Гринич
| Гринич | |
| [[Податотека:||240px]] | |
| Население | 30.578 (Полуостровот и Гринич Вест 2011) |
|---|---|
| Мреж. реф. | |
| - Черинг Крос | 5.5 ми (8.9 kм) WNW |
| Лондонска околија | Гринич |
| Церемонијална грофовија | Голем Лондон |
| Регион | Лондон |
| Земја | Англија |
| Суверена држава | Обединето Кралство |
| Пошт. град | ЛОНДОН |
| Поштенска област | SE10 |
| Повикувачки број | 020 |
| Полиција | |
| Пожарна | |
| Итна помош | |
| ЕУ парламент | |
| Брит. парламент | Гринич и Вулвич |
| Лондонско собрание | Гринич и Луишам |
| Список на места: ОК • Англија • Лондон | |
.jpg)
| светско наследство на УНЕСКО | |
|---|---|
 | |
| Место | Обединето Кралство |
| Критериум | Културно: i, ii, iv, vi |
| Навод | 795 |
| Запис | 1997 (XXI заседание) |
| Дополнувања | 2008 |
| Површина | 109,5 хектари |
| Преоден појас | 174,85 хектари |
| Мреж. место | whc.unesco.org/en/list/795 |
| Координати | 51°29′1″N 0°0′21″W / 51.48361°N 0.00583°W |
Гринич (англиски: Greenwich) — област во Источен Лондон, Англија, во рамките на церемонијалната грофовија Голем Лондон.
Гринич е познат по својата поморска историја и по тоа што му го дал своето име на Гриничкиот меридијан (0° географска должина) и на средното време по Гринич. Градот станал место на кралски дворец, дворецот Плацентија од 15 век, и бил родно место на многу Тјудори, вклучувајќи ги Хенри VIII и Елизабета I. Дворецот пропаднал за време на Англиската граѓанска војна и била срушен за да се направи место за Кралската поморска болница за морнари, проектирано од сер Кристофер Рен и неговиот помошник Николас Хоксмур. Овие згради станале Кралски поморски колеџ во 1873 година и останале установа за воена обука до 1998 година, кога биле купени од Фондацијата Гринич. Историските простории во овие згради остануваат отворени за јавноста; другите згради ги користат Универзитетот во Гринич и Конзерваториумот за музика и танц „Тринити Лабан“.
Градот станал популарно омилено одморалиште во 18 век, и таму биле изградени многу прекрасни дворци, како што е замокот Ванбру (1717), кој се наѓа на ридот Мејз, веднаш до паркот. Од џорџијанското раздбоје, над средиштето на градот биле изградени вили. Поморските врски на Гринич биле прославени во 20 век со пристанувањето на бродовите „Кати Сарк“ и „Џипси Мот IV“ по должината на брегот на реката, како и Националниот поморски музеј во поранешните згради на Кралското болничко училиште во 1934 година.
Историски гледано, како древна парохија во Блекхит Хандред во Кент, градот бил дел од растечката конурбација на Лондон во 19 век. Кога во 1889 година бил создаден Лондонскиот Округ, административна област што требало да го замени Метрополитенскиот одбор за работи, парохијата била споена со парохиите Чарлтон-некст-Вулвич, Дептфорд Сент Николас и Кидбрук за да се создаде Метрополитенската општина Гринич. Кога месната самоуправа во Лондон повторно била реформирана во 1965 година, таа се споила со поголемиот дел од Метрополитенската општина Вулвич за да се создаде она што сега е Кралската општина Гринич, округ на месната самоуправа во Голем Лондон.
Историја
[уреди | уреди извор]Рано населување
[уреди | уреди извор]
Се смета дека тумулите југозападно од куќата Фламстид во паркот Гринич се гробови од раното бронзено време, кои биле повторно користени како гробишта од страна на Саксонците во 6 век. На исток, помеѓу портата Ванбру и ридот Мејз, се наоѓа место на римска вила или храм. Ова место е обележано со мала површина од црвени плочки заштитени со ограда. Било ископано во 1902 година и биле пронајдени 300 монети кои датираат од царевите Клавдиј и Хонориј до 5 век. Ова е ископано во 1999 година од телевизиската програма „Тајм тим“ на Канал 4, емитувана во 2000 година,[1] а понатамошни истражувања биле спроведени од истиот тим во 2003 година.[2]
Римскиот пат Лондон - Довер, улицата Ватлинг, го преминувал ридот јужно од Гринич низ Блекхит. Патот ја следел линијата на претходниот келтски пат од Кантербери до Сент Албанс.[3] Дури и во времето на Хенри V, Гринич бил малку повеќе од рибарски град со безбедно пристаниште.
