Крвав здравец
| Крвав здравец | |
|---|---|
 | |
| Geranium sanguineum на брегот на Нортамберленд | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| клад: | Скриеносеменици |
| клад: | Евдикоти |
| клад: | Розиди |
| Ред: | Здравцовидни |
| Семејство: | Здравци |
| Род: | Здравец (род) |
| Вид: | Крвав здравец |
| Научен назив | |
| Geranium sanguineum L. | |
| Синоними | |
| |
Крвав здравец (латински: Geranium sanguineum) — вид на издржливо цветно тревно повеќегодишно растение од семејството на жеравски клун Geraniaceae. Тоа е окружен цвет на Нортамберленд.[1]
Потекло на латинското име
[уреди | уреди извор]Името на видот е изведено од грчкиот збор γέρανος („géranos“), што значи жерав, што се однесува на плодната капсула што личи на клунот на птицата. Специфичното латинско име sanguineum значи „крваво-црвено“; Линеј ја наведува книгата Pinax theatri botanici на Гаспар Баухин од 1623 година како извор за името, што пак се однесува („sanguinaria radix“) на крваво-црвен корен.[2]
Опис
[уреди | уреди извор]Крвавиот здравец е повеќегодишно тревесто растение, високо 50–60 см, со хоризонтален подземен, 5 до 6 мм дебел ризом, кој е по површината препокриен со темнокафеави прилисници од изумрените базални листови. Растението уште од основата е разгрането. Стеблото е округло, обично цевчесто, со поретки или погусти расперени бели речиси четинести влакна или голо, светликаво, зелено, а во почетокот на есента поцрвенува. Листовите му се наспрамни, со мали дршки, а влакнестоста е иста како и кај стеблото; листовите 3–5 см широки, речиси до основата пересто насечени на 5–7 делови, а секој дел обично е насечен на 3 линејно-долгнавести сегменти кои се на врвот тапи или кусо заострени; на горната страна листовите се голи, а на долната страна и тоа само по жилите и по работ со ретки четинести бели влакна; прилисниците се јајцевидно-копјести, црвеникаво-кафеави, кожести, по работ со четинести влакна. Цветовите се поединечни во пазувите на листовите; дршката на цветот и на соцветието е два и повеќе пати подолга од пазувниот лист; дршките на цветот и на соцветието се вертикални, разделени со 2 прицветници, а по прецветувањето дршката на цветот се спушта надолу, но клунестиот плод останува во вертикална положба. Чашката за време на цветањето речиси расперена; чашкините ливчиња се долги 6–10 мм, елиптични, со 3 до 5 жили, на врвот постепено заострени или тапи и завршуваат со осилест врв долг 1,5 до 2,5 мм; внатрешните ливчиња со поширок ципест раб и голи, а надворешните со ретки расперени влакна и тесен ципест раб. Венечните ливчиња се пурпурно црвени, широко обратно-јајцевидно-срцевидни, долги 15до 20 мм, во основата со куси расперени влакна. Прашниците се покуси од чашката; филаментите во основата се проширени и по работ со куси влакненца; антерите и филаментите се црвени. Плодот е долг 3–4 см; деловите на плодот се голи или во терминалниот дел со ретки куси жлездести влакненца. Семките се речиси црни, со ситни точки по површината.[3]
Живеалиште
[уреди | уреди извор]Типично се јавува во тревни површини, особено во изобилство го има на крајбрежните песочни дини,[4] но исто така и во отворени шуми на варовнички почви, вклучувајќи карпести падини. Претпочита неутрална pH вредност, со ниска хранлива вредност, на надморски височини од 0 до 1200 метри.
Во Македонија, според Мицевски, се наоѓа на влажни тревести места и по камењари, во низините и планините, до надморска височина од 2.000 м.[3]
Распространетост
[уреди | уреди извор]Geranium sanguineum по потекло е од поголемиот дел од умерена до субарктичка Европа и Западна Азија. Исто така, често се среќава во градини подалеку од домородните места.[5]
Во Македонија
[уреди | уреди извор]Во Македонија растението е широко распространето, но истото е регистрирано само за следните месности: Скопска Црна Гора; Жеденска Клисура; планина Јакупица; Скопје – с. Орашје, Катлановска Бања; Куманово – с. Пчиња; Таорска Клисура; Маврово – с. Врбен, Маврови Анови, Кожа; Бистра; Кичево – Баба Сач; Прилеп – Дабничка Планина (јужни падини и ограноци на Бабуна), Плетвар и Козјак; Галичица; Кожуф, Плачковица.[3]
Одгледување
[уреди | уреди извор]Се одгледува како градинарско растение, а постојат голем број различни сорти. Следните сорти ја добиле наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво:[6]
Галерија
[уреди | уреди извор]
Плодови со мерикарпи
Есенски лисја
„Стриатум“
_Geranium_sanguineum_-_Flower_and_leaf_-_Les_Martels,_Giroussens_Tarn.jpg)
.jpg)
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Bloody crane's-bill | Plant & fungi species | Wild plants“. www.plantlife.org.uk. Архивирано од изворникот на 7 July 2016. Посетено на 2016-01-03.
- ↑ Bauhin, Gaspard (1623). Pinax theatri botanici. Basileae Helvet. стр. 318.
- 1 2 3 Мицевски, Кирил (2005). ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6. Скопје: МАНУ. стр. 1490-1491. ISBN 9989-101-46-9 (св. 6) Проверете ја вредноста
|isbn=: invalid character (help). Укажано повеќе од еден|pages=и|page=(help);|access-date=бара|url=(help) - ↑ Swan, George A. (1993). Flora of Northumberland. Hancock Museum: Natural History Society of Northumbria. стр. 161. ISBN 0-9520782-0-1.
- ↑ T. A. Humphrey; R.J. Burkmar; O.L. Pescott; D.B. Roy; K.J. Walker, уред. (2020). „Bloody Crane's-bill Geranium sanguineum L.“. BSBI Online Plant Atlas 2020. Botanical Society of Britain and Ireland. Посетено на 22 June 2024. Недостасува
|editor1=(help) - ↑ „AGM Plants - Ornamental“ (PDF). Royal Horticultural Society. July 2017. стр. 42. Посетено на 1 March 2018.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]
Крвав здравец на Ризницата ?
Geranium sanguineum на Викивидовите ?
|