Домашна гуска

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Домашна гуска
Domestic Goose.jpg
Бела домашна гуска од сортата Емден
припитомен
Научна класификација
Царство: Животни
Колено: Хордови
Класа: Птици
Ред: Гусковидни
Семејство: Патки
Потсемејство: Гуски
Род: Гуска
Вид: дива гуска и лебедова гуска
Подвид: Домашна гуска
Биномен назив
Anser anser domesticus и Anser cygnoides
Linnaeus, 1758
Синоними
Anser domesticus

Домашна гуска (науч. Anser anser domesticus или Anser cygnoides) — припитомени гуски од видот дива гуска или лебедовата гуска кои се одгледуваат како живина заради месото, јајцата и пердувите уште од најстари времиња.

Потекло и особености[уреди | уреди извор]

Домашната кинеска (лебедова) гуска има исправено држење
Дивата лебедова гуска има водорамно држење

Во Европа, северна Африка и западна Азија, домашната гуска потекнува од дивата гуска (Anser anser). Во источна азија, предок на домашната е лебедовата гуска (Anser cygnoides), наречена и кинеска гуска. Во поново време обете се широко распространети низ светот, а се среќаваат и вкрстувања. Кинеската гуска лесно се распознава по големата џумка при основата на клунот, додека пак вкрстените единки се разликуваат од неа во различен степен.[1]

Според излагањето на Чарлс Дарвин во неговото дело „Промени кај животните и растенијата при примитомување“ (The Variation of Animals and Plants under Domestication i. 287), гуската е припитомена многу одамна, зашто сведочат археолошките наоди во Египет, стари повеќе од 4.000 години.[2] Низ вековите, домашните гуски се одгледувани да бидат значително поголеми од дивите, па затоа тежат до 10 кг,[2] наспроти 3,5 кг кај лебедовата и 4,1 кг дивата гуска.[3] Поради ова, имаат видоизменета градба на телото: дивата гуска има водорамна градба и тенка одзади, додека пак домашната е исправена, со масни наслаги во задникот. Оваа измена влијае врз способноста за лет: домашната гуска мафта со крилјата и може да се издигне само малку, во мошне кратко времетраење.

Покрај ова, домашната гуска се одликува со значително поголема плодност — 50 јајца годишно, во споредба со 5–12 јајца кај дивата — што е производ на избирањето на погодни единки низ вековите.[2][3]

Измените во перјето се разновидни: во многу случаи, птиците се избирани за да се отстрани кафеавата боја, па затоа денес се бели и бело-кафени. Други пак, имаат обоеност и шара блиска до изборната, а трети, како денешната тулуска гуска, имаат речиси истоветно перје како дивата, разликувајќи се само во градбата. Белите гуски историски се претпочитаат поради употребата за перници и постелнини, како и поради поуредниот изглед кога се искубани.

Гуските даваат големи јајва, со тежина од 120-170 г.[2] кои се јадат исто како кокошкините, иако имаат сразмерно повеќе жолчка. По вкус се мошне слични на кокошкините, но малку повеќе во насока на дивеч.

Стражарска улога[уреди | уреди извор]

Бидејќи се чувствителни на необични движења и имаат гласен вик, гуските уште од дамнина се ставени во улога на многу успешни стражари на имотот на нивните стопани.[4]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Buckland, R., & Guy, G. (2002). Goose Production. Глава 1: Origins and Breeds of Domestic Geese. FAO Agriculture Department.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Hugo, S. (без датум). Geese: the underestimated species. FAO Agriculture Department.
  3. 3,0 3,1 del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. Handbook of Birds of the World Vol. 1: 581. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-10-5
  4. Geese, the unbridable watchdog“, Food and Agriculture Organization of the United Nations, 16 август 2014 (посет. 16 август 2014 г).

Надворешни врски[уреди | уреди извор]