Викинзи
[уреди | уреди извор]За време на владеењето на Етелред Неподготвениот, данската флота била закотвена во реката Темза кај Гринич повеќе од три години, додека војската била сместена на ридот погоре. Оттаму тие го нападнале Кент и во 1012 година го освоиле градот Кантербери, што резултирало со тоа што надбискупот Алфег бил држен како затвореник седум месеци во нивниот логор во Гринич, тогаш во округот Кент. Тој бил каменуван до смрт затоа што одбил да плати откуп (3.000 сребреници); а неговото тело било зачувано сè додека не процветал стапот натопен во неговата крв. За ова чудо неговото тело им било дадено на неговите следбеници, тој бил канонизиран за неговото мачеништво, а во 12 век му била посветена парохиска црква. Сегашната црква на местото западно од средиштето на градот е црквата „Св. Алфег“, проектирана од Николас Хоксмур во 1714 година и завршена во 1718 година.
Нормани
[уреди | уреди извор]Книгата на Страшниот суд од 1086 година го споменува имотот Гренвиз во стотината Гренвиз, кој го држел епископот Одо од Баје;[4] неговите земјишта биле запленети од Круната во 1082 година. Името на стотината била променето во Блекхит кога градот на стотината бил преместен таму во 12 век. Кралски дворец или ловечка колиба постоела тука пред 1300 година, кога е познато дека Едвард I принесувал жртви во капелата на Дева Марија.[5]
Плантагенети
[уреди | уреди извор]Последователните монарси биле редовни посетители, при што Хенри IV го составил своето завештание тука, а Хенри V го доделил имотот (за доживотно) на Томас Бофорт, војвода од Ексетер, кој починал во Гринич во 1426 година. Дворецот го востановил Хамфри, војвода од Глостер, полубрат на Хенри V и регент на Хенри VI, во 1447 година; тој го оградил паркот и изградил кула (замок Гринич) на ридот каде што сега се наоѓа Кралската опсерваторија. Дворецот од страната на Темза по смртта на Хамфри, Маргарета Анжујска, сопругата на Хенри VI, го преименувала во Плацентија. Дворецот бил завршен и проширен од Едвард IV, а во 1466 година му бил доделен на неговата кралица Елизабета. Во 1485 година, Едвард IV го основал францисканскиот манастир на францисканците опсерванти во Гринич со дозвола од папата; првата опсерваторија во Англија се наоѓала на земјиште што се граничи со дворецот.[6] По отфрлањето на папскиот авторитет во 1534 година, францисканските верници биле потиснати. Повторно основан како францискански манастир, манастирот бил распуштен во 1538 година, а потоа повторно основан во 1555 година за верниците, пред монасите конечно да бидат протерани во 1559 година, а манастирот да биде срушен во 1662 година.
На крајот, дворецот и неговиот имот биле кралски имот што бил избран за место на Кралската опсерваторија на Чарлс II, од која произлегла подоцнежната глобална улога на Гринич како основач на современиот почетен меридијан.
Тјудори
[уреди | уреди извор]Дворецот била главна резиденција на Хенри VII, чии синови Хенри (подоцна Хенри VIII) и Едмунд Тјудор се родени тука и крстени во Сент Алфиџ. Хенри го претпочитал Гринич пред блискиот дворец Елтам, поранешен главен кралски дворец во Јужен Лондон, кој не бил на реката Темза и затоа бил помалку достапен. Хенри го проширил дворецот Гринич и тој станала негова главна лондонска резиденција сè додека не бил изграден Вајтхолскиот дворец во 1530-тите. Хенри VIII се оженил со Катерина Арагонска и Ана Кливска во Гринич, и таму се родиле и Мери (18 февруари 1516 година) и Елизабета (7 септември 1533 година). Неговиот син Едвард VI исто така починал таму на 15-годишна возраст.
Дворецот Плацентија станал омилена летна резиденција на Елизабета. И таа и нејзината сестра Мери во голема мера го користеле дворецот, а советот на Елизабета таму го испланирал походот на Шпанската армада во 1588 година.
Стјуартови
[уреди | уреди извор]
Џејмс I ја извршил последната обнова на дворецот Гринич и ѝ ја дал вилата на својата сопруга, кралицата Ана од Данска. Во 1616 година, Ана го ангажирала Иниго Џонс да даде нацрт и ја изгради Краличината куќа како последен додаток на дворецот.
