Делта Јарец

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Денеб Алгеди)
Прејди на: содржини, барај
Capricornus constellation map.png
Delta Capricorni
Податоци од набљудување
Епоха J2000.0      Рамноденица J2000.0
Соѕвездие Јарец
Ректасцензија 21ч 47м &1000000000000000300000003с[1]
Деклинација −16° 07′ &1000000000000003800000038″[1]
Привидна величина (V) 2.85
Карактеристики
Спектрален тип A7III
U−B боен показател +0.07[2]
B−V боен показател +0.31[2]
Променлив тип Делта Штит
Затемнувачка двојна ѕвезда
Астрометрија
Радијална брзина (Rv) -0.2[3] км/с
Сопствено движење (μ) Рек.: 263.26[1] млс/г
Дек.: -296.23[1] млс/г
Паралакса (π) &1000000000000845800000084,58 ± &100000000000000880000000,88[1] млс
Оддалеченост ~39 сг
(~11 пс)
Апсолутна величина (MV) 2.49
Податоци
Маса 0.61-1.25 M
Полупречник 1.64 R
Сјајност 8.5 L
Температура 7,700 K
Ротација 87 km/s
Други ознаки
Deneb Algedi, Scheddi, 49 Capricorni, GJ 837, HR 8322, BD−16°5943, HD 207098, GCTP 5258.00, SAO 164644, FK5 819, HIP 107556, GC 30491, ADS 15314, CCDM 21470-1607[4]
Наводи во бази
SIMBAD податоци

Делта Јарец(δ Јарец) или уште именуван како Денеб Алгеди(или како Денеб Алгиеди)[5][6], е бинарен ѕвезден систем[7] оддалечен приближно 39 светлосни години, кој се наоѓа во соѕвездието на Јарецот(морска коза). Главната ѕвезда во системот е бел џин, чија светлина комбинирана со останатите тела ја прави најсветлата ѕвезда во соѕвездието. Бидејќи скоро има форма на елипса, Делта Јарец може да биде помрачена од страна на Месечината и ретко од страна на планети.

Ѕвезден систем[уреди | уреди извор]

Делта Јарец е елипсен, бинарен ѕвезден систем сличен на Алгол, со орбитален период од 1,022768 дена и инклинација блиска со видикот од Земјата[7]. Највисоката очигледна, визуелна магнитуда на парот е 2.81. При затемнување на главната ѕвезда, оваа магнитуда се намалува за 0,24. Го примарната ѕвезда ја затемнува секундарната, магнитудата се намалува за 0,09.[8]


Главната ѕвезда, Делта Јарец А, има ѕвездена класификација како A7м III,, при што укажува дека е џин на кој што му се исцрпени изворите на водород во неговото јадро. Поточно, ова е карактеристична Ам ѕвезда со спетктрален тип kA5hF0мF2 III ставена под ревидираниот МК систем[9]. Оваа нотација укажува дека К-линијатa се совпаѓа со температурата на некоја А5 ѕвезда, водородниот спектрален тип се совпаѓа со на Ф0 ѕвезда и металните апсорпциони линии се совпаѓаат со оние на Ф2 ѕвезда.[10]


Во минатото, оваа ѕвезда се сметала дека била варијабла на Делта Скути, што е редок случај за Ам ѕвезда. Оваа категоризација била ставена под знак прашање кога во 1994 година, при набљудувања се видело дека не е инхерентно варијабилна.[11] Споредена со Сонцето, главната ѕвезда има дупло поголема маса и скоро два пати поголем радиус.[12] Ротира брзо со проектирана ротациона брзина од 105 км с−1[13](Оваа ротациона стапка е синхронизирана со орбиталниот период). Треба да се земе во предвид дека ова е невообичаено за Ам ѕвезда да има толку висока ротациона брзина[11]. Надворешната обвивка зрачи енергија на ефективна температура од 7,301 келвини[10], давајќи и бел сјај на ѕвезда од А-тип[14]. Секундарната ѕвезда е тип Г или К со маса приближна на масата на Сонцето(90%).[12]

Постојат 2 оптички придружника. Ѕвезда со магнитуда од 16 е 1 лачна минута оддалечена, додека пак ѕвезда Д со магнитуда од 13 е 2 лачни минути оддалечена од системот.

Обсервациона историја[уреди | уреди извор]

Во 1906 година, астрономот Весто Слифр открил дека Делта Јарец бил спектроскопски бинарен ѕвезден систем[15]. Орбитата била детерминирана во 1921 година од страна на Клифорд Крамп користејќи 69 радијални мерки за брзина добиено од Обсерваторијата Јеркес.[16] Сепак, природата на елипсниот бинарен систем не била откриена се до 1956 година од страна на Олин Џ. Еген.[17]


Имиња и културни асоцијации[уреди | уреди извор]

Традиционалното име 'Денеб Алгеди' потекнува од арапскиот збор ذنب الجدي (ðanab al-jady) што значи „опашот на козата“, покажувајќи на рибниот опаш на небесната морска коза, Јарец. Според астрологијата, претставувањето на флексибилниот опаш на Денеб Алгиеди се одразува во асоцијацијата дека носи и добра и лоша среќа.[18] Таа е една од Бехенските ѕвезди од средновековната астрологија, асоцирана со халкидонскиот, риганскиот и кабалистичкиот симбол Agrippa1531 caudaCapricorni.png.

