Далеминци
Далеминци, познати и како Гломачани (горнолужички: Głomačenjo; долнолужички: Głomacany) — западнословенско племе кое им припаѓало на полапските Словени. Тие живееле во средната долина на Елба во денешна Саксонија, Германија. Според хроничарот од почетокот на 11 век, Титмар од Мерзебург, племето се нарекувало под германско-латинското име Далеминци; се нивниот словенски ендоним бил реконструиран како Гломачане. [1] Споменени во изворите од почетокот на 9 век, Гломачаните биле дел од лужичката племенска група и се сметаат за предци на современите Лужички Срби. Нивната главна населба била центрирана во тврдината Гана, во близина на денешен Штаухиц во округот Мајсен, [2] која била уништена од кралот Хенри I во 929 година за време на неговите походи за обезбедување на Саксонија. По нивниот пораз, Гломачаните постепено биле асимилирани во растечкото германско население, иако лужичкиот идентитет опстојувал во Лужица.
Етимологија
[уреди | уреди извор]
Научниците пронашле сличност со полапскиот етноним Гломатијци и средновековното јужнословенско благородничко племе Гламочани/Дламожани, како и топонимот Гламоч во Хрватска и Босна и Херцеговина. Ова често го сметале за доказ за словенска миграција од север кон југ.[3]
Историја
[уреди | уреди извор]Во средината на 9 век, баварски географ лоцирал населба Таламинци (Дала-Далеминци) со 14 градови источно од Лужичките Срби, додека според „Географија на Европа“ (888–893) од Алфред Велики, потпирајќи се на Орозиј, „североисточно од Моравците се Даламенсите; источно од Даламенсите се Хоритите, а северно од Даламенсите се Сервијците“.[4] Научниците често ги сметаат за дел од основните лужички племиња,[3][5] но „не е јасно дали биле независни од Лужичките Срби, под нивна контрола или дел од лужичката конфедерација“.[6]
Првиот познат извештај за гломачаните бил од 805 година, кога биле нападнати од саксонските трупи на франкскиот крал Чарлс Помладиот на пат кон Бохемија. Примарниот извор за тие настани бил Хроника на Моисак, која го раскажува текот и исходот од франкските кампањи против Далеминците, истакнувајќи дека нивниот владетел Семил бил потчинет и должен да испрати два сина како заложници (латински: „tertium vero transmisit cum Saxonibus super Hwerenofelda et imelchiorpnominemnemnem. Semela, et vicerunt eum, et ille dedit duos filios ejus pro fidelitate и tunc perrexerunt super Fergunna“).[7][8]
Во 856 година, Далеминците биле поразени во битка, некои биле земени како заложници и „натерани да му оддадат данок“ на кралот Луј Германецот, кој бил потпомогнат од лужичките сили.[6] По викиншките напади во Рајнската област против Саксонците во 880 година, здружените сили на Лужичките Срби, Далеминците, Боемите и други блиски племиња ги нападнале Словените околу реката Зале „верни на Тирингијците со грабеж и палење. Грофот Попо, војвода на лужичкиот марш, дошол против нив со Тирингијците и со Божја помош ги победил толку јако што не останал ниту еден од големото мноштво“.[9]
На почетокот на 10 век, Видукинд од Корвеј известил дека Гломачаните долго се бореле против германскиот војвода Ото Илустриј, но и покрај нападот на неговиот син и новиот крал Хенри Птичарот, биле одговорни за повикувањето на Унгарците да се борат против кралот. Предводена од Словените, првата армија на Унгарци направила многу пустош во Саксонија, користејќи ја земјата Даламантија како место за одмор, каде што ги чекала втората унгарска армија, а потоа вршела опустошување по втор пат.[10]
Откако кралот Хенри склучил мир со Унгарците во 924 година, тој започнал да се подготвува за освојување на племето, а започнал да ги напаѓа на почетокот на 929 година. Кралот го зазел и уништил нивниот главен замок наречен Гана во 20-дневната опсада на Гана (сместен во близина на денешен Хоф/Штаухиц), ги истребил бранителите и изградил тврдина на ридот Мајсен (Мишно).[11][12][13]
Нивната населена област била вклучена во големата саксонска Марка Геронис и во 965 година станала дел од Маркгрофството Мајсен.
