Прејди на содржината

Изабела Абот

Од Википедија — слободната енциклопедија
Д-р.
Изабела Ајона Абот
Лични податоци
Роден(а) Изабела Кауакеа Јау Јунг Ајона
20 јуни 1919(1919-06-20)
Хана, Мауи, Хаваи
Починал(а) 28 октомври 2010(2010-10-28) (возр. 91)
Оаху, Хаваи, АД
Сопружник Доналд Путнам Абот
Установа Камехамеха Училиште
Хавајски универзитет Маноа
Мичигенски универзитет
Калифорниски универзитет – Беркли

Изабела Ајона Абот (20 јуни 1919 – 28 октомври 2010) била едукаторка, психолог и етноботаничарка од Хаваи. Таа била првата домородна Хавајка која што освоила докторат по наука,[1] и станала водечки експерт за пацифички морски алги.[2]

Ран живот

[уреди | уреди извор]

Абот била родена како Изабела Кауакеа Јау Јунг Ајона во Хана, Мауи, Територија на Хаваи, на 20 јуни 1919 година. Нејзиното хавајско име значи „бел дожд од Хана“ и била позната како „Изи“.[3] Нејзиниот татко бил етнички кинез, додека нејзината мајка била домородна Хавајка. Нејзината мајка ја научила за јадливите хавајски алги[3] и вредноста и разновидноста на автохтоните растенија на Хаваи. Абот била единственото девојче и втора најмлада во семејство од осум браќа и сестри.[4]

Пораснала во Хонолулу во близина на Ваикики и матурирала во Камехамеха во 1937 година.[1][3] Дипломирала ботаника на Универзитетот на Хаваи во Маноа во 1941 година,[3] магистрирала ботаника на Универзитетот во Мичиген во 1942 година и докторирала по филозофија ботаника на Калифорниски универзитет - Беркли во 1950 година[2][3] Се омажила за зоологот Доналд Патнам Абот (1920–1986), кој бил студент во Универзитетот на Хаваи, како и на Беркли. Абот се преселила во Пацифик Гроув, Калифорнија, каде што нејзиниот сопруг предавал на морската станица Хопкинс, управувана од Универзитетот Стенфорд.[5] Бидејќи во тоа време жените ретко биле признати за академски позиции, таа поминувала време одгледувајќи ја својата ќерка Ени Абот Ферстер, додека ги проучувала алгите на брегот на Калифорнија. Таа ги прилагодила рецептите за да ја користи локалната алга (Nereocystis) во храна како што се колачи и корнишони.[3]

Кариера

[уреди | уреди извор]

Во 1966 година станала истражувачки соработник и предавала како предавач во Хопкинс. Напишала книга за морските алги на полуостровот Монтереј, која подоцна била проширена за да го вклучи целиот брег на Калифорнија. Во 1969 година била наградена Дарбекер од Ботаничкото друштво на Америка.[6] До 1972 година, Стенфордскиот универзитет ја унапредил директно во редовен професор по биологија, каде што таа била првата жена и првата личност од друга боја на кожа на оваа позиција.[7]

Во 1982 година, таа и нејзиниот сопруг се пензионирале и се вратиле во Хаваи, каде што била ангажирана од Универзитетот на Хаваи да предава етноботаника, односно интеракцијата на луѓето и растенијата.[3]

Авторка е на осум книги и над 150 публикации. Се сметала за водечки светски експерт за хавајски алги, познати на хавајскиот јазик како лиму. Била пофалена за откривањето на над 200 видови, од кои што неколку се именувани по неа, вклучувајќи го и родот Abbottella од семејството Rhodomelaceae (црвени алги).[4] Ова ѝ го донесе прекарот „Прва дама на Лиму“.

