Крстов Дол

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
За истоимениот рудник видете тука
Крстов Дол
Панорама на Крстов Дол.jpg

Поглед на селото

Крстов Дол is located in Македонија
Крстов Дол
Местоположба на Крстов Дол во Македонија
Координати 42°18′11″N 22°17′58″E / 42.30306° СГШ; 22.29944° ИГД / 42.30306; 22.29944Координати: 42°18′11″N 22°17′58″E / 42.30306° СГШ; 22.29944° ИГД / 42.30306; 22.29944
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Славиште
Население 60[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1334
Повик. бр. 031
Надм. вис. 977 м
Крстов Дол на општинската карта
Крстов Дол во Општина Крива Паланка.svg

Атарот на Крстов Дол во рамките на општината
Commons-logo.svg Крстов Дол на Ризницата


Крстов Дол — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Куќи во селото

Селото се наоѓа во областа Славиште, во крајниот северен дел на територијата на Општина Крива Паланка, чиј атар се допира со државната граница со Србија.[2] Селото е планинско и раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 870 до 1.180 метри.[2]

Ова мало село се наоѓа во падините помеѓу долините на Крстовдолски Дол и Лучка Река. Само неколку куќи се наоѓаат во долината на Лучка Река.[3]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Раданица, Црешња, Клисарова Њива, Каменита Чука, Делијска Падина, Станков Рид, Станков Дол, Оршина, Кошариште, Рудник, Гола Чука, Петровица и Араб-табија.[3]

Селото е од разбиен тип. Постојат четири маала: Масларско (10 к.), Вргинско (6 к.), Голочукинско (2 к.) и Речко (3 к.). Маалата се поделени по роднински родови.[3]

Селото Крстов Дол се наоѓа на север од градот Крива Паланка. На исток се граничи со селото Голема Црцорија, на југ со селото Добровница, на југозапад со селото Подржи Коњ, на запад со селото Луке и на север со општина Босилеград, Србија.

Историja[уреди | уреди извор]

Се верува дека во атарот на селото имало развиена рударска активност одамна. Во 1966 година на атарот помеѓу Голема Црцорија и Крстов Дол било пронајдено старо рударско окно. Се сретнуваат и остатоци на старо село, во кое некогаш имало и црква. Се наоѓало на месноста Кошариште, но од некоја причина пропаднало.[3]

Денешното село било основано од две доселени домаќинства, кои не си го знаат потеклото. Од нив потекнуваат сите денешни родови. Во минатото, селата Мала Црцорија, Голема Црцорија и Крстов Дол се сметале за една населба.[3]

Во XIX век, Крстов Дол било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Флотацијата на рудникот „Крстов Дол“

Атарот зафаќа простор од 6,6 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 241 хектар, на пасиштата отпаѓаат 226 хектари, а на шумите 161 хектари.[2]

Селото, во основа, има полјоделска функција.[2]

Од 1960 година, во долината на Крстовдолскиот Дол работел рудникот „Крстов Дол“ за антимон. Некогаш во него и во изградената флотација работеле 120 жители на околните села.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Крстов Дол имало 285 жители, сите Македонци.[4] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Крстов Дол имало 312 жители, егзархисти.[5]

По Првата светска војна селото било дел од општината Подржи Коњ и имало 209 жители.[6]

Крстов Дол е мало село, кое што во 1961 година броело 154 жители, а во 1994 година 69 жители, македонско население.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Крстов Дол живееле 60 жители, од кои 59 Македонци и 1 Србин.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 285 312 160 190 154 162 101 68 69 60
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Крстов Дол е македонско православно село. Сите родови во селото се доселенички и потекнуваат од првите две доселени домаќинства.[3]

Родови во Крстов Дол се:

  • Масларско Маало: Симоновци (4 к.), Јовановци (3 к.) и Петровци (3 к.), потекнуваат од тројца браќа кои дошле однекаде, во родот Симоновци се знае следната генеологија Милан (жив на 45 год. во 1973 година) Јаќим-Ѓорге-Симон, основачот на родот кој се доселил во селото;
  • Останати маала: Вргинци (6 к.), Речани (3 к.) и Голочукинци (2 к.), и тие потекнуваат од ист предок, доселени се однекаде.


Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:

  • Староседелци: Масларци (5 к.), Јовановци (3 к.), Обршенци (1 к.), Баба Станинци (1 к.), Ѓошинци (4 к.), Николинци (4 к.), Ѓурчији (2 к.), Смилковци (1 к.) и Цветковци (1 к.)
  • Доселеници: Трајчевци (1 к.) доселени се од некое место Тузлун во Бугарија; Јаќимовци (1 к.) се доселиле од селото Луке, каде припаѓале на родот Шарковци; Илијинци (1 к.) доселени се во 1912 година од селото Голема Црцорија, каде припаѓале на родот Пешинци.[10]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Добровница, во која покрај селото Крстов Дол, се наоѓале и селата Голема Црцорија, Добровница, Луке, Мала Црцорија и Подржи Коњ. Општината Добровница постоела и во периодот 1950-1952 и тогаш во нејзе се наоѓале селата Голема Црцорија, Добровница, Крстов Дол и Мала Црцорија.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0979 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватен објект.[11]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 46 гласачи.[12]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Реки

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Иселеници имало од селото по завршувањето на двете светски војни. Главно се иселувале во околината на Куманово, Скопје, во Овче Поле и во Банат (Качарево и Пладниште, 7 к.).[3]


Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до 1953 година.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 23 јуни 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 165. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 23 јуни 2019 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Трифуноски, Јован (1973). Кривопаланачка област. Загреб: Хрватска академија на науките и уметностите. стр. 263-265. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  6. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 29.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. 10,0 10,1 Величковски, Драган (2009). Славишки Зборник Бр.1. Крива Паланка: Градски Музеј - Крива Паланка.. 
  11. „Описи на ИМ“. конс. 23 јуни 2019. 
  12. „Претседателски избори 2019“. конс. 23 јуни 2019. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]