Друштво на српската словесност

Првата страна од Уставот на Друштвото на српската словесност

Друштвото на српската словесност (ДСС, првобитно: Дружтво Србске Словесности) е основано на 7/19 ноември 1841 година, со потврда од кнезот Михајло Обреновиќ. Основачи биле Јован Стерија Поповиќ и Атанасије Николиќ, а меѓу првите членови биле Димитрије Исаиловиќ, Стефан Марковиќ, Јован Стејиќ, Димитрије П. Тирол, Симo Милутиновиќ Сарајлија и Исидор Стојановиќ. Целта на друштвото била ширење на науката на српски јазик и усовршување на српскиот народен јазик.

Друштвото се обидело да го реши прашањето за правописот, усвојувајќи азбука од 35 букви, и издало неколку книги, вклучувајќи значајни дела во „Гласник на Друштвото на српската словесност“ (17 тома, 1847–1863), како „Српски историски споменици од Млетачкиот архив“ на Јанко Шафарик и хрисовуљите на цар Стефан Душан. Иако соработувало во укинувањето на забраната за Вуковиот правопис, не придонело значително за унапредување на јазикот, а првите текстови со Вуковиот правопис ги објавувал Ѓура Даничиќ.

Работата на Друштвото била прекината од август 1842 до август 1844 година поради немири во земјата. Либералите во 1864 година се обиделе да го искористат Друштвото за промоција на либерални идеи, предлагајќи ги Џузепе Гарибалди и синот на Александар Херцен за членови, што предизвикало конфликт со министерот за просвета Коста Цукиќ. Поради тоа, кнезот Михаило на 27 јануари 1864 година го укинал Друштвото, а на 29 јули истата година било обновено како Српско учено друштво.

Друштвото придонело за депровинцијализација и европеизација на српската наука и култура, поставувајќи ги темелите за подоцнежната Српска академија на науките и уметностите.