Во кинеската астрономија, Делта Јарец е позната уште како 壘壁陣四 (Lěi Bì Zhèn sì), што значи „Четвртата ѕвезда од линијата на ѕидини“.[19] Ова покажува на нејзиното постоење помеѓу астеризмот познат како „Линијата на ѕидините“, при што ги вклучува кЈарец, ɛЈарец, γЈарец, ιВодолија, λВодолија, σВодолија, φВодолија, 27Риба, 29Риба, 33Риба и 30Риба.[20](кинески)

Види исто така[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 van Leeuwen, F. (November 2007), "Validation of the new Hipparcos reduction", Astronomy and Astrophysics 474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752, Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357 
  2. 2,0 2,1 Feinstein, A. (November 1974), "Photoelectric UBVRI observations of AM stars", Astronomical Journal 79: 1290, Bibcode:1974AJ.....79.1290F, doi:10.1086/111675 
  3. Wilson, Ralph Elmer (1953). General Catalogue of Stellar Radial Velocities. Washington: Carnegie Institution of Washington. Bibcode1953QB901.W495...... 
  4. "del Cap -- Eclipsing binary of Algol type", SIMBAD (Centre de Données astronomiques de Strasbourg), конс. 2012-02-06 
  5. Allen, Richard Hinckley (1963). Star Names: Their Lore and Meaning. Dover. стр. 141. ISBN 0-486-21079-0. https://books.google.com.au/books?id=vWDsybJzz7IC&pg=PA545&lpg=PA545&dq=scheddi+capricornus&source=bl&ots=NjxJMECeDM&sig=MWb-eSB-LxkY8W6RSed-TAedefk&hl=en&sa=X&ei=Do6GVdejE4KOmwWz17zgBw&redir_esc=y#v=onepage&q=scheddi%20&f=false. конс. 21 јуни 2015. 
  6. Bakich, Michael E (1995). The Cambridge Guide to the Constellations. Cambridge University Press. стр. 116. ISBN 0-521-44921-9. https://books.google.com.au/books?id=tLMXiFhTnRYC&pg=PA116&lpg=PA116&dq=Deneb+Algiedi+algedi&source=bl&ots=GSfkHIIRe_&sig=AjIP7RNPUkILQ6b-YWqAEi-XDF4&hl=en&sa=X&ei=8oyGVYCtJYX88QWxg4CgAQ&ved=0CB4Q6AEwADgK#v=onepage&q=Deneb%20Algiedi%20algedi&f=false. конс. 21 јуни 2015. 
  7. 7,0 7,1 Eggleton, P. P.; Tokovinin, A. A. (September 2008). A catalogue of multiplicity among bright stellar systems. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society“ том  389 (2): 869–879. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13596.x. Bibcode2008MNRAS.389..869E. 
  8. Malkov, O. Yu. и др. (February 2006), "A catalogue of eclipsing variables", Astronomy and Astrophysics 446 (2): 785–789, Bibcode:2006A&A...446..785M, doi:10.1051/0004-6361:20053137 
  9. Gray, R. O. и др. (October 2003), "Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of Stars Earlier than M0 within 40 Parsecs: The Northern Sample. I.", The Astronomical Journal 126 (4): 2048–2059, arXiv:astro-ph/0308182, Bibcode:2003AJ....126.2048G, doi:10.1086/378365 
  10. 10,0 10,1 Trilling, D. E. и др. (April 2007), "Debris disks in main-sequence binary systems", The Astrophysical Journal 658 (2): 1264–1288, arXiv:astro-ph/0612029, Bibcode:2007ApJ...658.1289T, doi:10.1086/511668 . See p. 33.
  11. 11,0 11,1 Lloyd, C.; Wonnacott, D. (January 1994), "Is the ROSAT Wide Field Camera EUV source and AM eclipsing binary, Delta Capricorni, also a Delta Scuti variable?", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 266: L13–L16, Bibcode:1994MNRAS.266L..13L, doi:10.1093/mnras/266.1.l13 
  12. 12,0 12,1 Batten, A. H.; Fletcher, J. M. (April 1992), "A new spectroscopic orbit for Delta Capricorni", Journal of the Royal Astronomical Society of Canada 86 (2): 99–109, Bibcode:1992JRASC..86...99B 
  13. Royer, F. и др. (October 2002), "Rotational velocities of A-type stars in the northern hemisphere. II. Measurement of v sin i", Astronomy and Astrophysics 393: 897–911, arXiv:astro-ph/0205255, Bibcode:2002A&A...393..897R, doi:10.1051/0004-6361:20020943 
  14. "The Colour of Stars", Australia Telescope, Outreach and Education (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation), December 21, 2004, конс. 2012-01-16 
  15. Slipher, V. M. (1906). Variable radial velocity of delta Capricorni. „The Astrophysical Journal“ том  24: 361. doi:10.1086/141403. Bibcode1906ApJ....24..361S. http://articles.adsabs.harvard.edu/full/1906ApJ....24..361S. 
  16. Crump, C. C. (1921). The orbit of 49 delta Capricorni. „The Astrophysical Journal“ том  54: 127–132. doi:10.1086/142630. Bibcode1921ApJ....54..127C. http://articles.adsabs.harvard.edu/full/1921ApJ....54..127C. 
  17. Eggen, Olin J. (1956). Two New Bright Variable Stars: δ Delphini and δ Capricorni. „Publications of the Astronomical Society of the Pacific“ том  68 (405): 541–544. doi:10.1086/126996. Bibcode1956PASP...68..541E. http://articles.adsabs.harvard.edu/full/1956PASP...68..541E. 
  18. Wright, Anne (2003), The Fixed Stars: Deneb Algedi, Архивирано од оригиналот на June 16, 2005, конс. July 28, 2005 
  19. 香港太空館 - 研究資源 - 亮星中英對照表, Hong Kong Space Museum. Accessed on line November 23, 2010.
  20. (кинески) 中國星座神話, written by 陳久金. Published by 台灣書房出版有限公司, 2005, ISBN 978-986-7332-25-7.


Надворешни врски[уреди | уреди извор]