Иванско цвеќе

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Иванско цвеќе
Galium verum01.jpg
Научна класификација [ у ]
Царство: Растенија
клад: Скриеносеменици
клад: Евдикоти
клад: Астериди
Ред: Линцуровидни
Семејство: Бросови
Род: Еновец
Вид: Иванско цвеќе
Биномен назив
Galium verum
L.
Иванско цвеќе
Научна класификација врска=Шаблон:Taxonomy/Galium| edit
Царство: Plantae
Кладус: Tracheophytes
Кладус: Angiospermae
Кладус: Eudicotidae
Кладус: Asterids
Ред: Gentianales
Породица: Rubiaceae
Род: Galium
Врста:
G. verum
Биномно име
Galium verum

Иванско цвеќе (лат.: Galium verum), народни имиња на билката: ивањско цвеќе, жолто, задувлија трева, жолтеновец, галиум,[1] Јованданче) — повеќегодишно зељесто растение.

Потекло на името на растението[уреди | уреди извор]

Потекло на името на:

  • родот е од гр. од gala = млеко (бидејќи некои видови се користат за згрутчување на млекото);
  • видот е од лат. од verus = точно, точно.

Синоним:

  • Galium praecox Lang.

Опис[уреди | уреди извор]

Стеблата се четириаглести, исправени, достигнуваат висина од 30 см до 1 м и може да бидат малку влакнести или голи. Листовите се линеарни и вертебрално распоредени, од 8 до 12. Тие се темнозелени од горната страна, голи и малку груби, а на позадината густо влакнести и на врвот завршуваат со трн. Цветовите се мали, собрани во паникулирани апикални соцветија чија оска е густо обрасната со кратки влакна. Листовите на круната се жолти и мирисаат на мед. Семките се мали, долги околу 1,5 мм, без влакна и трње, црвени и црни кога се зрели.

Распространетост и живеалиште[уреди | уреди извор]

Иванското цвеќе е многу распространет евроазиско-субмедитерански вид кој од таму бил пренесен во Северна Америка. Расте и во Северна Африка, Азија и Европа.[2] Расте покрај пасишта и ливади на сува песоклива почва може да се забележи и покрај патишта и ниви. Билката сака отворени, сончеви живеалишта.

Хемиски состав и лек[уреди | уреди извор]

Како лек се користи горниот дел од цветното растение (Galii veri herba) кое се собира на суво и сончево време и е богато со:

  • флавоноиди, околу 2%;
  • кверцетин гликозиди : рутин, палустрозид, цинарозид, итн.
  • малку есенцијално масло ;
  • соли на органски киселини итн.

Употреба[уреди | уреди извор]

Главно се користи како народен лек за третман на воспаленија на црниот дроб, болести на бубрезите, водени болести, хронични респираторни заболувања. Покрај тоа, се користи за нервни нарушувања како што се хистерија, анксиозност, епилепсија и слично.

Покрај лековити, припаѓа и на медоносни растенија, а се користи за боење на сирењето и за коагулација на млеко.

На Иванден обичај е кај православните да стават венец од ивански цвеќиња на вратите од своите домови.

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „ИВАЊСКО ЦВЕЌЕ – GALIUM VERUM (ЗАДУВЛИЈА ТРЕВА, ЖОЛТЕНОВЕЦ, ГАЛИУМ) | Добредојдовте во Мариово“. 2014-01-02. Посетено на 2022-02-22.
  2. „Prava broćika (Galium verum)“. Plantea (хрватски). 2015-08-24. Посетено на 2019-08-24.

Литература[уреди | уреди извор]

  • Гостушки, Р: Лечение лековитим билем, Народна книга, Белград, 1979 г.
  • Грлиќ, Љ: Enciklopedija samoniklog jestivog bilja, Август Цесарец, Загреб, 1986 г.
  • Дјук, А, Ј: Зелена аптека, политика, Белград, 2005 г.
  • Јанчиќ, Р: Лековити растенија со клуч за определување, Naucna knjiga, Белград, 1990 г.
  • Јанчиќ, Р: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Белград, 2004 г.
  • Јанчиќ, Р: Сто од нашите најпознати лековити растенија, Naucna knjiga, Белград, 1988 година.
  • Којиќ, М, Стаменковиќ, В, Јовановиќ, Д: Медицински растенија на југоисточна Србија, ЗУНС, Белград 1998 г.
  • Лакушиќ, Д: Водич низ флората на Националниот парк Копаоник, ЈП Национален парк Копаоник, Копаоник, 1995 г.
  • Марин, П, Татиќ, Б: Етимолошки речник, ННК Интернационал, Белград, 2004 г.
  • Миндел, Е: Витаминска Библија, ФаМилет, 1997 година.
  • Mišić Lj, Lakušić R: Livadske biljke, ZUNS Sarajevo, ZUNS Beograd, IP Svjetlost, 1990
  • Стаменковиќ, В: Наше нешкодљиве лековите биљке, Тренд, Лесковац
  • Туцаков, Ј: Хербална медицина, Рад, Белград, 1984 г.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]