Зрински
Зрински – хрватско благородничко семејство кое значително влијаело врз политичкиот, културен и општествен живот во Хрватска во текот на средниот век сè до крајот на 17 век.
Историја
[уреди | уреди извор]Потеклото на Зринските кнезови
[уреди | уреди извор]Почетоците на подемот на семејството датираат од 12 век, кога кнезовите на Брибир од старото хрватско племе Шубиќ, заедно со претставници на други хрватски благороднички семејства, склучиле државен договор (Pacta Conventa) со унгарскиот крал Коломан од династијата Арпадовиќ, а својот врв го достигнале на почетокот од 14 век за време на владеењето на Павле I Шубиќ од Брибир, кој ги носел почестите на Бан на Хрватите и Господар на Босна и владеел со целата област на стара Хрватска.
Моќта на семејството Шубиќ била скршена од владетелите на династијата Анжевин во следната генерација, за време на владеењето на синот на Павле, Младен II, со што во 1347 година биле принудени да ја предадат стратешки важната тврдина Островица со Лучката жупанија, за што кралот Луј I Анжујски на Григориј IV и неговиот штитеник Џорџ III Брибирски, основачот на династијата Зрински (како Џорџ I Зрински) го дал утврдениот град Зрин, на Зринска Гора во тогашна Славонија, кој станал седиште на семејството. Оттогаш, оваа гранка на семејството Шубиќ се нарекува Принцови на Зрински.
Подемот на семејството Зрински
[уреди | уреди извор]
.JPG)
По пристигнувањето во Славонија и нивното ново седиште во Зрин, тие постепено ги прошириле своите поседи помеѓу горните реки Купа и Уна[1] и така, во втората половина на 15 век, тие ги поседувале имотите Педаљ, Гвозданско, Пастушки град, Завршки град, Ступнички град, Семидраж, Јамнички град, Добриљин и Подмилански град.
До крајот на 15 век, семејството не се истакнувало многу во јавниот живот на Хрватска, но одржувало врски со другите членови на семејството Брибир и на тој начин Петар I (1400–1440) ги наследил имотите на Јаков Брибирски.
Зрински, заедно со Франкопаните, претставало најмоќното хрватско благородничко семејство од 16 век. Подемот на семејството започнало со Никола III кој значително ги проширил своите имоти на сметка на Вранскиот приорат и наследството на Бан Иван Карловиќ, со кого склучил договор за наследување откако се оженил со својата ќерка Јелена.
Во 1526 година на Цетинскиот собор, тој го поддржал Фердинанд I Хабсбуршки.
Негови синови биле Никола IV Шубиќ Зрински и Иван I кои биле истакнати антитурски воини наградени за нивната лојалност кон династијата со имотите и градовите Костајница, Медведград, Чаковец и Меѓумурје, Озаљ и Бакар.
Во тоа време, седиште на семејството станало градот Чаковец. Со стекнувањето нови аквизиции, имотите на семејството Зрински се протегале од Мура до Јадранското Море.
Синовите на Никола, Јурај IV (1549–1603) и Никола V (1559–1605) биле поддржувачи на протестантството, додека синовите на Ѓорѓи, Никола VI († 1625) и Георги V (1589–1626), хрватски бан и учесник во Триесетгодишната војна, се вратиле во католичката вера.
Врв на моќта и трагичниот пад
[уреди | уреди извор]Синовите на Бан Јурај, Никола VII (1620–1664) и Петар IV (1621–1671), биле хрватски банови и истакнати антитурски воини во 17 век.
Трагичниот крај на семејството во втората половина на 17 век бил предизвикан од конфликт со виенскиот двор, познат како Зринско-Франкопански заговор, кој избувнал поради незадоволството на хрватските и унгарските благородници од политиките на централизација и германизација.
На на 30 април 1671 година во Новиот Град во Виена бил убиен последниот бан на семејството Зрински, Петар IV, заедно со неговиот зет Фран Крсто Франкопан, а неговата сопруга Катарина, и нивниот син Иван Антун, Балтазар Зрински го поминале остатокот од својот живот затворени во затвор во Грац и нивните имоти биле ограбени и предадени на дворот.
Синот на Никола, Адам Зрински, ги задржал своите имоти и почести, но починал во 1691 година во Битката кај Сланкамен за жал без свои потомци по што и неговите имоти паднале на виенскиот двор.
Колапсот на семејството Зрински и нивното исчезнување од историската сцена значително ја намалило отпорноста на хрватското благородништво да се спротивстави на централистичките тенденции на виенскиот двор.
Грчкиот огранок на Зрински
[уреди | уреди извор]На крајот на 20 век, се појавиле вести за постоење на грчко потекло на семејството Зрински. Овие тврдења се до денес сеуште не се научно потврдени, иако Хрватското благородничко здружение, чадор организацијата на хрватското благородништво, ја потврдило автентичноста на нивното потекло.[2]
Според традицијата на грчкото семејство Сдрињас, во 16 век, член на семејството Зрински по име Мартин стапил во служба на Венецијанската Република и бил назначен за воен командант на островот Кефалонија. Оваа информација е запишана во Libro D'Oro (Златната книга) на кефалонско благородништво, во која презимето е наведено во формите Сдрин, Сдринија, Сдриња и Зрин.
Во втората половина на 19 век, една гранка од семејството се преселила во Атина, додека другите членови останале на Кефалонија. Потомок на еден од членовите на грчкото семејство, Дионисиос Сдринијас, денес живее во Грција.
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Arhivirana kopija“. Архивирано од изворникот на 21. srpnja 2011. Посетено на 20. lipnja 2010.. Проверете ги датумските вредности во:
|accessdate=, |archive-date=(help) - ↑ „Arhivirana kopija“. Архивирано од изворникот на 19. srpnja 2010. Посетено на 20. lipnja 2010.. Наводот journal бара
|journal=(help); Проверете ги датумските вредности во:|access-date=, |archive-date=(help)
Литература
[уреди | уреди извор]- Хрватска општа енциклопедија, том XI, ЛЗМК, Загреб, 2009. ISBN 978-953-6036-41-7
- Општа и национална енциклопедија во 20 тома, том XX, Загреб, 2007. ISBN 978-953-7224-20-5 Параметарска грешка во {{ISBN}}: Неважечки ISBN.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор] |
„Зрински“ на Ризницата ? |
- АРХИТЕКТ - Зрински Архивирано на 21 јули 2011 г. 21 јули 2011 година (Wayback Machine)
- Зрински денови[мртва врска]
- Средби на две култури. Семејството Зрински во хрватската и унгарската историја. Збирка трудови 10 јуни 2013 година (Wayback Machine), Matica hrvatska, Уредници на изданието Шандор Бене, Зоран Ладиќ, Габор Хауснер (содржи неколку подолги резимеа од хрватски и унгарски автори)