Кристален хабитус

Чаден кварц со спесартин врз матрицата на фелдспат, со различни кристални хабитуси (форми)

Во минералогијата, кристалниут хабитус - карактеристичниот надворешен облик на поединечен кристал или агрегат од кристали. Навиката на кристалот зависи од неговата кристалографска форма и условите на раст, што генерално создава неправилности поради ограничениот простор во кристализирачката средина (најчесто во карпите).

Кристални форми

Препознавањето на хабитусот може да помогне во распознавање и описот на минералите, бидејќи кристалниот хабитус е надворешно претставување на внатрешниот подреден атомски распоред. Сепак, повеќето природни кристали не покажуваат идеални хабитуси и најчесто се деформирани. Квалитетот на обликот на кристалот во минерален примерок може да се опише како еден од следниве:

• Еуедарски: кристал кој е целосно ограничен со своите карактеристични површини, добро формиран. Синонимни термини: идиоморфен, автоморфен;
• Субхедарен: кристал делумно ограничен со своите карактеристични површини и делумно со неправилни површини. Синонимни термини: хипидиоморфен, хипавтоморфен;
• Анхедрален: кристал на кој му недостасуваат некои од неговите карактеристични површини, целосно деформиран. Синонимни термини: алотриоморфен, ксеноморфен.

Променливи фактори

Гетит заменува пиритски коцки

Факторите кои влијаат на хабитусот вклучуваат: комбинација од две или повеќе кристални форми; траги од примеси присутни за време на растот; услови за сраснување и раст (т.е. топлина, притисок, простор); и специфични склоности на раст, како што се пругасти линии на раст. Минералите ки припаѓаат на истиот кристален систем не мора нужно да го покажуваат истиот хабитус. Некои хабитуси на минералот се уникатни поради неговата разновидност и местоположба: На пример, додека повеќето сафири формираат издолжени кристали во облик на буре, оние што се наоѓаат во Монтана формираат дебели плочести кристали. Вообичаено, вториот се гледа само кај рубинот. Сафирот и рубинот се двете варијанти на истиот минерал: корунд.

Некои минерали можат да ги заменат другите постоечки минерали, а воедно да го зачуваат оригиналниот изглед, т.е. псевдоморфна замена. Класичен пример е кварцот од тигрово око, кроцидолитниот азбест е заменет со силициум диоксид. Додека кварцот обично формира призматични (издолжени, призматични) кристали, во тигровото око е зачувана оригиналната фиброзна природа на кроцидолитот.

Список

Агрегатни навики

Хабитус	Слика	Опис	Вообичаен пример(и)
Иглести	Натролит Сколецит	Иглести, тенки и конусни призми на крајот кои растат радијално/глобуларно.	натролит, сколецит, јуанфулиит
Арборесцентен	Сребро Злато	Кристали слични на дрво кои растат слично на гранки..	бакар, злато, сребро
Капиларен/Филиформен	Бисолит Милерит	Косести или конецести, исклучително фини	бисолит, милерит
Колоиден/Нодуларен/Туберозен	Ахат Сфалерит	Заоблени, фино појасести наслаги со неправилни концентрични испакнатини	ахат, барит, сфалерит
Концентричен	Аметист Родохрозит	Кружни прстенести агрегати околу центар. Овој хабитуд се наоѓа во пресеци од бубрежни/мамиларни хабитуси, а исто така и од издолжени сталактити од аметист (кварц), малахити, родокрозит и други.	ахат, кварц, малахит, родохрозит
Дендритичен	Бакар Романехит	Кореновидно, разгранува во еден или повеќе насоки од централната точка	бакар, злато, романехит, магнезит, сребро
Друза/Инкрустација	Целестин Калцит	Агрегат од кристали кои обложуваат површина или празнина, најчесто се среќава во геода и некои фосили	азурит, целестин, калцит, уваровит, малахит, кварц
Влакнест/Азбестоформен	Тремолит Барит	Исклучително тенки призми кои формираат мускулести влакна	актинолит, азбест, барит, кијанит, гипс, нитратин, стилбит, серпентинска група
Листовиден/Микасен/Ламеларен	Молибденит Биотит	Слоевити кристални рамнини, се раздвојуваат во тенки листови	биотит, хематит, мусковит, лепидолит, молибденит
Грануларен	Уваровит Кварц	Агрегати од ситни анхедрални кристали во матрица или друга површина	андрадит, борнит, шелит, кварц, уваровит
Хопер	Халит Бизмут	Надворешните делови на коцките растат побрзо од внатрешните делови, создавајќи вдлабнатина слична на хопер	бизмут (вештачки), халит, галенит
Оолитен	Калцит Калцит	Мали сфери или зрна (често сплескани) кои потсетуваат на јајца	арагонит, калцит
Пизолитен	Боксит Пизолит	Заоблени концентрични нодули кои често се среќаваат во седиментни карпи. Многу поголеми од оолитните	арагонит, боксит, калцит, пизолит
Плочести/Табуларни/Блоковидни	барит вулфенит	Рамни, табличести, со изразен пинакоид	барит, фелдспат, топаз, ванадинит, вулфенит
Пердувести	аурихалцит окенит	Фини, пердувести лушпи	аурихалцит, окенит, мотрамит
Радијални/Зракасти/Дивергентни	атакамит пирофилит	Зрачат нанадвор од централна точка без да формираат ѕвезда (кристалите обично се одвоени и со различна должина).	аенигматит, атакамит, епидот, пирофилит, стибнит
Мрежести	церусит рутил	Кристали што формираат триаголни мрежести прорастоци.	церусит, рутил
Розетести/Леќести	барит гипс	Плочести, радијални розетести агрегати (исто и леќесто обликувани кристали)	гипс, барит, калцит
Сталактитски	хризокола калцит	Формираат како сталактити или сталагмити; цилиндрични или конусни. Нивните пресечни површини често покажуваат „концентричен“ образец	калцит, халцедон, хризокола, гетит, малахит, романешит
Ѕвездести	хематит вавелит	Ѕвездести, радијални влакна во сферични облици, како мамиларни или рениформни.	хематит, пектолит, шатукит, вавелит

