Жолта треска
| Жолта треска | |
|---|---|
 | |
| A TEM micrograph of the yellow fever virus (234,000X magnification) | |
| Специјалност | Заразна болест  |
Жолта треска, историски позната како американска чума или жолта чума,[1] е акутна вирусна болест.[2] Во повеќето случаи симптомите вклучуваат треска, настинка, губење на апетит, гадење, болки во мускулите, особено во грбот и главоболки.[2] Симптомите се подобруваат во рок од пет дена.[2] Кај некои луѓето кои имаат подобрување, се враќа треската, се јавува абдоминална болка и оштетувањето на црниот дроб предизвикува жолта кожа.[2] Ако се случи ова, ризикот од крвавење и проблеми со бубрезите е исто зголемен.[2]
Причина и дијагноза
[уреди | уреди извор]Оваа болест е предизвикана од вирусот на жолта треска и се пренесува преку каснување од женскиот комарец.[2] Може да инфицира само луѓе, други примати и неколку видови на комарци.[2] Во градовите, најмногу се шири од комарците од видот Аедеса еквипти.[2] Вирусот е РНА вирус од родот Флавивирус.[3] Болеста тешко се разликува од други болести, особено во раните фази.[2] За потврдување на сомнителен случај, потребна е анализа на примерок од крвта со полимераза верижна реакција.[4]
Превенција, лекување и прогноза
[уреди | уреди извор]Постојат безбедна и ефикасна вакцина против жолтата треска и некои држави бараат вакцинација за патници.[2] Други напори за спречување на инфекцијата вклучуваат намалување на популацијата на комарците преносители.[2] Во областите каде жолта треска е честа појава а вакцинацијата е невообичаена, важна е рана дијагноза на случаите и имунизација на голем дел од населението за да се спречи појавата.[2] Во случај на инфицираност, следењето е симптоматично без конкретни мерки за ефикасност против вирусот.[2] Смрт се јавува кај половината од луѓето без лекување, кои имаат тешка болест.ref name=WHO2013/>
Епидемиологија и историја
[уреди | уреди извор]Жолтата треска предизвикува 200.000 инфекции и 30.000 смртни случаи секоја година,[2] кои речиси 90% од нив се случуваат во Африка.[4] Речиси една милијарда луѓе живеат во област на светот каде болеста е честа појава.[2] Болеста е честа во тропски предели на Јужна Америка иАфрика, но не и во Азија.[2][5] Од 1980 година, бројот на случаи на жолта треска се зголемува.[2][6] Се верува дека се должи на малкуте луѓе кои се имуни, како луѓето кои живеат во градовите, луѓето кои се движат често и променлива клима.[2] Оваа болест потекнува од Африка, каде што се шири во Јужна Америка преку трговијата со робови во 17 век.[1] Од 17 век, неколку големи епидемии на болеста се случија во Америка, Африка и Европа.[1] Во 18-ти и 19 век, жолтата треска се смета за една од најопасните заразни болести.[1] Вирусот на жолтата треска бил првиот откриен човечки вирус.[3]
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 3 4 Oldstone, Michael (2009). Viruses, Plagues, and History: Past, Present and Future. Oxford University Press. стр. 102–4. ISBN 9780199758494.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 „Yellow fever Fact sheet N°100“. World Health Organization. May 2013. Посетено на 23 February 2014.
- 1 2 Lindenbach, B. D.; и др. (2007). „Flaviviridae: The Viruses and Their Replication“. Во Knipe, D. M. and P. M. Howley. (eds.) (уред.). Fields Virology (5. изд.). Philadelphia, PA: Lippincott Williams &Wilkins. стр. 1101. ISBN 0-7817606-0-7.CS1-одржување: излишен текст: список на уредници (link)
- 1 2 Tolle MA (April 2009). „Mosquito-borne diseases“. CurrProblPediatrAdolesc Health Care. 39 (4): 97–140. doi:10.1016/j.cppeds.2009.01.001. PMID 19327647.
- ↑ „CDC Yellow Fever“. Посетено на 2012-12-12.
- ↑ Barrett AD, Higgs S (2007). „Yellow fever: a disease that has yet to be conquered“. Annu. Rev. Entomol. 52: 209–29. doi:10.1146/annurev.ento.52.110405.091454. PMID 16913829.