Чарлс I ѝ го дал дворецот на својата сопруга, кралицата Хенриета Мери, за која Иниго Џонс ја завршил Краличината куќа. За време на Англиската граѓанска војна, дворецот се користел како фабрика за бисквити и логор за воени заробеници. Дворецот и паркот потоа биле запленети за време на меѓурегнумот за да станат „вила“ за лордот заштитник.
За време на обновата, дворецот Плацентија бил напуштен и срушен. Почнале да се градат нови згради, како што е големиот дворец за Чарлс II, но бил завршен само блокот на кралот Чарлс. Чарлс II, исто така, го преобликувал и презасадил паркот Гринич и ја основал и изградил Кралската опсерваторија.
Принцот Џејмс (подоцна крал Џејмс II и VII), како војвода од Јорк и лорд-адмирал до 1673 година, често бил во Гринич со својот брат Чарлс, и според Семјуел Пепис, тој ја предложил идејата за Кралска поморска болница. Таа на крајот била основана во Гринич од неговата ќерка Мери II, која го ангажирала Кристофер Рен да ја проектира Кралската болница за морнари (сега Стариот кралски поморски колеџ) во 1692–93 година. Работата започнала во 1696 година, за време на нејзиниот вдовец Вилијам III, а била завршена од Хоксмур. Кралицата Ана и принцот Џорџ од Данска продолжиле да го поддржуваат проектот.
Хановерци
[уреди | уреди извор]Џорџ I се истоварил во Гринич од Хановер по неговото стапување на престолот во 1714 година. Неговиот наследник Џорџ II ѝ го доделил на Кралската морнаричка болница конфискуваниот имот на јакобинскиот гроф од Дервентвотер, што овозможило зградата да биде завршена до 1751 година.
Во 1805 година, Џорџ III му ја дал Краличината куќа на Кралскиот поморски азил (сиропиталиште), кој се споил со Гриничката болничка школа помеѓу 1821 и 1825 година. Проширен со зградите во кои сега се наоѓа Националниот поморски музеј, бил преименуван во Кралско болничко училиште од страна на кралицата Викторија во 1892 година.
Џорџ IV ѝ подарил скоро 40 слики на болницата во 1824 година, создавајќи галерија во Шарената сала. Тие сега ја сочинуваат Збирката на Гриничката болница во Националниот поморски музеј. Вилијам IV и кралицата Аделаида подоцна биле редовни дарители и посетители на галеријата.
Викторијанско и едвардијанско раздобје
[уреди | уреди извор]
Кралицата Викторија ретко го посетувала Гринич, но во 1845 година нејзиниот сопруг, принцот Алберт, лично го купил палтото на Нелсон од Битката кај Трафалгар за Поморската галерија.
Во 1838 година, Железницата Лондон и Гринич (L&GR) ја завршила првата парна железница во Лондон. Почнувала на Лондон бриџ и последна станица на Лондон стрит (сега Гринич хај роуд). Таа била и првата железница изградена специјално за патници и првата подигната железница, со 878 лакови на својот дел од речиси четири милји. Јужно од железничкиот вијадукт над Дептфорд Крик се наоѓа викторијанска пумпна станица, изградена во 1864 година како дел од Лондонскиот канализациски систем на сер Џозеф Базалгет (Јужната канализација тече под центарот на градот Гринич).
Во 1853 година, месната шкотска презвитеријанска заедница ја изградила црквата „Свети Марко“ во близина, која била двапати проширена во 1860-тите под водство на Адолф Сафир, на крајот можела да прими 1.000 верници.[7][8]
Во 1864 година, спроти железничката станица, театарскиот претприемач Сефтон Пари го изградил театарот „Нов Гринич“ со 1.000 седишта. Вилијам Мортон бил еден од неговите поуспешни менаџери. Театарот бил срушен во 1937 година за да се направи место за новото Градско собрание, сега зграда од II степен под нов сопственик и преименувана во „Меридијан Хаус“.
Станицата Гринич се наоѓа на северниот врв на триаголникот Ашбурнам, станбен комплекс изграден од семејството Ашбурнам, главно помеѓу 1830 и 1870 година, на земјиште претходно уредено како пазарни градини. Сега е назначена заштитена зона. Сегашниот театар Гринич, поисточно, на Крумс Хил, е изграден во рамките на викторијанска музичка сала. Музичката сала, започната во 1855 година како додаток на Роуз и Круна, била обновена во 1871 година од Чарлс Краудер и последователно работела под голем број имиња. Појужно на Крумс Хил, Римокатоличката црква „Марија морска ѕвезда“ била отворена во 1851 година.[9]
Меридијанот бил основан во 1851 година.