Во 1993 година го добила медалот „Чарлс Рид Бишоп“, а во 1997 година го добила медалот „Гилберт Морган Смит“ од Националната академија на науките.[8][9]

Таа била член на одборот на директори на Музејот „Бернис П. Бишоп“.[10] Во ноември 1997 година била коавтор на есеј во „ Хонолулу Стар-Билтен“ во кој ги критикувала упраителите на училиштата Камехамеха, што довело до нивна реорганизација.[11][12] Во 1988 година била избрана за член на Американската асоцијација за унапредување на науката.[13]

Во 2005 година, таа била прогласена за Живо богатство на Хаваи од страна на Мисијата Хонпа Хонгванџи на Хаваи.[14][15]

Абот се сметала за најважен авторитет за алгите во сливот на Тихиот Океан, а во 2008 година добила награда за животно дело од Одделот за земјиште и природни ресурси на Хаваи за нејзините проучувања за коралните гребени.[16]

Одборот на регенти на Универзитетот на Хаваи едногласно гласале за промената на името на зградата за биолошки науки по Абот во 2023 година.[15][17]

Стандардната авторска кратенка I.A.Abbott се користи за посочување на оваа личност како автор при наведувањето на ботанички назив.[18]

Смрт

[уреди | уреди извор]

Изабела Кауакеа Ајона Абот починала 28 октомври 2010 година на 91-годишна возраст во својот дом во Хонолулу.[19]

За да го зачува наследството и кариерата на Абот како ботаничарка, Универзитетот на Хаваи воспоставил стипендија за поддршка на постдипломски истражувања по хавајска етноботаника и морска ботаника.[20]

