Прејди на содржината

Кукурек (род)

Од Википедија — слободната енциклопедија

{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Helleborus|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}

Кукурек (род)
Илустрација на Helleborus niger, од 19 век
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Helleborus
Вид: Кукурек (род)
Научен назив
Helleborus
L.
Видови

Види текст

Кукурек (науч. Helleborus) ― род на приближно 20 видови тревни или зимзелени повеќегодишни цветни растенија во семејството лутичиња (Ranunculaceae). Многу видови се отровни.

Опис

[уреди | уреди извор]

Цветовите имаат пет во форма на чашкини ливчиња кои опкружуваат прстен од мали, чашки нектариуми, кои всушност се венечни ливчиња модифицирани да држат нектар. Листовите не паѓаат како што би паѓале ливчињата, туку остануваат на растението, понекогаш и со месеци. Упорноста на ливчињата може да придонесе за развојот на семето.[1]

Таксономија

[уреди | уреди извор]

Родот е основан од Карл Линеј во првиот том од неговата книга „Species Plantarum“ во 1753 година.[2]

Видови и подвидови

[уреди | уреди извор]

Дваесет и два вида се препознаени и поделени во шест дела.[3] Табелата подолу ги прикажува видовите од родот Helleborus со слика доколку е достапна. Кладограмот ја покажува врската помеѓу различните видови утврдена со микробиолошки методи од Мајнерс и др. (2011).[3]

ИмеСлика
Subgenus Helleborus
I. sect. Griphopus Spach em. Schiffner
Helleborus foetidus L.
1753
II. sect. Chenopus Schiffner
Helleborus lividus Aiton
1789
Helleborus argutifolius Viv.
1824
III. sect. Helleborus
[sect. Chionorhodon Spach]
Helleborus niger L.
1753
subsp. macranthus
subsp. niger L.
Subgenus Helleborastrum (Spach)
IV. sect. Syncarpus Schiffer
Helleborus vesicarius
Aucher ex Boiss. 1841
V. sect. Dicarpon Ulbrich
Helleborus thibetanus Franch.
1885
VI. sect. Helleborastrum Spach
Helleborus abruzzicus
M.Thomsen, McLewin & B.Mathew
Helleborus atrorubens
Waldst. & Kit. 1812
Helleborus bocconei
Ten. 1823
Helleborus croaticus
Martinis 1973
Helleborus cyclophyllus
(A.Braun) Boiss. 1867
Helleborus dumetorum
Waldst. & Kit. ex Willd. 1809
Helleborus liguricus
M.Thomsen, McLewin & B.Mathew
Helleborus multifidus
Vis.
subsp. hercegovinus
subsp. istriacus
subsp. multifidus
Helleborus odorus
Waldst. & Kit. ex Willd. 1809
subsp. odorus L.
Helleborus orientalis Lam.
1789
subsp. abchasicus
(A. Braun) Mathew
subsp. guttatus
(A. Braun & Sauer) Mathew
subsp. orientalis
Helleborus purpurascens
Waldst. & Kit. 1802
Helleborus torquatus
Archer-Hind 1884
Helleborus viridis L.
1753
subsp. occidentalis
1869
Subgenus Helleborus

sec. Griphopus

H. foetidus
sec. Helleborus

H. niger


sec. Chenopus

H. argutifolius

H. lividus






Subgenus Helleborastrum
sec. Syncarpus

H. vesicarius
sec. Dicarpon

H. thibetanus


sec. helleboastrum


H. dumetorum

H. purpurascens



H. croaticus



H. multifidus

H. abruzzicus

H. hercegovinus

H. liguricus



H. atrorubens

H. viridis



H. cyclophyllus

H. torquatus

H. orientalis

H. odorus










Cladogram of evolutionary lines in Helleborus from Meiners et al.(2011) [3]

Калесцентни видови

[уреди | уреди извор]
Helleborus orientalis

Овие четири вида имаат лисја на нивните цветни стебла:

Акулесцентни (без стеблести) видови

[уреди | уреди извор]

Овие видови имаат базални лисја. Тие немаат вистински лисја на цветните стебла (иако постојат лиснати бракти каде што цветните стебла се разгрануваат).

