Голема Црцорија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Голема Црцорија
Панорама на Голема Црцорија.jpg

Поглед на маалото Лазаров Дол на селото Голема Црцорија

Голема Црцорија is located in Македонија
Голема Црцорија
Местоположба на Голема Црцорија во Македонија
Координати 42°18′39″N 22°19′50″E / 42.31083° СГШ; 22.33056° ИГД / 42.31083; 22.33056Координати: 42°18′39″N 22°19′50″E / 42.31083° СГШ; 22.33056° ИГД / 42.31083; 22.33056
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Славиште
Население 85[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1334
Повик. бр. 031
Надм. вис. 1.069 м
Commons-logo.svg Голема Црцорија на Ризницата


Голема Црцорија — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.

Од 6 мај 2011 година работи привремениот граничен премин „Голема Црцорија-Голеш“ со Србија.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Маалото Река на селото Голема Црцорија

Селото се наоѓа во областа Славиште, во крајниот северен дел на територијата на Општина Крива Паланка, чиј атар се допира со државната гранична линија со Бугарија.[3] Селото е планинско, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 1.000 до 1.100 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 13 километри.[3]

Голема Црцорија има простран атар. Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Пресека, Солуменица, Катуниште, Китка, Пдиње, Турска ’Ртина, Грмаѓе, Чука, Степанова Бара, Пченичиште, Бошковица, Длибоки Дол, Рид, Корутине, Честак, Црвена Чука, Петрова Чука и Брањеница.[4]

Селото има разбиен тип. Се разликуваат овие маала: Клинчов Дол, Слатиње, Чепинци, Падиње, Рупје, Голупци, Баратлици и Бањиште. Во секое маало живеат членови на истоимените родови.[4]

Селото се наоѓа севернo од градот Крива Паланка. Географски е дел од областа Славиште. Јужно од селото се наоѓа селото Добровница, источно е Мала Црцорија, северно е Србија, а западно е Крстов Дол.

Историја[уреди | уреди извор]

Во атарот на селото постојат старини на месностите: Градиште, Стаменови Трла, Студена Вода и Слатиње. Биле пронајдени големи земјени ќупови и остатоци на камени ѕидови.[4]

Постои верување дека селата Мала и Голема Црцорија биле основани од два браќа. Постариот се населил во Голема Црцорија, додека помалиот отишол во Мала Црцорија. Браќата, Мал и Голем Црцорко, се доселили негде од Србија. Во турско време, атарот на Голема Црцорија го држеле самите селани, додека атарот на Мала Црцорија бил чифлик.[4]

Голема Црцорија, заедно со селото Крстов Дол, страдало од колера.[4]

Во XIX век, Голема Црцорија било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 10,4 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 506 хектари, на пасиштата отпаѓаат 304,3 хектари, а на шумите 168,5 хектари.[3]

Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Голема Црцорија имало 540 жители, сите Македонци.[5] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Голема Црцорија имало 520 жители, егзархисти.[6]

По Првата светска војна селото било дел од општина Подржи Коњ и имало 489 жители.[7]

Од ова село значителен дел од населението се иселил. Во 1961 година, селото броело 402 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 137 жители, македонско население.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Голема Црцорија живееле 85 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 540 520 492 453 402 351 238 122 137 85
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

Родови[уреди | уреди извор]

Голема Црцорија е македонско православно село, родовите во селото се доселенички. Основачот на селото, Голем Црцорко, потекнува некаде од Србија. Родови во селото се:[4]

  • Најстари родови: Клинчевдолци (13 к.), Падилјани (10 к.), Голупци (9 к.) и Рупјани (6 к.).
  • Останати родови: Слатињани (10 к.), доселени од селото Црвен Град, Горна Пчиња; Баратлици (8 к.), доселени од соседното село Добровница, каде имаат истоимени роднини; Бањиштани (6 к.), доселени од околината на Ќустендил, Бугарија; Чепинци (2 к.), доселени некаде од Србија.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

  • Граничен премин „Голема Црцорија-Голеш“[2]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Добровница, во која покрај селото Голема Црцорија, се наоѓале и селата Добровница, Луке, Крстов Дол, Мала Црцорија и Подржи Коњ. Општината Добровница постоела и во периодот 1950-1952, кога влегувале селата Голема Црцорија, Добровница, Крстов Дол и Мала Црцорија.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0978 според Државната изборна комисија, кое е сместено во караулата „Луке“ во селото.[11]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 54 гласачи.[12]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во Голема Црцорија

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од селото имало големо иселување помеѓу двете светски војни. Иселениците од селото главно се населиле во банатското село Качарево (околу 30 к.), Скопје, Пробиштип, Велес и други.[4]

Одредени родови како Анѓелкови (4 к.), Миткови (1 к.), Јаќимови (1 к.), Шундеви (1 к.), Смилкови (1 к.), Станојкови (1 к.) и Бошкови (1 к.), живеат во селото Видовиште крај Кочани; Дебелоосојчани (4 к.) живеат во Трговиште; Црцорци (6 к.) живеат во селото Клечовце крај Куманово и Црцорци (2 к.) живеат во Јачинце крај Куманово.[4]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 12 мај 2019. 
  2. 2,0 2,1 „Отворен граничен премин „Голема Црцорија-Голеш““. Општина Крива Паланка (mk-MK). 2011-05-09. конс. 2019-05-14. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 71. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 12 мај 2019 г. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Трифуноски, Јован (1968). Кичевска котлина: Селски населби и население. Белград: Српска академија на науките и уметностите. стр. 258-259. 
  5. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  6. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  7. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 30.
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  11. „Описи на ИМ“. конс. 13 мај 2019. 
  12. „Претседателски избори 2019“. конс. 13 мај 2019. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]