Гоџи
Гоџи или гоучји[1] (кинески: 枸杞, gǒuqǐ), исто така познато како гоџи-бобинка или волчја бобинка — плод на два тесно поврзани вида: плетиплотка (Lycium barbarum) и кинеска плетиплотка (Lycium chinense) од семејството зрнци.[2] Овие бобинки доаѓаат од грмушки што се родум од Азија, особено Кина, и се користат во традиционалната кинеска медицина со илјадници години. Вирее од 1 до 3 метри висина, плодот е со црвенкаста боја со должина до 2 см и содржи од 20 до 40 ситни семки. Се јадат свежи или сушени, а најпопуларни се поради своите антиоксидативни својства. Растенијата можат да се одгледуваат и во Македонија.[3]
Опис
[уреди | уреди извор]Гоџито потекнува од листопаден грмушкаст растителен вид што припаѓа на семејството зрнци (истото семејство во кое спаѓаат доматите, компирите и модрите патлиџани). Главните два вида што ги даваат овие бобинки се плетиплотката и кинеската плетиплотка. Овие растенија потекнуваат од Кина, но се одгледуваат и во други делови на Азија, како Тибет и Монголија.
Грмушките на гоџито виреат во висина од 1 до 3 метри, со тенки, закривени гранки и тесни зелени листови. Самите бобинки се мали и овални, долги околу 1 до 2 сантиметри. Кога се зрели, имаат светлоцрвена или портокалово-црвена боја, со тенка кора што понекогаш знае да биде леплива поради природните шеќери.
Внатре содржат мали жолти семки, а нивниот вкус се опишува како мешавина од брусница и домат — слаткасто-кисел. Најчесто се собираат рачно и се продаваат во сушен облик, но можат да се најдат и свежи, во сок или во прав.
Растението обично почнува да цвета кон крајот на пролетта, од мај па сѐ до септември. Плодовите се собираат од јули до октомври, зависно од климата и условите за одгледување.
_(1).jpg)
Употреба
[уреди | уреди извор]Она што е значајно за одгледувањето на ова растение е фактот што е отпорно на болести и штетници, но го напаѓаат габични заболувања на листовите и плодовите. Превентивно се заштитува слично како виновата лоза, со бакарни препарати и со црвено масло пред почетокот на растителноста. Одредени штети можат да предизвикаат зајаците и птиците и се препорачува употреба на мрежи за заштита од нив.[3]
Од гоџи се прават сокови, сирупи, чаеви, ликери, овошни јогурти, а во кулинарството е многу често употребуван додаток, особено на салатите.[4] Многу познат е чајот од гоџи. Гоџи-бобинките се користат и во козметиката бидејќи го забавуваат стареењето на кожата.[5]
Гоџи-бобинките се природен извор на минерали и витамини. Содржат витамини (витамин Б2, витамин Б1, витамин Ц) како и минерали (железо, цинк, селен, калциум, калиум). Изобилуваат со растителни влакна (100 г. Гоџи-бобинките содржат 7 г растителни влакна) што даваат чувство на ситост и го подобруваат варењето на храната.[5]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Кинески јазик“. Правопис на македонскиот јазик (II. изд.). Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. 2017. стр. 217. ISBN 978-608-220-042-2.
- ↑ Flint, Harrison Leigh (1997). „Lycium barbarum“. Landscape plants for eastern North America: exclusive of Florida and the immediate Gulf Coast. Chichester: John Wiley & Sons. стр. 326. ISBN 978-0-471-59919-7.
- 1 2 „ОДГЛЕДУВАЊЕ НА ГОЏИ“. Зелена берза. 2019-02-15. Посетено на 2025-06-14.
- ↑ „Што е гоџи?“. Bioplant. Архивирано од изворникот на 2025-06-14. Посетено на 2025-06-14.
- 1 2 „За што сè се добри гоџи-бобинките?“. Кајгана. Посетено на 2025-06-14.