Гжел
Гжел (руски: Гжель,) е руски стил на сино-бела керамика кој го добил името по селото Гжел и околината, каде што се произведува од 1802 г.
Историски преглед
[уреди | уреди извор]
Селото Гжел одамна е познато по своите глини. Обемно рударство на разни видови глина се врши тука од средината на седумнаесеттиот век. Во 1663 г. царот Алексеј Михајлович (Алексеј I Романов) издал декрет со кој Гжел станал „ексклузивен снабдувач на аптекарски и алхемиски садови за аптекарскиот ред во Москва. Тие морале да ги почитуваат зголемените барања за квалитет. Ова бил почеток на производството на керамика во Русија“.[1]
Во 1830 - тите, грнчарите од Гжел развиле фајанс, или бел глинест сад, со квалитет што можел да се спореди со садови што се произведувале во Англија во тоа време. Тие го следеле развојот на фајансот со набавка на порцелан. Порцеланот се пече на слична температура како камениот сад, но за разлика од камениот сад, тој станува проѕирен бел и како таков е многу пожелен. Изработката на порцелан била тајна строго чувана од Кина, при што се извезувале само готови производи. Кога Русија можела да произведува свој порцелан, таа ги намалила високите трошоци за увоз од Кина или западноевропските производители. Иако имало неколку периоди на прекини во производството на грнчарски производи во Гжел, квалитетната керамика повторно се произведува и во препознатливиот сино - бел дизајн, како и во пошарените мајолички садови.
Втората четвртина од деветнаесеттиот век е период на највисоки уметнички достигнувања на керамичката уметност во Гжел во сите нејзини гранки. Во обид да добијат фини земјени садови и порцелан, сопствениците на производствените капацитети постојано го подобрувале составот на белата маса. Гжел станал ковачница: многу познати мајстори и креатори на сопствени фабрики за порцелан и фајанс започнале како обични работници во Гжел. Од средината на деветнаесттиот век, многу фабрики во Гжел пропаднале. Ова делумно се должело на обемот на стоки увезени од странство, а делумно и на модернизацијата на производството, која не секогаш ја одржувале производителите од Гжел.
На почетокот на дваесеттиот век, керамичкото производство било концентрирано во рацете на династијата Кузњецов, која некогаш потекнувала од Гжел. По револуцијата, фабриките Кузњецов биле национализирани. Гжел започнал со реставрација на својот занает кон средината на дваесеттиот век. Во 1945 – 1949 год започнала третата фаза од развојот на Гжелскиот занает. Беше воспоставена употребата на кобалтни бои на бела глина. Мајсторот А. Б. Салтиков создал посебен Атлас на потези со четка за да го обедини стилот на производите. Уметницата Н. И. Бесарабова, која развила нов сино - бел стил на производите од Гжел, била поканета во претпријатието. Во 1930 - тите и 1940 - тите, речиси половина од сите претпријатија за порцелан и фајанс во Русија биле во Гжел.
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Russian culture in the Gzhel craft through the pages of history“. Архивирано од изворникот на 2021-10-05. Посетено на 2020-11-14.
Литература
[уреди | уреди извор]- Дулкина, ТИ и НС Григоревна, Гжел: керамика 18-19 веков. Москва: Изд-во „Планета“, 1982 г.
- Овсјанников, И. Руска народна уметност и занаети. Издавачка куќа „Прогрес“, Москва, 1969.
- Салтиков, А.Б., Руска народна керамика. Москва, Советски Кудожник, 1960 година.