Горно Лисиче

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Горно Лисиче
Gorno Lisice-MKD.jpg

Поглед на дел од Горно Лисиче од надвозникот на пругата

Горно Лисиче is located in Македонија
Горно Лисиче
Местоположба на Горно Лисиче во Македонија
Координати 41°58′33″N 21°29′15″E / 41.97583° СГШ; 21.48750° ИГД / 41.97583; 21.48750Координати: 41°58′33″N 21°29′15″E / 41.97583° СГШ; 21.48750° ИГД / 41.97583; 21.48750
Општина Општина Аеродром
Население (попис 2002 г.) 18233 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1000 Скопје
Надм. вис. 234 м
Commons-logo.svg Горно Лисиче на Ризницата


Горно Лисиче е населба и предградие во Општина Аеродром, во градот Скопје.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на Горно Лисиче од ридовите кај село Усје

Горно Лисиче е голема населба во рамничарскиот дел на Скопското поле во алувијалната рамнина на реките Вардар и Маркова Река. Населбата се наоѓа на 5 километри источно од центарот на Скопје. Расположено е на десниот брег на реката Вардар и непосредно до вливот на Маркова Река во Вардар. Граничи со населените места Долно Лисиче на исток, Пинтија на југ, на запад со Ново Лисиче, Реонски Центар и Лисиче и на север граничи со реката Вардар. Низ Горно Лисиче тече Усјанскиот Канал, кој потоа се влева во реката Вардар.

Историја[уреди | уреди извор]

Населбата за прв пат се споменува во византиските повелби од XII век, но не е сигурно дали тогаш претставувало една населба со Долно Лисиче. Географот - етнолог Јован Трифуновски во книгата „Слив Маркове Реке“ дава податоци според кажувањата на селаните. Некаде на почетокот на 18 век населбата страдала од колера. Сепак во Горно Лисиче до денес има голем број на старинци кои живеат повеќе векови во населбата. После колерата започнале доселувања од другите предели на Македонија и тоа Овче Поле, Прилепско, Велешко и скопските села под Китка.

Економија[уреди | уреди извор]

Поради местоположбата и големината Горно Лисиче е економски доста развиено подрачје. Денес населението се занимава претежно со секундарни и терциерни стопански дејности, а еден дел се занимава и со градежништво и градинарство-земјоделство за сопствени потреби. Во Горно Лисиче работат и расадникот за овошки и цвеќе „Цветан Димов“, земјоделски продавници и аптеки, авто-сервиси и отпади, индустриско-занаетчиски погони и стоваришта („Еуромилк“, „Шипад“, „Пилко“), угостителски објекти, приватни лекарски ординации и училишта за странски јазици. Порано најголем дел од населението се занимавало со земјоделство особено со градинарство и производство на зеленчук и ран зеленчук под пластеници. Најзастапени градинарски производи биле: пиперка, домат, зелка, марула, морков, кромид, компир, млад кромид и лук, а од житните култури: пченица и пченка.

Демографија[уреди | уреди извор]

Уште по одамна Горно Лисиче било поголема селска населба во Скопската котлина, но по Втората светска војна и забрзаната индустријализација на непосредната околина (изградбата на фабриките: ОХИС, Хемтекс, Стакларница, Цементарница, ТИПО) започнува огромен бран на доселување на луѓе од цела Македонија. Поради големиот број на жители, Горно Лисиче е второ населено место по големина надвор од потесното градско подрачје на Скопје, после Драчево.

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 18.233 жители. Следува табела на националната структура на населението[1]

Националност Вкупно
Македонци 16.408
Албанци 721
Турци 93
Роми 357
Власи 98
Срби 405
Бошњаци 20
Други 121

Родови[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1950 година, како родови во Горно Лисиче се спомнуваат.

