Електрификација

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Електрификација – изградба на објекти, постројки за производство и за пренос на електрична струја и воведување на електрични инсталации до непосредните потрошувачи на електрична енергија.[1]

Електрична мрежа[уреди | уреди извор]

Овој поим се однесува на процесот на изградба на неопходна инфраструктура со која електричната енергија се доставува до домовите и производни капацитети, особено во руралните и изолираните подрачја, како и замена во железницата на парните локомотиви (сега почесто дизел-локомотиви со електрични локомотиви).

Инфраструктурата потреба за електрификација вклучува електрани, долги спроводни кабли и потстаници.

Електрификацијата во светот[уреди | уреди извор]

Еден од најголемите проекти за електрификација бил планот ГОЕЛРО, усвоен во 1920 година, а исполнет во 1931 година од страна на СССР.

Во САД, широка електрификација на руралните подрачја почнала во 1935 година.

Електрификацијата во Македонија[уреди | уреди извор]

1909-1944[2][3][уреди | уреди извор]

Електрификацијата во Македонија почнала во 1909 година кога била дел од Турското Царство. Првата електрична централа била изградена во Скопје и била на парен погон.

Електрификацијата на другите градови се одвивала одделно. Втор електрифициран град била Битола во 1924 година, а до 1930 година биле електрифицирани и Тетово, Велес, Куманово, Штип, Крива Паланка, Гевгелија, Виница и Кочани. Од 1931 до 1935 електрифицирани биле Прилеп, Кичево и Демир Капија, а од 1936 до 1940 и Гостивар, Охрид, Струмица и Пробиштип.

Електричната енергија главно се произведувала во мали хидроелектрани, но имало и централи на дизел и јаглен. Најзначајни производствени објекти кои биле изградени пред Втората светска војна биле: ХЕЦ „Пена“ со моќност од 1.760 kW изградена во 1927 година која била првата електрана што произведувала наизменична струја[4], Дизел-електраната во Скопје изградена во 1933 година со моќност од 1.000 kW и ХЕЦ „Матка“ со моќност од 4.160 kW изградена во 1938 година.

На крајот од 1944 година во Македонија производството на електрична енергија било повеќе од скромно и изнесувало околу 14.200 МWh со инсталирана моќност од 9.600 kW.

1945-1991[2][уреди | уреди извор]

Обновата на електроенергетските капацитети кои биле тешко оштетени или разурнати во војната станала примарна и сеопфатна задача која со помош на државата и граѓаните во повоениот период во Македонија успешно се спроведувала. Електрификацијата на Македонија била речиси целосно реализирана и електричната енергија станала секојдневие во скоро сите градови и села во земјата. Систематски и макотрпно била градена дистрибутивната мрежа, трафостаниците и новите енергетски објекти кои успевале да ги задоволат сè поголемите потреби од електрична енергија на домаќинствата и растечката индустрија. Како најзначајни производствени капацитети на електрична енергија кои се изградени во повоениот период па сè до осамостојувањето на Македонија во 1991 треба да се издвојат:

Електроенергетскиот систем на Македонија од 1945 до 1990 година се развивал и бил составен дел од електроенергетскиот систем на поранешна Југославија. По распаѓањето на југословенската федерација и осамостојувањето на Република Македонија како независна држава следел и прекинот од мрежата на поранешна Југославија. Ова значело и осамостојување на македонскиот електроенергетски систем.

Електрификација на превозот[уреди | уреди извор]

Електрификација на превозот претставува употреба на хибридни и електрични возила (како што се тролејбуси и други варијанти на електрични автобуси, трамваи и железница наместо возила на гориво.

Електрификација на превозот во Македонија[уреди | уреди извор]

Во Македонија е извршена само делумна електрификација на железницата.

Железничката инфраструктура во Република Македонија располага со 327 км електрифицирана пруга со колосеци, од кои 234 км главна пруга. Пругите на територија на МЖ се електрифицирани со монофазен систем, со напон од 25 kV и 50Hz.[5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „електрификација“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. 2,0 2,1 Електрификација на Македонија на семрежното место на ЕВН
  3. Историја на електрификацијата во Македонија на семрежното место на Матка
  4. Како ја добиваме струјата што денес ја имаме? на семрежното место на Радио Слободна Европа
  5. Електрификација на железницата на семрежното место на Македонски железници