Драган Шуплевски

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Драган Шуплевски (1933-2001) беше македонски хорски диригент, педагог и композитор, син на познатиот и признат музички педагог и диригент Трајко Шуплевски (1904-1977), својата музичка дејност ја започнал во родниот град Скопје, определувајќи се за музиката како за свој животен пат.
Мошне надарен уште како ученик го привлекува хорското диригирање, заради што станува и првиот диригент на Детскиот радиохор на Радио Скопје (1952-1954), како и корепетитор на Радио-хорот при истата институција, за да го преземе потоа во 1968 година и целокупното водење на Радио-хорот на Радио телевизија Скопје, се до 1990 година.
Завршувајќи ја музичката академија во Белград (1958), доаѓа во Македонија како диригент со искуство што го стекнал во текот на студиите во Белград, кога бил диригент на хорот „Жикица Јовановиќ - Шпанац“ (1956-1959). Со музичка педагогија започнал да се занимава во 1960 - 1963 год., кога станал професор во Средното музичко училиште во Скопје. Но тогаш, во 1960 год, се основа Академскиот хор „Мирче Ацев“ чиј прв диригент е Шуплевски, а ќе го води од 1960-1974 и од 1984-1990 година. Во годините што следуваат станал музички уредник во Редакцијата за музика при Радио Скопје (1963-1966), за да премине во 1966 година на Факултетот за музичка уметност, како професор по хорско диригирање, познавање на хорската литература и хорско пеење, каде останува се до својата смрт.
Особено активен во својата диригентска професија, Драган Шуплевски во текот на својот работен век раководел со Детскиот хор „Развигорче“ (1966-1975), Младинскиот детски хор, обата при Домот на младите „25 Мај“, во Скопје (1972-1978), како и со веќе споменатите Хорот при Радио-телевизија Скопје и Академскиот хор „Мирче Ацев“ - Скопје, презентирајќи на многубројните концерти во Македонија, Југославија и во странство, програма од сите музички епохи, на високо професионално ниво.
Како композитор, Драган Шуплевски е свртен кон изворната македонска народна песна, но не изостанува и оригиналната творечка инспирација која најчесто е сепак во македонскиот народен дух. Оттука во неговиот творечки опус се наоѓаат над 80 наслови на хорски дела обработени за различни хорски состави, повеѓе од 20 наслови на оригинални хорски дела и три каприча за виолина и пијано.
Вонредниот труд што Драган Шуплевски го вложи во работата со хоровите што ги водеше, му донесоа големи успеси и високи признанија кои што ја потврдија неговата широка хорска и диригентска култура, диригентскиот гест и смисла за создавање на концертен репертоар, каде што никогаш не го заборави творештвото на македонските композитори.
Првите признанија за успехот пристигнаа од Ланголен (Англија), каде што со Академскиот хор „Мирче Ацев“ ја доби првата награда во 1962 година за најдобар ансамбл на годината на тој хорски фестивал. Истата година следуваше и наградата „13 Ноември“ на град Скопје, 1971 година во Цеље на Хорскиот фестивал за деца доби Плакета со хорот „Развигорче“ од Скопје, 1974 година наградата „13 Ноември“ со хорот на Радиотелевизија Скопје и многу други награди.

Музичкото образование го започнува во Скопје, а го продолжува на Музичката академија во Белград, каде што во 1959 година дипломира на Наставно-теоретскиот оддел. Потоа се враќа во Скопје и извесно време работи како наставник во Средното музичко училиште (1960 – 1963 година). Од 1963 до 1966 година е шеф на Музичката продукција на Македонската радио-телевизија давајќи значаен придонес во работата на ансамблите на МРТ и на збогатувањето на вкупната македонска музичка продукција. Во 1966 година станува член на првиот наставнички состав на штотуку формираниот Факултет за музичка уметност, каде што останува до крајот на својот работен век. Се истакнува како уметник – диригент, оформувач и раководител на повеќе хорски ансамбли во Македонија, но и како педагог од чијашто школа, освен големиот број раководители на аматерски хорски ансамбли во Македонија и надвор од неа, излегле и некои од денес најафирмирани диригентски имиња во областа на хорското диригирање (И. Зориќ, З. Запров, С. Татрчевски и др.).  

Драган Шуплевски е исклучително заслужен за развојот на хорската музика во Македонија. Основач и раководител на речиси сите релевантни хорски ансамбли во последните четири децении од дваесеттиот век („Мирче Ацев”, „Хорот на Македонската радио-телевизија” –  во кој во еден период и асистент на Стефан Гајдов). Со нив постигнал извонредни успеси остварувајќи голем број студиски снимки со дела од македонски композитори. Од (1960 до 1973) и (1984 до 1992) година го раководел академскиот хор „Мирче Ацев” и настапувал во земјата и странство. Со академскиот хор во 1962 година, на меѓународен хорски фестивал во Ланголен – Англија, во конкуренција на шеесетина хорови од Европа и Америка, го освојува првото место во категорија за мешани хорови. Во 1966 година го формира детскиот хор „Развигорче”, а 1972 година женскиот младински хор „25 мај” во Младинскиот културен центар – Скопје. Со хорот „Развигорче” во 1971 година на Југословенскот фестивал на детски и младински хорови во Цеље – Словенија освоил златна плакета. Најголемите успеси како хорски диригент Драган Шуплевски ги постигнал со хорот на Радио Телевизија – Скопје (денес Македонска радио-телевизија), кој континуирано го раководел 22 години. За успесите на овој хор на многубројните концерти во земјата и странство најдобро зборуваат критиките во домашниот и странскиот печат: Рим – Италија „...Со концертот на хорот на РТВ - Скопје, со кој диригираше Шуплевски, старата слава на славјанските хорови доби уште едно признание...”. Не ретко неговата дејност била пресудна за содавање на голем број хорски композиции од македонските автори.

Како композитор, разбирливо, своите творечки преокупации ги бара во доменот на хорската музика. Напишал неколку десетини хорски творби во кои речиси без исклучок се инспирирал од македонскиот музички фолклор. Особено е познат со обработките на народни песни – „Чае Шукарие”, „Рум, дум, дум”, „Орал дедо”, „Дафино, вино”, „Пошла мома на вода”, „Ајде да се земеме” ... и др. Неговите песни се обликувани со ново руво и со зачувана мелодиска и ритмичка фолклорна изворност. На овој начин, Шуплевски ја подигна македонската народна песна на повисоко уметничко рамниште. Речиси нема хор во нашата земја, што на својот репертоар нема барем една творба од Шуплевски. Неговите комозиции се наградувани на повеќе хорски фестивали. Создал и неколку инструментални (камерни) композиции. Автор е и на извонредно значајната монографско-педагошка книга „Уметноста на хорското пеење” (1999). За неговата севкупна дејност одликуван е со „Орден заслуги за народ со сребрен венец”, „13-то ноемвриската награда на Скопје” и републичката награда „11 Октомври”.