Књажевац

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Књажевац
Град и општина
Knjaževac.jpg
Zavičajni muzej Knjaževac05.JPGDsc-7385, Доња и Горња Каменица.jpg
Crkva Sv. Djordja-1.JPGTimacum Minus.jpg
Knjazevac, Zavičajni muzej Knjaževac.jpg
Од врвот: Панорама на градот, Народен музеј на Књажевац, црква Света Богородица, црква Свети Ѓорѓи, Археолошки локалитет „Тимакум Минус“, Стар град
Грб на Књажевац
Локација на општина Књажевац во рамките на Србија
Локација на општина Књажевац во рамките на Србија
Држава Србија
РегионЈужна и Источна Србија
ОкругЗајечар
Населби86
Управа
 • ГрадоначалникМилан Ѓокиќ (СНС)
Површина[1]
Ранг6ти
 • Град22,68 км2 (876 ми2)
 • Општина1.202 км2 (464 ми2)
Надм. вис.&10000000000000221000000221 м
Население (попис 2011)[2]
 • Град18.404
 • Град густина8,1/км2 (21/ми2)
 • Општина31.491
 • Општина густина26/км2 (68/ми2)
Часовен појасЦЕТ (UTC+1)
 • Лете (ЛСВ)ЦЕЛВ (UTC+2)
Поштенски код19350
Повикувачки број+381(0)19
Регистерски таблички
Мреж. местоknjazevac.rs

Књажевац е град и општина сместен во округот Заечар во источна Србија. Заклучно со 2011 година, општината има население од 31.491 жители, додека градот има 18.404 жители.

Градот се наоѓа помеѓу три планини, во географскиот регион на долината Тимок што граничи со Бугарија.

Историја[уреди | уреди извор]

Во римскиот период, Timacum Minus постоел во рамките на денешната општина. Во 1833 година, градот, порано познат како Гургусовац, бил ослободен од Отоманската империја и бил администриран во Краината Нахија на Кнежевството Србија во 1834 година. Во 1859 година официјалното име било сменето во Књажевац. Од 1929 до 1944 година, Књажевац бил дел од Моравска бановина од Кралството Југославија. Во 1944 година, во градот бил изграден тунел за воз, кој е прикажан на грбот на градот.

Кула Гургусовац[уреди | уреди извор]

За време на османлискиот период, тврдината, позната како Кула Гургусовац, по тогашното име на градот, била изградена со цел да го контролира патот Ниш - Видин. Стратешки сместена, опкружена со бедем и длабок ров, тврдината била домаќин на четата од 100 војници. Кулата со два ката и подрум имала квадратна форма, а бедемот околу неа бил 13 метри долго, 10 метри широк и 2,5 метри висок.[3]

По ослободувањето од Османлиите, тврдината го изгубила стратешкото значење и била претворена во затвор од типот на зандана. Бројни противници на кнезот Александар Караѓорѓевиќ и уставобранителскиот режим биле затворени во кулата. Поради својата озлогласеност поради тортурата и злоупотребата, таа станала симбол на страдањето и го добила прекарот „Српска Бастилја“. Откако кнезот Милош Обреновиќ се вратил во Србија во 1858 година и го заменил Александар Караѓорѓевиќ, тој го посетил Гургусовац и наредил кулата да се запали до темел. Кулата била срамнета, а останал само еден ѕид и влезна порта, додека за да се одбележи одлуката на кнезот, името на градот Гургусовац било сменето во Књажевац („Кнезовиот град“) на 17 јануари 1859 година.[3] Во 2010-тите, областа на поранешната кула беше адаптирана во културна локација на отворено, вклучувајќи ја и летната сцена. Ѕидот и портата беа задржани, додека дополнителните ѕидови беа обновени на преостанатите темели.[3]

Географија[уреди | уреди извор]

Општината се простира на површина од 1202 km 2 и е шеста по големина во Република Србија. Нејзината површина е претежно ридска и планинска.

Највисока точка на територијата на општината е Миџор на Стара Планина (2169 м), кој е и втор највисок врв во Република Србија. Најниската точка е висока 176 метри и се наоѓа во долината Књажевац. Во општината има 86 населени места од кои 85 се села. Самиот град се наоѓа на сливот на Трговишки Тимок и Сврљишки Тимок кои стануваат Бели Тимок. Тече кон Заечар, се спојува со Црни Тимок и станува едноставно Тимок. Токму оваа река го дава името на регионот на долината Тимок.

Књажевац е поврзан со други градови по патен и железнички сообраќај. Се наоѓа помеѓу географските широчини од 43°20' и 43°45' северно и помеѓу географските широчини 22°11' и 22°41' источно.

