Голема источна криза

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Големата источна криза започнала на османските територии на Балканскиот Полуостров 1875, со избивање на бунтови и војни кои резултирале со мешање на меѓународните сили, и завршила со Берлинскиот договор во јули 1878 година.

Историја[уреди | уреди извор]

Состојбата на османската администрација на Балканот се влошувала за време на 19 век кога централната власт постепено губела контрола во провинциите. Реформите кои ги наметнувале европските сили довеле до подобрување на условите за живот на христијанското население, што во исто време тоа довело до незадоволства на значаен дел од муслиманското население. Босна и Херцеговина претрпела најмалку две побуни од страна на локалното муслиманско население. Австрија после превирањата во првата половина од векот барала да се рехабилитира нејзина долгогодишна политичка експанзије на сметка на Османското царство. Во меѓувреме, de iure автономните и de facto независните кнежества Србија и Црна Гора, исто така настојуваат да ги прошири своите територии на сметка на регионот во деловите што се населени со нивните сонародници. Националистичките и иредентистичките чувста биле многу јаки и охрабрени од страна на Руската Империја.

На ден 24 август 1854,за време на Кримската војна, Османското Царство ги зело своите први странски заеми. Царството влегло во кредити, делумно за финансирање и градење на железниците и телеграфонските линии, а делот за финансирање на дефицитот помеѓу приходите и големите расходи во царскиот двор, како што е градење на нова палата на Босфор во Истанбул. Османска морнарица во 1875 година, имала 21 бојни бродови и 173 воени бродови и други видови, који ја формирале третата најголема поморска флота на светот, по флототе на британската и француската морнарица. Сите овие расходи создале голем притисок на османската благајна. Во меѓувреме, тешката суша во Анадолија 1873 и поплавата во 1874 предизвикале глад и предизвикале незадоволство во царството. Поради што дошло д недостаток на земјоделските производи, што је натерало владата под притисок да го отплати кредитот во октомври 1875, и предизвикало зголемување на даноците во сите нејзини покраини, вклучувајќи го и Балканот.

Хронологија[уреди | уреди извор]

Војни и конфликти:

Договори:

Последици[уреди | уреди извор]

Востанијата и војните биле катастрофални за османската економија. Во време кога Третата француска република била окупирана од Тунис во 1881 година, со образложение дека туниските војници ја преминале границата во колонијата Алжир, која исто така припаѓала на Отоманската Империја сè до 1830 година. Година дена подоцна, 1882, Британска Империја го окупирала османскиот Египет, со изговор за раскинувањето на воената помош на Османлиите и за запирање на востанието на Ураби . Османската влада порано ги дала под закуп Кипар на Велика Британији во 1878, во замена за британската подршка на Берлинскиот конгрес истата година. Со добивањето на Кипар и Египед, Британија добила важно упориште на исток на Медитеранот и контрола врз Суецкиот канал; додека Франција ги зголемила своите поседи на западниот медитерански брег во Северна Африка со додавањето на Тунис во својата империја, како француска протектората.

Австро-унгарските воени гарнизони во 1878 година биле стационари во Босанскиот вилает и Новопазарскиот санџак. Искористувајќи го хаотичното окружение кое настанало по младотурската револуција во 1908, Бугарија е прогласена за независна држава на 5 октомври 1908 година. Другиот ден, Австро-унгарија еднострано ја анектирала Босна 6 октомври 1908, но ги повлекле своите војни сили од Нови Пазар во надеж дека ќе постигнат компромис со османската влада и дека ќе избегнат војна (Османско царство го изгубило Новопазарскиот санџак во Балканските војни 1912-1913)

Поврзано[уреди | уреди извор]