Квартар

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Квартар е најмладиот геолошки период од кенозоиската ера во геолошката временска скала како што е дефинирано од страна на Меѓународната комисија за стратиграфија.[1] Овој период започнал со крајот на ерата на Плиоценот, односно со крајот на неогенот (период) пред 2,588 ± 0,005 милиони години и продолжува и денес. Во рамките на квартарот се издвојуваат две геолошки епохи: плеистоценот, од пред 2,588 милиони години до пред 11,7 илјади години и холоценот од пред 11,7 години, при холоценот продолжува до ден-денес.

Името квартарот (што значи четврто) за прв пат се употребило во 1829 година, истражувајќи седиментот во сливот на реката Сена, Франција и во 1839 година . Лејл го воведува името плеистоцен. Германските научници ги користеле термините дилувиум и алувиум. 1922 година. П. Павлов го воведува поимот антропоген. Неформалниот термин „Доцниот квартар“ се однесува на последните 0,5-1,0 милиони години. [2]

Квартарниот период обично се дефинира со цикличен раст и распаѓање на континенталните ледени плочи поврзани со циклусите на Миланковиќ придружни од климатски и еколошки промени што се случиле. [3] [4]

Појава на човекот[уреди | уреди извор]

Ова е време кога се појавуваат предците на денешните луѓе. (Се смета дека за време на терциерот, пред околу 50 милиони години, се појавил адапис, 40-35 милиони - некролемур, 35-30 милиони - бранисела, а Австралопитет се појавил во ерата на Плиоценот )

  • За време на долниот плеистоцен (помеѓу 1,87 милиони години и 730 000 година) се јавува Хомо хабилис, проследено со Хомо еректус.
  • За време на средниот плеистоцен (730.000-128.000) архаичен Хомо сапиенс .
  • Хомо неандерталезис датира од горниот плеистоцен (околу 100 000 година).
  • Хомо сапиенс сапиенс (најблизок до денешниот човек) се јавува пред околу 40 000 години.

Датирање[уреди | уреди извор]

Постојат неколку методи за датирањето на кватернерот:

  • утврдување на односот на кислород изотоп на фосилни лушпи ( фораминифера, коколитофорити . . . )
  • K40 / A40 радиометриски метод ( калиум / аргон ), добро за датирање од раниот плеистоцен до 200.000 години. Постои празнина за периодот од пред 200 000 години до пред 40 000 години.
  • јаглерод изотоп метод C-14 (органски супстанции, до 40 000 години)

Животот за време на квартарот[уреди | уреди извор]

Кватернерна флора[уреди | уреди извор]

Глацијална (борна) флора - мочуришна вегетација на тундрата, на надморска височина, цветни грмушки чело со „бореалната роза“ ( латински: Dryas octopetala ), поларна врба ( латински: Salix polaris ) и бреза ( латински: Betula nana ) Јужно од тундрата се моховисните и тревни степи, а уште појужно - шумскиот појас. Топлите терцијарни реликти после ледениот период биле зачувани на југот на Кавказ : латински: Rhododendron laponicum растат во тропската Сиера Невада и североисточниот регион на Црното Море. Во Алпите во Централна Европа се до пред околу 100.000 години.

Квартерна фауна[уреди | уреди извор]

Мал е бројот на морски мекотели кои изумираат во квартарот . Некои видови ја промениле својата географската дистрибуција, на пр. латински: Corbicula fluminalis на крајот на средниот плеистоцен (пред околу 128 000 години), се повлекуваат од Европа преку Дунав до Каспискиот басен .

Цицачи:

Претставници на ладна клима:

Пештерни цицачи:

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Cohen, K.M.; Finney, S.C.; Gibbard, P.L.; Fan, J.-X. „International Chronostratigraphic Chart 2013“ (PDF). stratigraphy.org. ICS. конс. 15 June 2014. 
  2. Earthquake Glossary - Late Quaternary U.S. Geological Survey
  3. Denton, G.H.; Anderson, R.F.; Toggweiler, J.R.; Edwards, R.L.; Schaefer, J.M.; Putnam, A.E. (2010 г). The Last Glacial Termination. „Science“ том  328 (5986): 1652–1656. doi:10.1126/science.1184119. PMID 20576882. 
  4. Lowe, J.J.; Walker, M.J.C. (1997). Reconstructing Quaternary Environments. Routledge. ISBN 978-0582101661. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]