Македонски

  • Прнзовци (8 к.), Спасевци (2 к.), Нацовци (1 к.), Митковци (2 к.), Брусевци (1 к.), Грџовци (1 к.), Докинчевци (4 к.), Тодевци (4 к.), Стамболовци (1 к.), Ацковци (5 к.) и Трпчевци (3 к.) они се рачунаат како староседелци во селото. Првите два рода некогаш биле еден род. Во родот Митковци живее домазет од селото Добри Дол, подалечно потекло од прилепско; Козаровци (6 к.) стари доселеници од некогашното село Козарево, кое се наоѓало во атарот на селото Света Петка; Џиковци (4 к.) стари доселеници од селото Инџиково; Градовчани (4 к.) и Бошковци (4 к.) доселени се од планинското село Градовци. Од Градовци се доселиле браќата Цветан, Крсте, Стевко и Бошко. Денешното население на овие родови потекнува од браќата Цветан и Бошко; Маџарчани (3 к.) доселени се од Маџари; Стојановци (1 к.) и Дамевци (1 к.) доселени се од прилепско. Овде живеат од 19ти век; Станоовци (4 к.) доселени се од Драчево. Таму имале роднини; Несторовци (1 к.) и они се доселени од Драчево; Мирковци (6 к.) по потекло се од некое село во Овче Поле. Од таму се населиле најпрво во Долно Лисиче, па потоа прешле во Горно Лисиче. Тоа било во 19ти век; Ѓорговци (6 к.) доселени се во средината на 19ти век од Долно Лисиче; Полтуриновци (7 к.) доселени се средината на 19ти век од Драчево. Таму имале истоимени роднини, подалечно потекло од кумановско; Неделковци (5 к.) порано ги викале прилепци. Доселени се од прилепско, средината на 19ти век; Газиновци (4 к.) доселени се од Драчево. Таму имале роднини, припаѓале на групата староседелски родови, по потекло од Бразда-Салаково; Киселчани (3 к.) доселени се од Кисела Вода; Велешковци (11 к.) доселени се средината на 19ти век од велешко; Мијаковци (3 к.) доселени се од некое село во мијачкиот крај; Љубошани (1 к.) доселени се средината на 19ти век од селото Љубош; Костевци (1 к.) доселени се од некое село во кумановско; Дандаровци (2 к.) доселени се од Драчево, каде имаат истоимени роднини, подалечно потекло од велешко; Крапчевци (8 к.) доселени се од Драчево, подалечно потекло од Бразда-Салаково; Бардовчани (4 к.) доселени се од селото Бардовци; Шиндровци (8 к.) доселени се од Драчево. Таму имале роднини (Шиндра); Василковци (7 к.) доселени се од селото Долно Лисиче; Трубачевци (3 к.) доселени се од селото Трубарево; Анѓелковци (1 к.) доселени се од селото Ракотинци; Стојан (1 к.) доселени се од селото Говрлево. Таму биле староседелци; Кочовци (1 к.) доселени се во 1918 година од Велес; Поповиќи (2 к.) доселени се од селото Кучевиште; Џоле (1 к.) доселени се после 1918 година од Тетово; Петровски (1 к.) доселени се од штипско; Сиљанов (1 к.) доселени се од селото Брест во Порече; Марко (1 к.) доселени се од Тетово; Митрини (1 к.) доселени се во 1923 година од некое село во Порече; Анѓеле (1 к.) познати и како Поречанци. Доселени се од некое село во Порече; Симиќ (1 к.) доселени се во 1923 година од Тетово; Милиќ (1 к.) исто време и место на доселување како и претходниот род; Анѓеле (1 к.) доселени се од селото Булачани; Коле (1 к.) исто место и време на доселување како и претходниот род; Серафин (1 к.) доселени се во 1942 година од Крива Паланка; Пагарушани (1 к.) доселени се од селото Пагаруша, посел Втората светска војна; Брезовчани (7 к.) се делат на Ѓоревци (1 к.), Стевановци (3 к.), Трпевци (2 к.) и Синадиновци (1 к.) доселени се од селото Пуста Брезница. Подалечно потекло од Порече. Ѓоревци од Манастирец, Стевановци од Ковач, Трпевци од Томино Село, и Синадиновци од Здуње.[2]

Македонски муслимани (Торбеши)

  • Мерсељовци (5 к.) доселени се од селото Пагаруша. Таму припаѓале на родот Јуцовци, подалечно потекло од мијачкото село Жировница. Поради брачни врски со турците почнал да преовладува и турскиот јазик помеѓу населението на овој род.[2]

Ромски

  • Амиговци (3 к.), Садиковци (1 к.), Рушитовци (1 к.) и Демировци (1 к.) овде живеат од турско време. Не знаат од каде се доселени; Алитовци (2 к.), Дане (1 к.) и Џеферовци (1 к.) доселени се од селото Шишево; Џеладин (1 к.) доселени се од селото Трновац кај Бујановац.[2]

Српски

  • Петровиќи (1 к.) доселени се во 1923 година од околината на Пожаревац; Васиќи (1 к.) доселени се во 1923 година од околината на Крушевац; Стојановиќ (1 к.) доселени се во исто време од околината на Призрен; Милачиќи (1 к.) доселени кога и претходните родови од некое место во Србија; Кргиќ (1 к.) доселени се од Панчево или околината.[2]

