 п.н.е.)

Лавиринтот (грчки: Λαβύρινθος) претставувал градба во грчката митологија со збунувачка структура, која ја изградил Дедал за кралот Минос во Кносос, на островот Крит, а во него кралот го чувал чудовиштето Минотаур. Притоа, Дедал толку добро го изградил лавиринтот што едвај успеал да излезе од него.[1] Постарите грчки монети го прикажуваат лавиринтот во разгранети форми,[2] а „класичниот“ облик без разгранување или ќорсокаци се појавил веќе во 430 п.н.е.,[3] иако логиката и литературните описи укажуваат на тоа дека Минотаурот бил затворен во градба со повеќе насоки и „слепи“ излези.[4]

Етимологија[уреди | уреди извор]

Изразот „лавиринт“ има предгрчко потекло, поврзано со палатата во Кносос која ја открил Артур Еванс на почетокот од 20 век. Така, во натписот во Линеарот Б се среќава зборот „да-пу-ри-то“.[5][6][7] Во 1892 година, Максимилијан Маер предложил[8] дека грчкиот збор лавиринтос можеби потекнува од лаврис, лидиски збор за „секира со двојно сечило“.[9] Според Еванс, оригиналниот лавиринт се наоѓал во палатата во Кносос во чии урнатини се среќава мотивот на двојна секира. Оттука, тој сметал дека изразот „лавиринт“ може да значи „дом на двојната секира“.[5] Меѓутоа, овој симбол не е поврзан само со палатата во Кносос, туку се среќава и на други места во Крит.[10] Но, Мартин Нилсон ја истакнал забелешката дека на Крит „двојната секира“ не е оружје, туку секогаш се јавува како придружник на божиците и на жените, а никогаш на машките богови.[11]

Лавиринтот како тема во уметноста[уреди | уреди извор]

  • „Абенхакан Бохари, умрен во својот лавиринт“ - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.[12]
  • „Двајцата кралеви и двата лавиринта“ - расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.[13]
  • „Песни од лавиринтот“ (Songs From the Labyrinth) - музички албум на Стинг и Един Карамазов од 2006 година.[14]
  • Лавиринт“ (Labyrinth) - британско-американски филм од 1986 година.[15]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Doob 1992, стр. 36
  2. Kern, Through the Labyrinth, 2000, item 43, p. 53.
  3. Kern, Through the Labyrinth, 2000, item 50, p. 54.
  4. Penelope Reed Doob, The Idea of the Labyrinth, pp. 40–41.
  5. 5,0 5,1 The Oxford classical dictionary. Oxford University Press p.116. Oxford calassical dictionary
  6. Raymoure, K.A. „da-pu2-ri-to-jo“. Minoan Linear A & Mycenaean Linear B. Deaditerranean. 
  7. Stephanie Lynn Buden. The Ancient Greeks. An introduction. Oxford University Press.p. 227 [1]
  8. Mayer, "Maximilian (1892 г). Mykenische Beiträge. II. Zur mykenischen Tracht und Kultur. „Jahrbuch des Kaiserlich deutschen archäologischen Instituts“ том  VII: 191. 
  9. Λυδοὶ γάρ ‘λάβρυν’ τὸν πέλεκυν ὀνομάζουσι, Plutarch, Greek Questions, 45 2.302a.
  10. Rouse, W. H. D. (1901 г). The Double Axe and the Labyrinth. „Journal of Hellenic Studies“ том  21: 268–274.  Ова толкување било критикувано од Рауз кој укажал дека истиот симбол се среќава и во палатата Фаистос, стр. 273.
  11. Nilsson Vol I, p. 277.
  12. Хорхе Луис Борхес, Алеф. Скопје: Бегемот, 2015, стр. 113-123.
  13. Хорхе Луис Борхес, Алеф. Скопје: Бегемот, 2015, стр. 124-125.
  14. 55 Охридско лето/ Ohrid Summer Festival – 12 July -20 August 2015.
  15. IMDB, Labyrinth (1986) (пристапено на 26.1.2019)