Изгореници од сонце
| Изгореници од сонце | |
|---|---|
| Врат изгорен од сонце | |
| Специјалност | Дерматологија |
| Компликации | Рак на кожата |
| Ризик-фактори | Работа на отворено, кожа незаштитена со облека или средства за заштита од сонце, тип на кожа, возраст, албинизам |
| Спречување | Употреба на средства за заштита од сонце, носење облека за заштита од сонце |
| Лекување | Избегнување понатамошно изложување на сонце. Ладење со студени облоги или често туширање или капење за ублажување на болката. Противвоспалителни лекови, како што се ибупрофен или аспирин, исто така можат да помогнат во ублажувањето на болката. Пиење вода за одржување на хидратацијата. |
Изгореници од сонце се оштетувања на кожата предизвикани од прекумерно изложување на ултравиолетово (УВ) зрачење, најчесто од сончевата светлина. Се одликуваат со воспаление на кожата, црвенило, болка и зголемена чувствителност на допир. Во потешките случаи може да се појават отоци и пликови. Симптомите обично почнуваат да се забележуваат неколку часа по изложувањето на сонце, а најизразени можат да бидат во текот на следните 24–48 часа.
Причини и механизам
[уреди | уреди извор]Изгорениците од сонце настануваат кога кожата е изложена на количество ултравиолетово зрачење што ги надминува нејзините природни заштитни механизми. Особено значајно е ултравиолетовото зрачење од типот Б (УВБ), кое предизвикува непосредно оштетување на клетките на кожата. Организмот реагира со воспалителен процес, кој доведува до црвенило, болка и локално зголемување на температурата на кожата. Изгореници можат да настанат и при облачно време, како и од вештачки извори на ултравиолетово зрачење, вклучувајќи солариуми.
Ризикот зависи од времетраењето и интензитетот на изложувањето, типот на кожата, географската ширина, надморската височина и одразувањето на сончевите зраци од површини како песок, вода и снег. Луѓето со посветла кожа обично се почувствителни, но изгореници можат да се појават кај сите типови кожа.
Симптоми
[уреди | уреди извор]Најчестите симптоми се црвенило, болка, чувствителност, топлина и чешање на зафатената кожа. Кај потешките изгореници може да се појават пликови и оток, а при поизразена реакција и главоболка, треска, мачнина и замор. Неколку дена подоцна кожата може да почне да се лупи, при што се отстранува површинскиот слој на оштетените клетки.
Лекување
[уреди | уреди извор]Лекувањето е насочено кон ублажување на симптомите и заштита на кожата додека таа заздравува. Се препорачуваат отстранување од сонце, ладење на кожата со млака до студена вода или влажни облоги, нанесување навлажнувачки препарати и внесување доволно течности. При потреба може да се употребат лекови против болка според упатството за нивна употреба. Пликовите не треба намерно да се пробиваат, бидејќи ја штитат оштетената кожа и помагаат во заздравувањето.
Потешките изгореници, особено оние проследени со големи пликови, висока телесна температура, повраќање, вртоглавица, знаци на дехидратација или нарушена свест, може да бараат лекарска процена и медицинско лекување.