Куново (Гостиварско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето


Куново
Панорама,с.Куново.jpg

Панорама на селото

Куново is located in Македонија
Куново
Местоположба на Куново во Македонија
Координати 41°44′31″N 20°57′11″E / 41.74194° СГШ; 20.95306° ИГД / 41.74194; 20.95306Координати: 41°44′31″N 20°57′11″E / 41.74194° СГШ; 20.95306° ИГД / 41.74194; 20.95306
Општина Општина Гостивар
Население 11 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 950-980 м
Куново на општинската карта
Куново во Општина Гостивар.svg

Атарот на Куново во рамките на општината
Commons-logo.svg Куново на Ризницата


Куново е село во Општина Гостивар, во околината на градот Гостивар.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Куново во зима
Селска архитектура

Kуново е село во Горни Полог, оддалечено 11 km од центарот на Гостивар. Се наоѓа на падините на Сува Гора на надморска височина од 950 m до 980 m. Селото е од типичен збиен тип, со ридско-планинска конфигурација на теренот, ограничено со планините Сува Гора и Буковиќ.

Економија[уреди | уреди извор]

Жителите во селото се воглавно пензионери кои се занимаваат со земјоделство и сточарство, или пак луѓе кои живеат во Гостивар, кои се вработени, но како дополнителен приход ги користат можностите што ги нуди селото. Во селото најмногу се садат градинарски култури, грав и компир. Една од главните активности е и стопанисувањето со пасиштата, нивно косење и собирање на сеното и детелината за есенска продажба. Овоштарството е исто така распространето, при што се одгледуваат ореви, лешници, круши, сливи, јаболка. Исто така се одгледуваат кози и живина, а на пасиштата над селото, поради нивното изобилие се напасуваат стада овци, но истите не се сопственост на селаните туку се напасуваат со надоместок.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Куново живееле 262 жители, сите Македонци.[1]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Куново имало 240 Македонци, патријаршисти.[2]

Според пописот од 2002 година, во селото Куново живеат 11 жители, сите Македонци.[3] Сепак, оваа бројка не ја репрезентира вистинската состојба поради тоа што во летниот период во селото живеат многу повеќе, но истите не се запишани како жители на селото.

На табелата е прикажан бројот на население во сите пописни години:[4]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 262[1] 240[5] 263 290 211 92 42 23 18 11

Родови[уреди | уреди извор]

Куново е македонско село

Според истражувањата од 1947 година, родови во Куново се:

  • Божиновци (4 к.), Староседелци.
  • Костовци (7 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Беловиште, Ниш (едно семејство) и во Белград (едно семејство)
  • Илијевци (8 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Гостивар (осум семејства), Скопје (едно семејство) и во Ниш (тринаесет семејства)
  • Терзијевци (3 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Романија (едно семејство)
  • Вељановци или Белковци (3 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Гостивар (четири семејства)
  • Уковци (4 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Ниш (едно семејство)
  • Вељановци (5 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Ниш (две семејства)
  • Јаневци (3 к.), Староседелци. Имаат иселеници во Ниш (три семејства)
  • Давидовци (1 к.) гранка се од родот Јаневци.
  • Апостоловци (2 к.), потекнуваат од предокот Петре кој дошол од некое село во Полог, имаат иселеници во Ниш (три семејства)
  • Секуловци (2 к.), потекнуваат од предок кој дошол од селото Звечан, Порече, како домазет во родот Илијовци. Се знае следната генеологија Мирче (жив на 75 год. во 1946 година) Цветан-Секула.[6]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Објектот на поранешното училиште „Страхиња Симуноски“

Во селото постоело О.У. „Страхиња Симуноски“ во Куново, кое прекинало со работа во седумдесеттите години на XX век, но истото е реновирано и е во одлична состојба. Се користи како сала за собири за празници, и има адаптирана кујна, трпезарија, магацински простор и простор за месната заедница Куново.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Храм „Св. Петар и Павле“
Храм „Св. Георгиј“

Во селото се наоѓаат четири христијански храмови.

  • Главниот храм „Св. Георгиј“ се наоѓа на крајот од селото. Подигнат е далечната 1876 година, а осветен е на 8 октомври 1924 година. Храмот е целосно фрескоживописан од страна на синот на Дичо Зограф, Аврам Дичов и е во одлична состојба. Фасадата и кровната конструкција се целосно обновени во 1994 со средства на Црковниот одбор, а после неколку години е обновена и дрвената камбанарија и оградниот ѕид кој е покриен и е спасен од забот на времето. Во овој храм се наоѓа ретка и единствена фреска од Раѓањето на Господ Исус Христос на која наместо да биде насликана ѕвезда на патешествие, е насликано сонцето од Кутлеш (грч. Вергина) со 16 краци.
  • Храмот „Св. Архангел Михаил“ се наоѓа на локалитетот Мартинец, излетничка локација околу 1 km над селото, на над 1000 м.н.в. Локацијата овозможува поглед на целата околина до Шар Планина на спротивната страна. На локалитет има чешма со природна изворска вода како и маса со столови за излетници. Храмот е изграден во 18 век врз остатоци на постар храм, за кој сведочи олтарскиот крст. Кровната конструкција на овој храм е обновена во 2008. .
  • Храмот „Св. Петар и Павле“ се наоѓа на источната страна на 200 метри над последните куќи во селото. И овој храм е изграден во 18 век врз остатоци на постар храм.
  • Храмот „Св. Петка“ се наоѓа на јужниот дел од селото, во плодното поле. Храмот претставува возобновување на средновековен манастир кој го носел името на Света Петка. Изграден е во 18 век, кога и бил опожарен манастирот.

Еден куриозитет за Куново претставува местоположбата на храмовите. Имено, тие се изградени така што нивната положба го отсликува христијанскиот симбол, крстот. Недостасува само храмот „Св. Огнена Марија“ на западната страна. Овој храм бил опожарен, и до ден денешен не е возобновен. Крстот има правилна форма, а главниот храм „Св. Георгиј“ се наоѓа во неговиот центар.

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Освен иселениците при описот на родовите, има и други иселеници, и тоа во Митрој Крсти (Пеповци), Горна Ѓоновица (Митре), Зубовце (Трајановци и Тунџовци). Родот Апостоловиќи се наоѓа во селото Салаш кај Неготин во Србија.[6]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.214.
  2. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, стр.124-125.
  3. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  4. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, стр.124-125.
  6. 6,0 6,1 Трифуноски, Јован (1976). Полог. Белград: САНУ.