Еол
Еол (старогрчки: Αἴολος, romanized: Aíolos) — во грчката митологија е син на Хипот, бог и владетел на ветровите со кои се сретнал Одисеј во хомеровата „Одисеја“. Еол бил крал на островот Еолија, каде што живеел со својата сопруга и шест сина и шест ќерки. За да обезбеди безбеден пат дома за Одисеј и неговите луѓе, Еол му дал на Одисеј вреќа во која ги имало сите ветрови, освен благиот западен ветер. Но, кога речиси се вратиле дома, луѓето на Одисеј, сметајќи дека вреќата содржи богатство, ја отвориле и сите биле протерани од ветровите назад во Еолија. Верувајќи дека Одисеј очигледно мора да биде омразен од боговите, Еол го испратил без понатамошна помош. Овој Еол понекогаш бил мешан и со Еол, кој бил син на Хелен и епоним на едно од четирите главни антички грчки племиња, Еолците.[1]
Семејство
[уреди | уреди извор]Сè што хомеровата „ Одисеја“ пишува за семејството на Еол е дека неговиот татко бил Хипот, дека имал шест сина и шест ќерки, дека отј им ги дал своите шест ќерки на своите шест синови како жени и дека Еол, неговата сопруга и сите нивни деца живееле среќно заедно на идиличниот островски рај Еолија.[2] Во изгубената трагедија „Еол“ од Еврипид, еден од шесте синови на Еол се вика Макареј, а една од неговите шест ќерки се вика Канакија (исто така името на една од петте ќерки на Еол, син на Хелен).[3]
Византискиот поет Јован Цец (околу 1110–1180) ги дава следниве имиња за децата на Еол: синовите Перифа, Агенор, Евхенор, Климен, Ксут и Макареј, и ќерките Климена, Калитија, Евригона, Лисидика, Канака и една неименувана.[4]
Митологија
[уреди | уреди извор]Владетел на ветровите
[уреди | уреди извор]
Според Хомер, Еол, синот на Хипот, бил крал на пловечкиот остров Еолија, кого Зевс го поставил за „чувар на ветровите, и за да го смири и за да го разбуди оној што сака“.[5]Во „Аргонаутика“ од Аполон од Родос, на барање на Хера, тој ги смирил сите ветрови освен „стабилниот“ западен ветер, за да им помогне на Јасон и Аргонаутите на нивното патување кон својот дом.[6]
Во „Енеида“ од Вергилиј, Еол ги држи ветровите затворени во колиба на Еолија
Поради нејзината омраза кон Тројанците, Јунона (римскиот еквивалент на грчката Хера) го моли Еол да ги уништи бродовите на Енеја, ветувајќи му дека ќе му ја даде на Еол нимфата Дејопеја за жена. Така Еол ги пуштил своите ветрови против Енеја. На ова најмногу се налутил Нептун, лут на ова узурпирање на неговиот суверенитет над морето.[7]
Потоа Нептун ги смирил монструозните бранови што ги подигнале ветровите на Еол, а Енеј бил спасен. [8]
Средба со Одисеј
[уреди | уреди извор]Во Хомеровата „Одисеја“, Одисеј и неговите луѓе, откако побегнале од киклопот Полифем, стигнале до островот Еолија:
каде што живеел Еол, синот на Хипота, драг на бесмртните богови, на пловечкиот остров, а околу него има ѕид од нескршлива бронза, а карпата се издига стрмно. Дванаесет негови деца, исто така, се во дворовите, шест ќерки и шест силни синови, и тој им ги дал ќерките на своите синови за жени. Тие, потоа, постојано се гоштаваат покрај својот драг татко и добра мајка, а пред нив лежи безгранична радост. И куќата, исполнета со мирис на гозба, одекнува насекаде дури и во надворешниот двор преку ден, а ноќе повторно спијат покрај своите жени на ќебиња и на врзани кревети.[9]