Клима[уреди | уреди извор]

Књажевац има океанска клима (Кепенова класификација на климата: Cfb), која е многу блиску до умереноконтинентална клима (Кепенова класификација на климата: Dfb). Најтопол месец е јули со просечна температура од 21.1 °C (70 °F), додека најстуден месец е јануари со просечна температура од 0.1 °C (32 °F). Просечните годишни врнежи се 605 mm/m2. Во годината има 306 сончеви денови и 30 дена со снег.[се бара извор]

Климатски податоци за Књажевац
Месец Јан Фев Мар Апр Мај Јун Јул Авг Сеп Окт Ное Дек Годишно
Прос. висока °C (°F) 3.4
(38.1)
5.9
(42.6)
11.7
(53.1)
16.9
(62.4)
21.8
(71.2)
25.2
(77.4)
27.7
(81.9)
27.8
(82)
24.1
(75.4)
17.7
(63.9)
9.4
(48.9)
4.7
(40.5)
16.36
(61.45)
Сред. дневна °C (°F) 0.1
(32.2)
2.2
(36)
6.7
(44.1)
11.2
(52.2)
15.9
(60.6)
19.1
(66.4)
21.1
(70)
21.0
(69.8)
17.4
(63.3)
12.2
(54)
5.6
(42.1)
1.8
(35.2)
11.19
(52.16)
Прос. ниска °C (°F) −3.2
(26.2)
−1.5
(29.3)
1.8
(35.2)
5.6
(42.1)
10.1
(50.2)
13.1
(55.6)
14.5
(58.1)
14.2
(57.6)
10.7
(51.3)
6.7
(44.1)
1.9
(35.4)
−1.0
(30.2)
6.08
(42.94)
Прос. врнежи мм (ин) 41
(1.61)
41
(1.61)
42
(1.65)
50
(1.97)
69
(2.72)
70
(2.76)
53
(2.09)
44
(1.73)
44
(1.73)
42
(1.65)
55
(2.17)
54
(2.13)
605
(23.82)
Извор: Climate-Data.org [4]

Демографија[уреди | уреди извор]

Население во минатото
ГодинаНас.±%
194861.560—    
195361.973+0.7%
196159.445−4.1%
197152.010−12.5%
198148.789−6.2%
199144.036−9.7%
200237.172−15.6%
201131.491−15.3%

Според резултатите од пописот од 2011 година, општината Књажевац има 31.491 жители, од кои 18.404 жители живеат во градско подрачје. Просечната густина на населеност е 26,2 жители на километар квадратен што ја прави ретко населена општина.

Етнички групи[уреди | уреди извор]

Етничкиот состав на општината:[5]

Етничка група Популација %
Срби 29.631 94,08%
Роми 789 2,51%
Македонци 42 0,13%
Бугари 33 0,10%
Хрвати 23 0,07%
Албанци 22 0,07%
Црногорци 20 0,06%
Власи 20 0,06%
Југословени 15 0,05%
Унгарци 15 0,05%
Други 884 2,81%
Вкупно 31.494

Економија[уреди | уреди извор]

Следната табела дава преглед на вкупниот број на регистрирани лица вработени во правни субјекти по нивната основна дејност (од 2018 година):[6]

Активност Вкупно
Земјоделство, шумарство и риболов 180
Рударство и вадење камен -
Производство 2.495
Снабдување со струја, гас, пареа и климатизација 64
Снабдување со вода; канализација, управување со отпад и активности за санација 135
Градба 110
Трговија на големо и мало, поправка на моторни возила и мотоцикли 772
Транспорт и складирање 188
Услуги за сместување и храна 307
Информации и комуникација 61
Финансиски и осигурителни активности 45
Активности со недвижен имот 7
Стручни, научни и технички дејности 220
Административни и помошни услужни дејности 126
Јавна администрација и одбрана; задолжително социјално осигурување 338
Образование 465
Активности за човековото здравје и социјална работа 578
Уметност, забава и рекреација 86
Други услужни активности 112
Индивидуални земјоделски работници 133
Вкупно 6.442

Туризам[уреди | уреди извор]

Књажевац, со својот ски центар Бабин Зуб нуди можности за туризам и спортски настани. Нејзините излетнички места се поставени во области со природна убавина (како Бањица, Бараница и други), места за одмор и рекреација. Црквата Света Богородица од 14 век се наоѓа во блиското село Доња Каменица. Во 2014 година, Књажевац бил избрана за извонредна дестинација во Европа. (Проект EDEN Network)

Познати луѓе од Књажњвац[уреди | уреди извор]

Галерија[уреди | уреди извор]

Меѓународни односи[уреди | уреди извор]

Збратимени градови[уреди | уреди извор]

Књажевац е збратимен со:

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Општини во Србија, 2006 г.“. Републички завод за статистика на Србија. Посетено на 28 ноември 2010.
  2. „Попис на население, домаќинства и станови 2011: Споредбен преглед на бројот на жители во 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002 and 2011, податоци по населени места“ (PDF). Републички завод за статистика на Република Србија, Белград. 2014. ISBN 978-86-6161-109-4. Посетено на 2014-06-27.
  3. 3,0 3,1 3,2 Gordana Čanović (1 June 2018). „Српска Бастиља у Књажевцу“ [Serbian Bastille in Knjaževac]. Politika-Moja kuća (српски). стр. 02.
  4. „Climate: Knjaževac, Serbia“. Climate-Data.org. Посетено на 18 February 2018.
  5. „ETHNICITY Data by municipalities and cities“ (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of Serbia. Посетено на 18 February 2018.
  6. „MUNICIPALITIES AND REGIONS OF THE REPUBLIC OF SERBIA, 2019“ (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 25 December 2019. Посетено на 28 December 2019.
  7. „Aleks Milosevic“. IMDb. Посетено на 2018-01-21.