Државен архив на Република Македонија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Зградата на Државниот архив на РМ во Скопје

Државниот архив на Република Македонија (ДАРМ) е државен архив формиран во 1951 година. Од 1926 до 1941 година функционира Државен архив под непосредно раководство на Државната архива на Србија од Белград.

Потребата од прибирање и заштита на архивската граѓа дојде до израз додека се уште траеше Втората светска војна, кога на 3 мај 1945 година Министерството за народна просвета ја обелоденува намерата за формирање на Архив на Нароослободителното движење на Македонија во состав на Народната библиотека во Скопје. Оваа иницијатива не е реализирана поради низа причини, но набрзо потоа, со решение бр. 2543 од 31 мај 1946 година Министерството за народна просвета на НР Македонија формира комисија за прибирање на архивска граѓа. Комисијата развила активности во ангажирањето на просветни работници за извршување на задачите околу иницирање и прибирање на архивска граѓа. Ваквиот начин на работа не можел да вроди со плод. Кон оваа дејност активно ќе пристапат во 1946 и 1947 година новооснованиот филозофски факултет и Институт за национална историја.

Во 1949 година при Централниот комитет на Комунистичката партија на Македонија е формиран Историски архив со задача да се бира и обработува архивска и мемоарска граѓа во врска со работничкото движење, Народноослободителната војна и Комунистичката партија на Македонија. Фондовите што се чуваа во овој Архив денес се во депоата на Архивот на Македонија.

Донесувањето општ закон за државните архиви во Југославија во 1950 година, беше основа на 6 јануари, 1951 година Народното собрание на НР Македонија да го усвои Законот за државните архиви со кој беше поставено и создавањето на Архивот на Македонија (тогаш Државен архив на НР Македонија).

Првиот, во Република Македонија, нормативен акт од областа на архивското законодавство не само што го постави формирањето на Архивот на Македонија и неговите задачи, туку одреди и формирање на повеќе регионални архиви и архиви во состав со цел што поинтезивно да се собира, чува, заштитува и обработува архивската грача која се создава во институциите на новата држава, а уште повеќе да се зафатат кон собирање и заштита на архивска граѓа што ќе послужи за проучување на историјата на македонскиот народ. Во периодот од 1953 до 1960 година основани се и отпочнуваат со работа и девет регионални историски архиви кои во 1990 година со новиот Закон на архивската граѓа влегува во составот на Архивот на Македонија како подрачни единици, и тоа: Битола, Куманово, Охрид, Прилеп, Скопје, Струмица, Тетово, Велес и Штип.

Веднаш по формирањето, Државниот архив на Република Македонија пристапува кон формирање мрежа на архивски установи низ Република Македонија. Најнапред тоа се архивски средишта при Народните музеи, а подоцна тие прераснуваат во самостојни институции. Од 1990 година се врши интеграција на архивската служба во Македонија со што самостојните архивски установи низ Републиката стануваат подрачни одделенија.

Новата наменски изградена зграда е ставена во употреба од 1969 година.

Билатералната соработка, истражувањето и публикувањето се организирани само во централниот дел на Архивот. Во својот состав Државниот архив на Република Македонија има Лабораторија за козервација и реставрација и Лабараторија за микрофилмување.

Централниот дел на Државниот архив на Република Македонија има надлежност над создавачите и имателите на архивска граѓа од републички ранг.