Хибриди

[уреди | уреди извор]
  • H. argutifolius[4]
  • H. foetidus[5]
  • H. lividus[6]
  • H. niger[7]
  • H. × sternii [8]

Распространетост

[уреди | уреди извор]

Различни видови од овој род потекнуваат од Европа и Азија. Најголемата концентрација на видови се јавува на Балканот. Еден нетипичен вид (Helleborus thibetanus) доаѓа од западна Кина, друг нетипичен вид (Helleborus vesicarius) живее на мала област на границата помеѓу Турција и Сирија.

Во Македонија расте само видот Helleborus odorus.[9]

Хортикултура

[уреди | уреди извор]
Видови и хибриди: Helleborus viridis (горе лево); Helleborus foetidus (горе десно) со пресек; цветови од разни примероци на Helleborus × hybridus, вклучувајќи и двобојни цветови

Овие растенија се широко одгледувани во градините на Министерството за земјоделство на САД за декоративни цели. Тие се особено ценети од градинарите за нивниот зимски и ранопролетен период на цветање. Растенијата се изненадувачки отпорни на слана, а многу од нив се зимзелени. Многу видови имаат зелени или зеленикаво-виолетови цветови, и се од ограничена градинарска вредност, иако корзиканскиот кукурек (Helleborus argutifolius), робусно растение со бледо зелени цветови во форма на чаша и привлечно кожесто зеленило, е широко одгледувано. Исто така се одгледува и Helleborus foetidus, кој има овенати гроздови од мали, бледозелени, ѕвончести цветови, често обрабени со костенлива боја, што е во контраст со неговите темни зимзелени лисја.

Таканаречената божиќна роза (Helleborus niger) ги раѓа своите чисто бели цветови (кои често созреваат до розова боја) во зима, а достапни се сорти со големи цветови, како и селекции со розови и двојни цветови.

Токсичност

[уреди | уреди извор]

Сите растенија од видот Helleborus се токсични, и сите делови од растението се токсични.[10][11] Труењето е ретко, но сепак се случува.[10]

Галерија

[уреди | уреди извор]

Видови

[уреди | уреди извор]

Хибриди

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ Herrera, C. M. (1 September 2005). „Post-floral perianth functionality: contribution of persistent sepals to seed development in Helleborus foetidus (Ranunculaceae)“. American Journal of Botany. 92 (9): 1486–1491. doi:10.3732/ajb.92.9.1486. PMID 21646166. |hdl-access= бара |hdl= (help)
  2. ↑ Linnaeus, Carolus (1753). „Tomus I“. Species Plantarum (латински). 1. Stockholm: Laurentii Salvii. стр. 557.
  3. 1 2 3 Meiners, Julia; Debener, Thomas; Schweizer, Guenther; Winkelmann, Traud (February 2011). „Analysis of the taxonomic subdivision within the genus Helleborus by nuclear DNA content and genome-wide DNA markers“. Scientia Horticulturae. 128 (1): 38–47. Bibcode:2011ScHor.128...38M. doi:10.1016/j.scienta.2010.12.011.
  4. ↑ „RHS Plant Selector Helleborus argutifolius AGM / RHS Gardening“. Apps.rhs.org.uk. Архивирано од изворникот на 18 December 2019. Посетено на 2012-08-02.
  5. ↑ „RHS Plant Selector Helleborus foetidus AGM / RHS Gardening“. Apps.rhs.org.uk. Архивирано од изворникот на 4 February 2012. Посетено на 2012-08-02.
  6. ↑ „RHS Plant Selector Helleborus lividus AGM / RHS Gardening“. Apps.rhs.org.uk. Архивирано од изворникот на 18 December 2019. Посетено на 2012-08-02.
  7. ↑ „RHS Plant Selector Helleborus niger AGM / RHS Gardening“. Apps.rhs.org.uk. Архивирано од изворникот на 8 December 2013. Посетено на 2012-08-02.
  8. ↑ „RHS Plant Selector Helleborus × sternii Blackthorn Group AGM / RHS Gardening“. Apps.rhs.org.uk. Архивирано од изворникот на 2015-09-09. Посетено на 2012-08-02.
  9. ↑ Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 93, МАНУ, Скопје, 1985
  10. 1 2 „Helleborus niger – Christmas Rose“. Department of Animal Science – Plants Poisonous to Livestock. Cornell University, College of Agriculture and Life Sciences.
  11. ↑ „Helleborus orientalis“. NC State University.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Кукурек_(род)&oldid=5600338“