Дела

[уреди | уреди извор]
  • Isabella A. Abbott (1947). Brackish-Water Algae from the Hawaiian Islands. Pacific Science.
  • Isabella A. Abbott (1961). On Schimmelmannia from California and Japan.
  • Gilbert Morgan Smith; George J. Hollenberg; Isabella A. Abbott (1969). Marine Algae of the Monterey Peninsula, California. Stanford University Press. ISBN 978-0-804740197.
  • Isabella A. Abbott (1970). Yamadaella, a new genus in the Nemaliales (Rhodophyta). Phycologia
  • Isabella A. Abbott; Munenao Kurogi (1972). Contributions to the systematics of Benthic Marine Algae of the North Pacific: Proceedings of a seminar on the contributions of culture, laboratory, field and life history studies to the systematics of benthic marine algae of the Pacific; Japan–U.S. cooperative science program, August 13–16, 1971. Sapporo, Japan: Japanese Society of Psychology.
  • Isabella Aiona Abbott; Eleanor Horswill Williamson (1974). Limu: an ethnobotanical study of some edible Hawaiian seaweeds. Pacific Tropical Botanical Garden.
  • Isabella A. Abbott; George J. Hollenberg (1976). Marine Algae of California. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2152-3.
  • Elmer Yale Dawson; Isabella Aiona Abbott (1978). How to know the seaweeds. W. C. Brown Company. ISBN 978-0-697-04892-9. 
  • Isabella Aiona Abbott (1990). A taxonomic and nomenclatural assessment of the species of Liagora (Rhodophyta, Nemaliales) in the herbarium of Lamouroux.
  • Isabella Aiona Abbott (March 1992). Lā'au Hawaiʻi: traditional Hawaiian uses of plants. Bernice Pauahi Bishop Museum Press. ISBN 978-0-930897-62-8.
  • Isabella A. Abbott (1995). Taxonomy of Economic Seaweeds With reference to some Pacific species. California Sea Grant College Program. Eight volume series from an international workshop hosted by the University of Hawaiʻi, Honolulu, July 1993
  • Isabella A. Abbott (April 1996). New Species and Notes on Marine Algae from Hawaiʻi. Pacific Science. University of Hawaiʻi Press.
  • Isabella A. Abbott (July 1996). Ethnobotany of seaweeds: clues to uses of seaweeds. Hydrobiologia. Kluwer Academic Publishers.
  • Alan J.K. Millar; Isabella A. Abbott (1997). The new genus and species Ossiella pacifica (Griffithsieae, Rhodophyta) from Hawaii and Norfolk Island, Pacific Ocean. Journal of Phycology.
  • G.T. Kraft; Isabella A. Abbott (1997). Platoma ardreanum (Schizymeniaeae, Gigartinales) and Halymenia chiangiana (Halymeniaceae, Halymeniales), two new species of proliferous, foliose red algae from the Hawaiian Islands. Cryptogamie, Algologie.
  • Isabella Aiona Abbott (1998). Some new species and new combinations of marine red algae from the central Pacific. Phycological Research.
  • Isabella Aiona Abbott (1999). Marine red algae of the Hawaiian Islands. Bernice Pauahi Bishop Museum Press. ISBN 978-1-58178-003-1.
  • Isabella Aiona Abbott; John Marinus Huisman (April 2004). Marine green and brown algae of the Hawaiian Islands. Bernice Pauahi Bishop Museum Press. ISBN 978-1-58178-030-7.
  • Isabella A. Abbott; John Marinus Huisman (June 2005). Studies in the Liagoraceae (Nemaliales, Rhodophyta) I. The genus Trichogloea. Phycological Research.
  • M.S. Kim; I.A. Abbott (March 2006). Taxonomic notes on Hawaiian Polysiphonia, with transfer to Neosiphonia (Rhodomelaceae, Rhodophyta). Phycological Research.
  • Isabella A. Abbott; David L. Ballantine (April 2006). Ganonema vermiculare sp nov (Liagoraceae, Rhodophyta), a new species from Puerto Rico, Caribbean Sea. Botanica Marina.
  • C.F. Gurgel; R. Terada; I.A. Abbott; et al. (April 2006). Towards a global phylogeography of Gracilaria salicornia (gracilariaceae, rhodophyta), an invasive species in Hawaii, based on chloroplast and mitochondrial markers. Journal of Phycology.
  • Isabella Aiona Abbott; Roger R. B. Leakey (June 2006). Craig R. Elevitch (уред.). Traditional trees of Pacific Islands: their culture, environment, and use. Permanent Agriculture Resources. ISBN 978-0-9702544-5-0.
  • Isabella Aiona Abbott; John Marinus Huisman; Celia M. Smith (2007). Hawaiian Reef Plants. Honolulu, Hawaii: University of Hawaiʻi Sea Grant College Program.
  • Roy T. Tsuda; Isabella A. Abbott; Peter S. Vroom; et al. (April 2008). Additional marine benthic algae from Howland and Baker Islands, central Pacific. Pacific Science.
  • Roy T. Tsuda; Isabella A. Abbott; Peter S. Vroom; et al. (October 2010). Marine Benthic Algae of Johnston Atoll: New Species Records, Spatial Distribution, and Taxonomic Affinities with Neighboring Islands. Pacific Science.
  • Isabella A. Abbott; David L. Ballantine; Daniel C. O'Doherty (July 2010). Morphological relationships within the genus Lophocladia (Rhodomelaceae, Rhodophyta) including a description of L. kuesteri sp nov from Hawaiʻi. Phycologia.
  • Isabella A. Abbott; David L. Ballantine (July 2012). Veleroa setteana, n. sp (Rhodophyta: Rhodomelaceae), from the Hawaiian Archipelago, including Notes on the Generitype. Pacific Science.

