Дубровничка Република (1991-92)
| Дубровничка Република 15.10.1991 - 04.05.1992 Dubrovačka Republika Dubrovnik Republic |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Главен град | Dubrovnik (de jure) Cavtat (de facto) | |||||
| Демоним | Дубровчанин | |||||
| Уредување | Република under ЈНА Воена администрација | |||||
| • | President | Aleksandar Aco Apolonio | ||||
| Површина | ||||||
| • | Вкупна | 979 км2 | ||||
| Население | ||||||
| • | проценка за г. | 71,419 | ||||
| • | Густина | 72.95 жит/км2 | ||||
| Валута | Југословенски динар Krajina dinar |
|||||
.svg)
Дубровничка Република (хрв. Dubrovačka Republika) била краткотрајна непризнаена држава и самопрогласена српска квази-држава што постоела за време на опсадата на Дубровник во периодот на Хрватската војна за независност, која била самопрогласена од Југословенската народна армија на 15 октомври 1991 година во окупираните области на Хрватска, откако биле заземена од припадници на Вториот корпус на ЈНА,[1] а нејзин привремен претседател беше Александар Ацо Аполонио.[1]
Прогласената територија не одговарала на границите на Република Рагуза пред 1808 година, која се протегала од Неум до Превлака,[2] и постоела само во окупираните села Цавтат и Конавле.
Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКТЈ) за време на судењето на српскиот претседател Слободан Милошевиќ, ја идентификувал Дубровничка Република како дел од неколку региони во Хрватска кои Милошевиќ барал да бидат вклучени во „држава доминирана од Срби“.[3] МКТЈ изјавил дека кампањата на ЈНА во регионот на Дубровник имала за цел да обезбеди територија за овој политички ентитет.[4]
Историја
[уреди | уреди извор]Во јануари 1992 година, српскиот националистички лидер Воислав Шешељ ја прогласил својата поддршка за држава што ги вклучувало Србија, Црна Гора, Македонија, Босна и Херцеговина, Република Српска Краина и Дубровничка Република во нејзините граници.[5] Шешељ и неговата квази крајно десничарска политичка партија Српска радикална партија го поддржувала воспоставувањето на Дубровничка Република.[6]
Иако била основана со помош на ЈНА, српската влада не издала никакви изјави за поддршка на оваа влада и не ја вклучи републиката во своите политички дискусии.[6] Сепак, српското раководство посакувало вклучување на Дубровник во пансрпска држава, како што било прикажано во дневникот на Борисав Јовиќ и пресретнатите комуникации во рамките на внатрешниот круг на српскиот претседател Слободан Милошевиќ, при што јадранската граница на пансрпската држава со Хрватска била поставена во пристаништето Плоче.[7]
Раководството на Србија и Црна Гора за време на опсадата на Дубровник имало планови да го анектира Дубровник заедно со „крајбрежните региони на Хрватска помеѓу градот Неум, Босна и Херцеговина, на северозапад и црногорската граница на југоисток“ во Црна Гора, а што се однесувало до Плоче, во ноември 1991 година било одлучено градот да стане територија на областите под српска контрола на Босна и Херцеговина, пред формирањето на Република Српска во 1992 година.[8]
Поради потребата од користење на територијата во Босна и Херцеговина за започнување на инвазијата на Дубровник, водачот на босанските Срби, Радован Караџиќ, бил вклучен во плановите за освојување на Дубровник.[7] Неколку дена пред формирањето на Дубровничка Република, на 7 октомври 1991 година, Караџиќ во телефонски разговор рекол „Дубровник треба да се спаси за Југославија. Нека биде република... Треба да се најдат некои граѓани таму за да одлучат за тоа кога ќе бидат ослободени“. [7] Подоцна истата недела во телефонски разговор со Гојко Ѓого, Караџиќ рекол дека Дубровник „мора да биде ставен под воена команда и тоа е тоа... Дубровник никогаш не бил хрватски!“ . Ѓого одговорил изјавувајќи дека територијата околу Дубровник треба етнички да се исчисти, велејќи: „Изгорете сè и збогум!... Северно од Риека Дубровачка, убијте ги сите!“.[7]
За време на опсадата на Дубровник, српските и црногорските нерегуларни сили и резервистите на ЈНА беснееле низ Дубровник, речиси никој не бил поштеден од насилството; мали села и фарми биле ограбени, куќите и фармите биле запалени, полињата и овоштарниците биле запалени, а добитокот бил убиен.[9] Претежно хрватското население на Дубровник избегало во целост од градот поради насилството.[9] 82-88 хрватски цивили биле убиени, а околу 16.000 хрватски бегалци избегале.
Иако ЈНА се согласила на прекин на огнот во јануари 1992 година, јужна Далмација јужно од Стон сè уште била под окупација на Требиње-Билечката група на Втората армија на ЈНА, која го гранатирала Дубровник; вмешаноста на ЈНА официјално завршила во мај 1992 година, што го означило официјалното распаѓање на републиката, а групата била преименувана во Босанско-српски херцеговски корпус на 4 мај 1992 година.[1] И покрај повлекувањето на ЈНА, борбите меѓу единицата на босанските Срби и силите на хрватската армија продолжиле до 23 октомври 1992 година.[1]
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 3 4 Thomas, Nigel; Mikulan, K. (2006-04-25). The Yugoslav Wars (1): Slovenia & Croatia 1991–95 (англиски). Bloomsbury USA. стр. 54. ISBN 978-1-84176-963-9.
- ↑ Zabkar, Anton (1998). The Drama in Former Yugoslavia: The Beginning of the End Or the End of the Beginning? (англиски). DIANE Publishing. стр. 75. ISBN 978-0-7881-3944-4.
- ↑ „CASE NO. IT-02-54-T“ (PDF). icty.org. International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. 27 July 2004.
- ↑ „Full Contents of the Dubrovnik Indictment made Public. | International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia“.
- ↑ Daily Report: East Europe (англиски). Indiana University: The Service. 1992. стр. 49.
- 1 2 „050920It“.
- 1 2 3 4 Glaurdic, Josip; Glaurdić, Josip (2011-01-01). The Hour of Europe: Western Powers and the Breakup of Yugoslavia (англиски). Yale University Press. стр. 229. ISBN 978-0-300-16645-3.
- ↑ Armatta, Judith (2010-07-30). Twilight of Impunity: The War Crimes Trial of Slobodan Milosevic (англиски). Duke University Press. стр. 402. ISBN 978-0-8223-9179-1.
- 1 2 Mojzes, Paul (2011). Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the Twentieth Century (англиски). Rowman & Littlefield. стр. 154. ISBN 978-1-4422-0663-2.