Еол ги забавувал Одисеј и неговите луѓе еден месец, прашувајќи го Одисеј за сè што му се случило.[10] Кога Одисеј бил подготвен повторно да отплови кон својот дом Итака, Еол му дал торба направена од волска кожа во која ги врзал „бурните ветрови“, сите освен западниот ветер, кој Еол го испратил за да ги однесе Одисеј и неговите луѓе безбедно дома.[11]Но, кога се приближиле до Итака, Одисеј бил совладан од сон, а неговите луѓе, сметајќи дека торбата содржи подароци од злато и сребро кој Одисеј имал намера да ги задржи за себе, ја отвориле торбата испуштајќи ги сите немирни ветрови што го турнале нивниот брод назад до пловечкиот остров на Еол.[12] И кога Одисеј повторно побарал помош, Еол одговорил:
Бегај брзо од нашиот остров, најодвратен од сите живи суштества. Во никој случај не можам да му помогнам или да го испратам по неговиот пат тој човек кој е омразен од блажените богови. Бегај, зашто доаѓаш овде кога си омразен од бесмртниците.[13]
Истата приказна ја раскажуваат и Хигин, Овидиј и Аполодор. [14]
Еолија
[уреди | уреди извор]Во „Одисеја“, кралството на Еол, Еолија, било пловечки остров опкружен со „ѕид од нескршлива бронза“. Подоцнежните писатели ја поврзувале Еолија со еден од Еолските Острови, северно од Сицилија.[15]
Забуна со Еол, син на Хелен
[уреди | уреди извор]Овој Еол понекогаш бил мешан (или распознаван) со Еол, синот на Хелен и епоним на Еолците.[16] Забуната можеби првпат се јавува кај Еол од Еврипид, каде што, иако јасно се зборува за Еол од Одисеја, Еол од Еврипид е татко на ќерка Канакија, како Еол, синот на Хелен, и ако двајцата не се идентификуваат, тогаш се смета дека се, барем, поврзани. Хигин, го опишува Еол со кого се сретнал Одисеј како „Еол, син на Хелен“.[17] Додека Овидиј, го смета за владетел на ветровите, како Еол, синот на Хелен, татко на ќерката Алкиона, како и трагичните љубовници Канакија и Макареј, и го нарекува Алкиона „Хипотад“, т.е. потомок на Хипот.[18]
Извештајот на Диодор Сицилиски
[уреди | уреди извор]Грчкиот историчар Диодор Сицилиски објаснил како Еол започнал да се смета за владетел на ветровите. Според Диодор, за Еол се вели дека бил:
побожен, праведен и љубезен во односот кон странците; потоа, тој ги запознал морнарите со употребата на едра и научил, преку долго набљудување на она што го претскажувал огнот, точно да ги предвиди локалните ветрови, поради што митот го нарекува „чувар на ветровите“; и поради неговата голема побожност бил наречен пријател на боговите.[19]
Диодор Сикулски — можеби за да ја реши забуната помеѓу овој Еол и синот на Хелен — исто така го направил таткото на Еол, Хипот, син на Мимас, кој бил син на Еол, син на Хелен. И додека Хомер не ги именува мајката, сопругата или децата на Еол, Диодор дал имиња за сите освен за неговите ќерки. Според Диодор, мајката на Еол била Меланипе, неговата сопруга била Кијана, а неговите шест синови биле Астиох, Ксут, Андрокле, Феремон, Јокаст и Агатирн.
Галерија
[уреди | уреди извор]Еол и Одисеј
[уреди | уреди извор]
Одисеј во Пештерата на ветровите од Страдан (веројатно 1590-1599)
Еол му ги дава ветровите на Одисеј од Исак Мојон
Еол и Јунона
[уреди | уреди извор]
„Еол и Јунона“ од Лучио Масари
Воздух (Јунона му наредува на Еол да ги пушти ветровите) (Енеида I) од Чарлс Дупуи (1718)
Juno en Aeolus од Корнелис Бос (1546)
Јунона му наредува на Еол да ги ослободи Ветровите (детал), уметничка галерија во Палацо Санвитале во Парма (околу 1790 г.)