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 Tsai, Michael (July 2, 2006). „Isabella Abbott“. Honolulu Advertiser. Архивирано од изворникот на September 25, 2012. Посетено на November 4, 2010.
  2. 1 2 Howe, Kevin (November 17, 2010). „'Seaweed lady' Isabella Abbott dies: Scientist studied algae at Hopkins Marine Station“. Monterey Herald. Архивирано од изворникот на January 18, 2024. Посетено на December 8, 2010.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Bergeron, Louis (December 7, 2010). „Isabella Abbott, world-renowned Stanford algae expert, dies at 91“. Stanford Report. Stanford University. Архивирано од изворникот на June 2, 2013. Посетено на December 7, 2010.
  4. 1 2 Crites, Jennifer (October 21, 2010). „Pioneering professor is first lady of limu“. Malamalama: The Light of Knowledge. University of Hawaiʻi. Архивирано од изворникот на March 30, 2023. Посетено на November 4, 2010.
  5. ↑ Blinks, Lawrence; Giese, Arthur C.; Pittendrigh, Colin (1986). „Memorial Resolution: Donald Putnam Abbott 1920–1986“ (PDF). Hopkins Marine Station. Stanford University. Архивирано од изворникот (PDF) на July 5, 2010. Посетено на December 8, 2010.
  6. ↑ Palumbi, Stephen R. „Memorial Resolution: Isabella Aiona Abbott“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2019-05-15. Посетено на 2019-05-15.
  7. ↑ Johnston , Healoha; Cohen, Sara E. (3 May 2021). „Marine Botanist Isabella Aiona Abbott and More Women to Know this Asian American and Pacific Islander Heritage Month“. Smithsonian American Women's History Museum (англиски). Архивирано од изворникот на 18 July 2023. Посетено на 2 August 2021.
  8. ↑ „Gilbert Morgan Smith Medal“. National Academy of Sciences. Архивирано од изворникот на 26 September 2023. Посетено на 16 February 2011. Isabella A. Abbott (1997)
  9. ↑ Wilcox, Leslie (17 June 2008). „Long Story Short with Leslie Wilcox: Guest Isabella Abbott“ (PDF). Long Story Short. PBS Hawaii. Архивирано од изворникот (PDF) на 11 July 2023. Посетено на 4 November 2010.
  10. ↑ „Botany Department: Faculty Profile Dr. Isabella A. Abbott“. University of Hawaiʻi. Архивирано од изворникот на 26 October 2011. Посетено на 30 July 2014.
  11. ↑ Abbott, Isabella Aiona; Beamer, Winona; Brandt, Gladys A.; McPhree, Roderick F.; Rubin, Winona Ellis (27 November 1997). „Tyranny, distrust, poor decisions reign at Kamehameha“. Honolulu Star-Bulletin. Архивирано од изворникот на 31 March 2013. Посетено на 21 January 2024.
  12. ↑ Daysog, Rick (27 November 1997). „New essay rips Lindsey: She denies charges, calls the criticism unfair“. Honolulu Star-Bulletin. Архивирано од изворникот на 24 June 2021.
  13. ↑ „Historic Fellows: AAAS Featured Fellow for May: Isabella Aiona Abbott (1919-2010)“. American Association for the Advancement of Science (англиски). Архивирано од изворникот на 5 June 2022. Посетено на 17 June 2022.
  14. ↑ „Six named Living Treasures“. Honolulu Advertiser. 16 January 2005. Архивирано од изворникот на 22 November 2022. Посетено на 4 November 2010.
  15. 1 2 „BOR approves naming Life Sciences Building after 'First Lady of Limu'“. University of Hawaiʻi (англиски). 19 January 2023. Архивирано од изворникот на 25 June 2023. Посетено на 21 January 2024.
  16. ↑ Cha, Cindy (28 August 2008). „Dr. Isabella Abbott honored for lifetime devotion to coral reefs“. KHNL. Архивирано од изворникот на 30 June 2012. Посетено на 4 November 2010.
  17. ↑ „Resolution Supporting the Naming of the Life Sciences Building in Honor of Isabella Aiona Abbott“. Mānoa Faculty Senate (англиски). University of Hawaiʻi. 2023. Архивирано од изворникот на 21 January 2024. Посетено на 21 January 2024.
  18. ↑ „Автори“. Меѓународен индекс на растителни имиња. (англиски)
  19. ↑ Fujimori, Leila (31 October 2010). „Algae expert meshed science and native culture“. Honolulu Star-Advertiser. Архивирано од изворникот на 5 September 2012. Посетено на 4 November 2010.
  20. ↑ „Mānoa: Campus mourns 'First Lady of Limu' Isabella Abbott“. University of Hawaiʻi at Mānoa. 3 November 2010. Архивирано од изворникот на 11 July 2023. Посетено на 25 January 2017.
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Изабела_Абот&oldid=5523106“