Едриен Рич

Едриен Рич (англиски: Adrienne Rich; 16 мај 1929 — 27 март 2012) — американска поетеса и есеистка.

Животопис

Едриен Рич е родена во Балтимор, во семејство со уметнички склоности. Татко ѝ ја наговорил да ги изучи поетската метрика и шемите на римувањето, додека нејзината мајка (која пред да се омажи била концертна пијанистка) ѝ го пренела чувството за лирското и за ритамот. Рич дипломирала на колеџот Редклиф, а потоа патувала низ Европа, како добитничка на Гугенхајмовата стипендија. По враќањето дома, таа се омажила за еден харвардски професор. Во тој период, како сопруга и мајка на три сина, немала време за посериозно бавење со пишување. По преселбата во Њујорк во 1966 година, Рич учествувала во радикалната политика, спротивставувајќи се на Виетнамската војна. Во 1970-тите, таа се приклучила кон феминизмот. Рич работела и како доцентка на Универзитетот Колумбија и на колеџот Свортмор, а во 1999 година се преселила во Санта Круз, Калифорнија.^[1]

Творештво

Првата поетска збирка, „Промена на светот“ (A change of the world) ја објавила непосредно по дипломирањето и за неа ја освоила Јејловата награда за млади поети. Предговорот за книгата го напишал В. Х. Оден, кој ја пофалил нејзината поезија како „складна и умерена“. Подоцна, во нејзиното творештово преовладуваат темите поврзани со стравот и судирите кои ги трпи интелектуалната жена во општеството кое ја потценува нејзината улога, образованието на жените и нивната книжевна традиција. Покрај забележителниот успех како поетеса, Рич е позната и како теоретичарка. Меѓу останатите дела, нејзиниот есеј „Присилната хетеросексуалност и лезбијската егзистенција“ и книгата „Родена од жена: мајчинството, искуството и институцијата“ се претходници на современиот феминизам и на лезбиските студии. Нејзините најважни дела се:^[2]

Промена на светот (A change of the world, 1951)
Записки на снаата (Snapshots of a daughter-in-law, 1963)
Животни намирници (Necessities of life, 1966)
Волјата за промена (The will to change, 1971)
Нуркање во урнатината: Песни 1971-1972 (Diving into the wreck: Poems 1971-1972, 1973)
Сонот за заеднички јазик: Песни 1974-1977 (The dream of the common language: Poems 1974-1977, 1978)
Дивото трпение ме донесе толку далеку: Песни 1978-1981 (A wild patience has taken me this far: Poems 1978-1981, 1981)
Фактот на рамката за врата: Избрани и нови песни (The fact of doorframe: Poems selected and new 1950-1984, 1984)
Моќта на времето: Песни 1985-1988 (Time's power: Poems 1985-1988, 1989)
Мрачните полиња на републиката: Песни 1991-1995 (Dark fields of the republic: Poems 1991-1995, 1995)
Полноќен спас: Песни 1995-1998 (Midnight salvage: Poems 1995-1998, 1999)
Лисица: Песни 1998-2000 (Fox: Poems 1998-2000, 2000)
Избрани песни (Selected poems, 2004)
Училиштето меѓу урнатините: Песни 2000-2004 (The school among the ruins: Poems 2000-2004, 2004)
Телефонот ѕвони во лавиринтот: Песни 2004-2006 (Telephone ringing in the labyrinth: Poems 2004-2006, 2007)

Педесетгодишната поетска кариера на Едриен Рич ја прикажува хронологијата на еволуцијата на феминистичката свест која тече паралелно со нејзинот личен развој. Личното и политичкото се обединуваат во нејзиното убедување дека политиката не е нешто надвор од нас, туку е дел од нашето внатрешно битие. Во таа смисла, борбата за личната слобода стануав борба за колективната слобода. Затоа, таа се осврнува на политичките и психолошките проблеми на САД, напаѓајќи ги симболите на моќта и привилегиите кои го ослабуваат модерното општество. Истовремено, таа ги слави жртвите на маргинализираните групи: сиромашните, жените и малцинствата. Таа тврди дека моќта нè принудува да живееме на „земјата-депонија“, ги изопачува луѓето и води кон уништување дури и кога зад неа се кријат благородни идеи.^[3]

Наводи

↑ Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 53-55.
↑ Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 55.
↑ Petar Penda, „Predgovor“, во: Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 19-22.

[1] Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 53-55.

[2] Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 55.

[3] Petar Penda, „Predgovor“, во: Petar Penda (izbor i prevod), Eight contemporary American poets – Osam savremenih američkih pjesnika (drugo izdanje). Zadužbina “Petar Kočić”, Banja Luka i Beograd, 2009, стр. 19-22.

[1]

[2]

[3]