Албански

  • Азизовци (8 к.) доселени се во 1927 година од селото Заскок кај Урошевац. Подалечно потекло од северна Албанија; Абдиловци (4 к.) доселени се во 1927 година од селото Доган кај Урошевац. Подалечно потекло од северна Албанија; Амедовци (2 к.) доселени се во 1927 година од селото Кошаре кај Урошевац, подалечно потекло од северна Албанија; Маљовци (6 к.) доселени се од некое село кај Гнилане. Постаро потекло од северна Албанија.[2]

Турци

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Апостоли Петар и Павле“ во Горно Лисиче

Во Горно Лисиче работи осумгодишното основно училиште ОУ „Гоце Делчев“ - Горно Лисиче, како и повеќе приватни лекарски амбуланти, угостителски објекти и земјоделски аптеки и продавници.

Цркви[уреди | уреди извор]

Паркови и зеленило[уреди | уреди извор]

Парк "Бановина"[уреди | уреди извор]

Проектот бил започнат во 2012 година. Хортикултурно и партерно уредување на дел од местото познато како „Бановина“ во Горно Лисиче во близина на ул. Ѓорѓи Капчев, е изграден нов зелен парк со вкупна површина од 6.500 квадратни метри со тревна површина од 2.310 квадратни метри, која е уредена со висока и ниска вегетација. Исто така во паркот е изградена и црква која сѐ уште не е именувана и не се знае кога ќе биде нејзиното осветување.[4]

Рајски парк[уреди | уреди извор]

Во февруари 2015 година започнала изградба на парк на кејот на реката Вардар.[5] Во јули 2016 година, паркот бил пуштен во употреба.[6]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Горно Лисиче е поделено на три урбани заедници: Горно Лисиче - Југ, Горно Лисиче - Запад и Горно Лисиче - Север.[7]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Секоја година, на крајот на јули, се организира и од Црквата „Свети Петар и Павле“ во Горно Лисиче, тргнува традиционалниот коњанички марш до Крушево во чест на македонскиот национален празник Илинден.

Личности[уреди | уреди извор]

  • Борис Змејковски - еден од основачите на ВМРО-ДПМНЕ, пратеник во првиот собраниски состав од 1990 година, учесник на првиот коњички Илинденски марш во 1978, вршител на повеќе општествени дејности и функции

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Фудбалскиот клуб Горно Лисиче кој се натпреварува во Втората македонска фудбалска лига.

Јавен превоз[уреди | уреди извор]

Низ Горно Лисиче сообраќаат 4 автобуски линии од ЈСП Скопје:

  • 7 - Хемтекс - Карпош III
  • 17 - Островска - Касарна Илинден
  • 27 - Вардарска - Дом на Печат
  • 33 - Долно Лисиче - Дом на Печат (оваа линија само минува низ Горно Лисиче)
  • 5 - Ново Лисиче - Дексион (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)
  • 15 - Ново Лисиче - Карпош IV (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)
  • 15А - Ново Лисиче - Карпош IV (преку булевар Илинден) (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)
  • 35 - Ново Лисиче - Станица Север (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)
  • 59а - Ново Лисиче - Гробишта Бутел (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)
  • 23 (приватен превоз) - Дом на Печат - Ченто (оваа линија минува меѓу Ново Лисиче и Горно Лисиче)

Во Горно Лисиче постои железничка станица која преку неа се патува од Скопје до Битола, Кочани и Гевгелија:

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Трифуноски, Јован (1958). Слив Маркове Реке - антропогеографска. Скопје: Филозофски факултет.. 
  3. Осветена црквичката „Св. вмч. Георгиј“ во н. Г. Лисиче Македонска Православна Црква - Скопска епархија. 11 март 2013
  4. Горно Лисиче доби парк со површина од 6.500 метри квадратни build.mk 12 февруари 2013
  5. ПОЧНА ИЗГРАДБА НА НОВ ПАРК ПОКРАЈ КЕЈОТ НА ВАРДАР aerodrom.gov.mk 11 февруари 2015
  6. ПУШТЕН ВО УПОТРЕБА НАЈГОЛЕМИОТ ПАРК ВО ОПШТИНА АЕРОДРОМ aerodrom.gov.mk 28 јули 2016
  7. Општина Аеродром - Урбани заедници aerodrom.gov.mk