Асиметрични/Неправилни облици

Хабитус	Слика	Опис	Вообичаен пример(и)
Амигдал	хеуландит стилбит	Како вградени бадеми	хеуландит, стилбит, циркон
Хеморфни	хемиморфит оливин	Двојно завршен кристал со два различно обликувани краеви	елбаит, хемиморфит, оливин
Масивни/Компактни	тиркиз кварц	Без јасна надворешна кристална форма	лимонит, тиркиз, цинабарит, кварц, реалгар, лазурит
Со жезло	аметист барит	Растот на кристалот запира и продолжува на врвот, но не и на основата. Исклучителни агрегати од овој тип (како кварц) често се нарекуваат „елестијални“.	барит, калцит, марказит, кварц

Симетрични облици

Хабитус	Слика	Опис	Вообичаен пример(и)
Коцкести	халит пирит	облика на коцка	флуорит, пирит, галенит, халит
Додекаедарски	пирит алмандин	додекаедар, 12-страничен. Централната површина може да варира.	гранат, пирит
Енантиоморфни	арагонит ставролит	Огледален облик (т.е.Сраснување) и оптички својства; десно и лево ориентирани кристали	арагонит, гипс, кварц, плагиоклаз, ставролит
Шестоаголни	ванадинит галенит	шестоаголна призма (шестострана)	берил, галенит, кварц, ханкзит, ванадинит
Икоситетраедарски	спесартин аналцим	облик на делтоидален икозитетраедар, 24-страничен	аналцим, спесартин
Октаедарски	спинел флуорит	облик на октаедар, квадратна бипирамида (осумстрана)	дијамант, флуорин, флуорит, магнетит, пирит
Призматични	берил турмалин	Издолжени, призматичен облик: може или не мора да имаат добро развиени кристални површини паралелни со вертикалната оска	берил, турмалин, ванадинит
Ромбоедарски	сидерит родохрозит	ромбски облик (шестострани ромбови)	калцит, магнезит, родохрозит, сидерит
Скаленохедарски	калцит родохрозит	скаленохедарски облик, со зашилени краеви	калцит, родохрозит, титанит
Тетраедарски	сфалерит тетраедрит	тетраедарски облик, триаголна пирамида (четиристрана)	халкопирит, тетраедрит, сфалерит, магнетит

Заоблени/Сферични облици

Хабитус	Слика	Опис	Вообичаен пример(и)
Ботреоидни	халцедон калцит	Како грозд, големи и мали хемисферични маси, речиси одделени една од друга	калцит, халцедон, халит, плумбогумит, смитсонит
Глобуларни	гиролит калцит	Изолирани хемисфери или сфери	калцит, флуорит, гиролит
Мамиларни	халцедон хематит	Налик на дојка: површина составена од пресечени делумни сферични облици, поголема варијанта на ботреоидни и/или рениформни, исто така концентрично слоевити агрегати.	халцедон, хематит, малахит
Рениформни	малахит Хематит (бубрежна руда)	Неправилни бубрег-обли сферични маси	каситерит, халцедон, хризокола, хематит, хемиморфит флуорит, гетит, гринокит, малахит, родохрозит, смитсонит, мотрамит, вавелит

Наводи

• Kostov, Ivan; Kostov, Ruslan I. (1999). Crystal Habits of Minerals. Sofia: Academic Publishing House "Prof. Marin Drinov". ISBN 9789546420602. OCLC 488807766.