Воздух (Јунона му наредува на Еол да ги пушти ветровите) од Мануел де Саманиего (околу 1800)
Јунона и кралот Еол во Пештерата на ветровите од Антонио Ранда (Италија, 1577-1650)
_(Aeneid_I),_1718.jpg)
,_1800.jpg)
Друго
[уреди | уреди извор]
Еол
Алегорија на зимата од Јержи Сиемигиновски-Елеутер (1683)
Фронтиспис од прирачникот за едрење „Светлината на навигацијата“. (Од левата страна, Нептун, богот на водата и морето, од десната страна Еол, владетелот на ветровите)
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Hard, pp. 493–494; Tripp, s.vv. Aeolus 1, 2; Rose, s.v. Aeolus (1); Grimal s.v. Aeolus; Parada s.v. Aeolus 2; Smith, s.v. Aeolus.
- ↑ Gantz, p. 169; Homer, Odyssey 10.1–12
- ↑ Gantz, p. 169; Aeolus test. ii (Collard and Cropp, pp. 16, 17).
- ↑ Tzetzes, Allegories of the Odyssey pp. 146, 147
- ↑ Homer, Odyssey 10.21–22; Parada, s.v. Aeolus 2; Tripp, s.v. Aeolus 2; H. J. Rose, s.v. Aeolus (1). Compare with Apollodorus, E.7.10; Hyginus, Fabulae 125; Ovid, Metamorphoses 14.223–224.
- ↑ Apollonius of Rhodes, 4.757–769, 4.757–769 & 4.818–822
- ↑ Virgil, Aeneid 1.137–141.
- ↑ Virgil, Aeneid 1.124–156
- ↑ According to Kerényi, p. 206, the name means both "the mobile" and "the many coloured", while Rose, s.v. Aeolus (1) associates the name, "perhaps by derivation", with "the changeable". Chaucer's spelling of the name was "Eolus", the Middle English and Old French development of the Latin Aeolus, see de Weever, s.v. Eolus.
- ↑ Homer, Odyssey 10.13–16
- ↑ Homer, Odyssey 10.17–22
- ↑ Homer, Odyssey 10.23–55
- ↑ Homer, Odyssey 10.67–75.
- ↑ Hyginus, Fabulae 125; Ovid, Metamorphoses 14.223–232; Apollodorus, E.7.10–11
- ↑ Hard, p. 494; Tripp, s.v. Aeolus 2.
- ↑ Hard 2004, p. 409; Gantz, pp. 167, 169; Grimal s.v. Aeolus; Tripp, s.vv. Aeolus 1, 2; Parada, s.v. Aeolus 1;
- ↑ Gantz, p. 169; Euripides fr. 14 (Collard and Cropp, pp. 16, 17) [= Strabo 8.3.32; Euripides fr. 14 (Nauck, p. 366) (not in Collard and Cropp). For Canace the daughter of Aeolus son of Hellen, see Apollodorus, 1.7.3. For a discussion of the play along with the surviving testimonies and fragments see Collar and Cropp, pp. 31.
- ↑ Alcyone daughter of Aeolus: Ovid, Metamorphoses 11.415–416, 444–445, 457–458; Alycone called "Hippotades": Ovid, Metamorphoses 11.431; Alcyone's father Aeolus as ruler of the winds: Ovid, Metamorphoses 11.745–748; Canace and Macareus' father Aeolus as ruler of the winds: Ovid, Epistles 11.13–15. For Alcyone as daughter of Aeolus son of Hellen, see Apollodorus, 1.7.3; Hesiod, fr. 10.31–34, 96 Most (Most, pp. 52, 53, 58, 59) [= fr. 10a.31–34, 96 MW = Turner papyrus fr. 1-4 col. I-III = Oxyrhynchus papyrus 2483 fr. 1 col. II].