Современост и сегашност
[уреди | уреди извор]Џорџ V и кралицата Мери го поддржале основањето на Националниот поморски музеј, а Мери му подарила бројни предмети на музејот.
Принцот Алберт, војводата од Јорк (подоцна Џорџ VI), го поставил камен-темелникот на новото Кралско болничко училиште кога тоа се преселил во Холбрук во Сафолк. Во 1937 година, неговиот прв јавен чин како крал (три недели пред неговото крунисување) бил отворањето на Националниот поморски музеј во зградите што ги оставило училиштето. Кралот бил придружуван од неговата мајка, кралицата Мери, неговата сопруга, кралицата Елизабета (подоцна Елизабета, кралицата мајка) и принцезата Елизабета (подоцна Елизабета II).
Принцезата Елизабета и нејзиниот сопруг принцот Филип, војводата од Единбург (кој бил прогласен за барон на Гринич по нивниот брак во 1947 година) ја имале својата прва јавна и официјална посета на Гринич во 1948 година за да го примат Орденот за слобода на општината за Филип. Истата година тој станал прокуратор на Националниот поморски музеј. Принцот Филип бил прокуратор 52 години до 2000 година, кога станал негов прв покровител. Војводата од Единбург бил и покровител на Кати Сарк од 1952 година (кој бил отворен од кралицата во 1957 година).
За време на Сребрениот јубилеј во 1977 година, „Кралицата“ присуствувала во Гринич на јубилејната речна трка. Во 1987 година, таа била на бродот „П&О Пацифик принцес“ кога тој се закотвил кај Стариот кралски поморски колеџ за да ја прослави 150-годишнината од постоењето на компанијата.
По повод дијамантскиот јубилеј на кралицата Елизабета II, на 5 јануари 2010 година било објавено дека лондонската општина Гринич ќе стане четвртата кралска општина на која ѝ е доделен статус на кралска општина на 3 февруари 2012 година, по кралските општини Кингстон на Темза, Кенсингтон и Челзи, и Виндзор и Мејденхед. Статусот му бил доделен како признание за историските врски на општината со кралското семејство, местополобата на главниот меридијан и нејзиниот статус како место на светското наследство на УНЕСКО.[10]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Roman remains“. Royal Parks. Архивирано од изворникот на 2023-05-29. Посетено на 24 July 2015. Наводот journal бара
|journal=(help) - ↑ „Greenwich London“. Time Team. Channel 4. 2 February 2003. Посетено на 13 June 2011.
- ↑ Flamsteed House – designed and built by Sir Christopher Wren in 1675–76, was the home of the first Astronomer Royal, John Flamsteed, and the heart of Charles II's new Royal Observatory.
- ↑ Flamsteed House – designed and built by Sir Christopher Wren in 1675–76, was the home of the first Astronomer Royal, John Flamsteed, and the heart of Charles II's new Royal Observatory.
- ↑ 'Greenwich', The Environs of London: volume 4: Counties of Herts, Essex & Kent (1796), pp. 426–93 Архивирано на 7 јуни 2007 г., accessed: 26 May 2007.
- ↑ „Greenwich Greyfriars“. Heritage Gateway. Посетено на 19 March 2023.
- ↑ „Greenwich – Our Ladye Star of the Sea“. Посетено на 13 March 2023.
- ↑ „Greenwich to become Royal Borough“. Greenwich London Borough Council. 5 January 2010. Архивирано од изворникот на 8 January 2010. Посетено на 5 January 2010.
- ↑ „Greenwich – Our Ladye Star of the Sea“. Посетено на 13 March 2023.
- ↑ „Greenwich to become Royal Borough“. Greenwich London Borough Council. 5 January 2010. Архивирано од изворникот на 8 January 2010. Посетено на 5 January 2010.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]
Greenwich на Ризницата ?- Greenwich World Heritage Site
- All Things Greenwich – a guide to local shops, services, restaurants, bars & pubs in Greenwich, South East London.
- . Енциклопедија Британика. XI (9. изд.). 1880. стр. 173–174.
. Encyclopædia Britannica. 12 (11. изд.). 1911. стр. 553–554.- . . 1914.