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Havlíková 2016.
- ↑ Strobel & Westphalen 2014.
- 1 2 Kunstmann, Heinrich (1987). Beiträge zur Geschichte der Besiedlung Nord- und Mitteldeutschlands mit Balkanslaven. Peter Lang Gmbh, Internationaler Verlag Der Wissenschaften. стр. 161–168. ISBN 9783876903859.
- ↑ Dvornik 1949, стр. 272.
- ↑ Herrmann, Joachim (1970). Die Slawen in Deutschland: Geschichte und Kultur der slawischen Stämme westlich von Oder und Neisse vom 6. bis 12. Jahrhundert (германски). Berlin: Akademie-Verlag GmbH. стр. 9.
- 1 2 Reuter 1992, стр. 38.
- ↑ Pertz 1826, стр. 307-308.
- ↑ Pertz 1829, стр. 258.
- ↑ Reuter 1992, стр. 88–89.
- ↑ Bachrach & Bachrach 2014, стр. 28, 31.
- ↑ Bachrach 2013, стр. 327.
- ↑ Bachrach & Bachrach 2014, стр. 50, 55.
- ↑ Pech 2015, стр. 126.
Извори
[уреди | уреди извор]- Althoff, Gerd (1999). „Saxony and the Elbe Slavs in the Tenth Century“. The New Cambridge Medieval History. 3. Cambridge: Cambridge University Press. стр. 267–292.
- Bachrach, David S. (2013). „Henry I of Germany's 929 military campaign in archaeological perspective“. Early Medieval Europe. 21 (3): 307–337.
- Bachrach, David S. (2020). „The Eastern Campaigns of King Henry II of Germany, 1003–17“. Journal of Medieval Military History. 18: 1–36.
- Bachrach, Bernard S.; Bachrach, David S., уред. (2014). Widukind of Corvey: Deeds of the Saxons. Washington: The Catholic University of America Press.
- Dvornik, Francis (1949). The Making of Central and Eastern Europe. London: Polish Research Centre Ltd.
- Hardt, Matthias (2001). „Hesse, Elbe, Saale and the Frontiers of the Carolingian empire“. The Transformation of Frontiers: From Late Antiquity to the Carolingians. Leiden: Brill. стр. 219–232.
- Havlíková, Lubomíra (2016). „What was the location of Serbia mentioned in the Cosmas Chronicle of the Czechs?“. Споменица др Тибора Живковића. Београд: Историјски институт. стр. 185–191.
- Pech, Edmund (2015). „Milzener, Lusizer und Glomaci-Daleminzer: Kontroversen zur frühen Geschichte der Sorben“. Lětopis: Zeitschrift für sorbische Sprache, Geschichte und Kultur: Časopis za rěč, stawizny a kulturu Łužiskich Serbow. 62 (2): 119–132.
- Pertz, Georg Heinrich, уред. (1826). „Chronicon Moissiacense“. Monumenta Germaniae Historica: Scriptores. 1. Hannoverae: Impensis Bibliopolii Aulici Hahniani. стр. 280–313.
- Pertz, Georg Heinrich, уред. (1829). „Ex Chronico Moissiacensi“. Monumenta Germaniae Historica: Scriptores. 2. Hannoverae: Impensis Bibliopolii Aulici Hahniani. стр. 257–259.
- Reuter, Timothy, уред. (1992). The Annals of Fulda. Manchester: Manchester University Press.
- Stieldorf, Andrea (2026) [2012]. Marken und Markgrafen: Studien zur Grenzsicherung durch die fränkisch-deutschen Herrscher (2nd. изд.). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
- Strobel, Michael; Westphalen, Thomas (2014-02-05). „Die frühmittelalterliche Burganlage von Hof/Stauchitz ist akut gefährdet“ [The early medieval castle complex of Hof/Stauchitz is in acute danger] (германски). Dresden: Landesamt für Archäologie Sachsen. Посетено на 2025-12-13.