- ↑ According to Kerényi, p. 206, the name means both "the mobile" and "the many coloured", while Rose, s.v. Aeolus (1) associates the name, "perhaps by derivation", with "the changeable". Chaucer's spelling of the name was "Eolus", the Middle English and Old French development of the Latin Aeolus, see de Weever, s.v. Eolus.
Извори
[уреди | уреди извор]- Apollodorus, Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4. Online version at the Perseus Digital Library.
- Apollonius of Rhodes, Apollonius Rhodius: the Argonautica, translated by Robert Cooper Seaton, W. Heinemann, 1912. Internet Archive.
- Collard, Christopher and Martin Cropp, Euripides Fragments: Aegeus–Meleanger, Loeb Classical Library No. 504, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2008. ISBN 978-0-674-99625-0. Online version at Harvard University Press.
- Diodorus Siculus, Library of History, Volume III: Books 4.59-8, translated by C. H. Oldfather, Loeb Classical Library No. 340. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1939. ISBN 978-0-674-99375-4. Online version at Harvard University Press. Online version by Bill Thayer.
- Gantz, Timothy, Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources, Johns Hopkins University Press, 1996, Two volumes: ISBN 978-0-8018-5360-9 (Vol. 1), ISBN 978-0-8018-5362-3 (Vol. 2).
- Grimal, Pierre, The Dictionary of Classical Mythology, Wiley-Blackwell, 1996. ISBN 978-0-631-20102-1. Internet Archive.
- Hard, Robin, The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology", Psychology Press, 2004, ISBN 9780415186360. Google Books.
- Homer, The Odyssey with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. Online version at the Perseus Digital Library.
- Hyginus, Gaius Julius, Fabulae, in The Myths of Hyginus, edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960. Online version at ToposText.
- Kerényi, Karl, The Gods of the Greeks, Thames and Hudson, London, 1951. Internet Archive.
- Nauck, Johann August, Tragicorum graecorum fragmenta, Leipzig, Teubner, 1889. Internet Archive.
- Parthenius, Love Romances translated by Sir Stephen Gaselee (1882-1943), S. Loeb Classical Library Volume 69. Cambridge, MA. Harvard University Press. 1916. Online version at the Topos Text Project.
- Ovid, The Epistles of Ovid, translated into English prose, as near the original as the different idioms of the Latin and English languages will allow; with the Latin text and order of construction on the same page; and critical, historical, geographical, and classical notes in English, from the very best commentators both ancient and modern; beside a very great number of notes entirely new; London. J. Nunn, Great-Queen-Street; R. Priestly, 143, High-Holborn; R. Lea, Greek-Street, Soho; and J. Rodwell, New-Bond-Street, 1813. Online version at the Perseus Digital Library.
- Ovid, Metamorphoses, Brookes More, Boston, Cornhill Publishing Co. 1922. Online version at the Perseus Digital Library.
- Parada, Carlos, Genealogical Guide to Greek Mythology, Jonsered, Paul Åströms Förlag, 1993. ISBN 978-91-7081-062-6.
- Rose, H. J., s.v. Aeolus in the Oxford Classical Dictionary, second edition, Hammond, N.G.L. and Howard Hayes Scullard (editors), Oxford University Press, 1992. ISBN 0-19-869117-3.
- Virgil, Aeneid, Theodore C. Williams. trans. Boston. Houghton Mifflin Co. 1910. Online version at the Perseus Digital Library.
- Smith, William, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, London (1873). Online version at the Perseus Digital Library.
- Strabo, Geography, translated by Horace Leonard Jones; Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. (1924). LacusCurtis, Online version at the Perseus Digital Library, Books 6–14.
- Tripp, Edward, Crowell's Handbook of Classical Mythology, Thomas Y. Crowell Co; First edition (June 1970). ISBN 069022608X.
- Tzetzes, John, Allegories of the Odyssey, translated by Adam J. Goldwyn, and Dimitra Kokkini, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, London, England, 2019. ISBN 978-0-674-23837-4.
- Virgil, Aeneid, Theodore C. Williams. trans. Boston. Houghton Mifflin Co. 1910. Online version at the Perseus Digital Library.