Гебелејнски мумии

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Мумијата во реконструиран гроб, фотографирано во 2008 година

Гебелејнските прединастични мумии се шест природно мумифицирани тела, кои датираат од околу 3400 година п.н.е. од доцниот прединастички период на Древен Египет. Тие биле првите целосни прединастички тела што биле откриени. Добро сочуваните тела биле ископани кон крајот на XIX век од страна на Волис Баџ, чувар во британскиот музеј за египетологија, од плитки гробници во близина на Гебелејн (денес, Нага ел-Герира)[1] во египетската пустина.

Баџ ги ископал сите тела од исто гробно место. Две тела биле идентификувани како машки и едно како женско, а другите биле со неодреден пол. Телата биле дадени на Британскиот музеј во 1900 година. Некои предмети биле документирани за време на ископувањето како „саксии и кремен“, но тие не биле предадени на Британскиот музеј, и не се знае каде се наоѓаат. Три од телата биле пронајдени со прекривки од различен тип (трска, палми и животинска кожа), кои сè уште се со телата. Телата биле пронајдени во положба на фетус, и лежеле на левата страна.

Од 1901 година, првото ископано тело е изложено во Британскиот музеј. Ова тело првично го добило прекарот Ѓумбир поради неговата црвена коса, но овој прекар не се користи официјално поради неодамнешните етички политики за човечки остатоци.

Ископување[уреди | уреди извор]

EA 32751
Главата на ЕА 32751 покажува зачувана коса. Фотографијата е направена во 2011 година.
Contemporary model of a boat
Модел на брод пронајден во Гебелејн датиран 3400–3200 година п.н.е. Историски музеј на Берн, АЕ 368.

Во 1895 и 1896 година се ископани урнатините во Абидос, Тук, Хиераконполис и Гебелејн. Во 1892 година, Жак де Морган, директор за антиквитети во Египет, докажа дека керамиката пронајдена во Абидос и Накада е од пред династичкиот период, поттикнувајќи интерес од многу европски археолози. Како што завршувало секое ископување, мештаните на Египет продолжувале да ги пребаруваат наоѓалиштата. Во 1895 година, Волис Баџ, во име на Британскиот музеј, набавил испишани ковчези и погребен мебел од гробниците на 12-та династија во Ал-Берша работејќи со египетската служба за антиквитети.[2] Баџ започнал да купува прединастични предмети од месното население, вклучувајќи чинии, копја, врвови на копја и стрели, резбани фигури од кремен и коски и делумни остатоци од луѓе (опишани како главно коски без остатоци од кожа и месо).[2]

Во 1896 година, на Баџ му пришол жител на Гебелејн, кој тврдел дека нашол повеќе мумии. Баџ бил одведен до телата, и веднаш ги препознал дека се од прединастичкиот период и првите комплетни прединастички тела што се идентификувани. Тој започнал со ископувања и вкупно шест мумифицирани тела биле извадени од плитките песочни гробници кај Бар Била Ма („река без вода“) сместени на источните падини на северниот дел на највисокиот рид во Гебалејн.[1][2]

Единствените предмети биле тенџере до женското тело и делумни остатоци од плетиво, крзно и постелнина со другите тела. Во прединастичкиот период телата обично биле закопувани голи, а понекогаш и лабаво завиткани. При таков погреб, кога телото е покриено со топол песок, поради условите во животната средина поголемиот дел од водата во телото брзо испарува или се исцедува, што значи дека трупот е природно исушен и зачуван.[3] Овој метод бил широко користен во прединастичкиот египетски период, пред да се развие вештачка мумификација.[4] Природната мумификација што се случувала при овие погребувања во сув песок, можеби довела до оригиналното египетско верување во живот по смртта, со што започнала традицијата на оставање храна и средства за задгробен живот.[5]

Сите тела билеа во слична свиткана положба, и лежеле на левата страна со кренати колена кон брадата. За споредба, повеќето тела ископани од Египет кои датираат од прединастичкиот период се во слична положба, меѓутоа кај Меримда Бени Салама[6] и Ел-Амра биле пронајдени тела легнати на десната страна. Од времето кога биле закопани овие тела до периодот на Средното Кралство, мртвите биле легнувани на страна. По овој период, тие биле погребувани на грб (грбна позиција), а од Петтата династија телата биле секогаш целосно испружени.[5]

Накада II украсена тегла, веднаш до мумијата

Опис[уреди | уреди извор]

Телата биле закопани во одделни плитки гробници, ставени во позиција на фетус, со колената кренати кон нивните глави, што претставувало најчеста форма за египетските погребувања во тоа време.[5]

Во 1967 година, со серија на рентгенски и фотографски снимки од сите мумифицирани тела во колекцијата на Британскиот музеј, била обезбедена детална анализа на мумиите од Гебелејн. Наодите се сумирани подолу:[5]

ИД Должина Возраст и пол Резиме на наоди
32751 1,63 метри Возрасен маж Ова машко возрасно тело ги има сите заби присутни и здрави, а на скалпот има прамени коса со боја на ѓумбир. Постојат фрактури на ребрата, на десниот срамен прстен, обете коски на бутот, коските на потколеницата, но нема докази за артритис. Недостасуваат левиот показалец и неколку коски од прстите на нозете.
32752 1,51 метри Возрасна жена Ова е женско тело со фрактури на черепот и многу други фрактури на коските кои се јавиле по смртта, но коските се инаку здрави. На скалпот има долга кафеава коса.
32753 1,49 метри Адолесцент, полот е неизвесен Ова тело на адолесцент има одвоен череп кој можеби не припаѓа на телото. Забите се носат и има фрактури на сите ребра, на левата тибија и коската на десното бедро. Постојат линии на запрен раст во тибијата. Со лен се обвиткани тораксот и абдоменот.
32754 1,6 метри Возрасен маж Ова е машко тело на возрасен со заматеност во череп во форма на квадрат и здрави заби. Телото има фрактури на 9-то ребро, деснaта бедрената коска и фрактура на пукнатина лево од ишијасниот засек. Неколку прсти недостасуваат, а левата рака е одделена на зглобот. Прамени кафеава коса има на остатоците од скалпот.
32755 1,52 метри Постара возрасна личност, полот е неизвесен Ова постаро тело има декалцифицирани коски, во согласност со сенилната остеопороза. Телото веројатно било во плетена корпа и покриено со животинска кожа, бидејќи има остатоци од плетиво и крзно, а на површината на телото има лепенки од лен. Сите заби се присутни. Телото има многу скршени ребра, а останат е само зглобот на левата рака. Нозете се одвоени поради фрактури на средината од обете коски на бутот. Постојат линии на забавен раст во тибијата и недостасуваат последните коски на повеќето прсти на нозете.
32756 1,51 метри Возрасен, веројатно маж Ова возрасно тело има остатоци од завои на вратот, карлицата и десниот глужд. Черепот е одвоен, а недостасуваат некои секачи, но останатите заби изгледаат здрави. Телото има скршеници во ребрата и левиот фемур. Едната рака е дислоцирана на лакотниот зглоб, левата рака е одделена на зглобот и двете нозе се исто така одделени од остатокот на телото.

Смртта на мажот од Геблејн[уреди | уреди извор]

Во ноември 2012 година било откриено дека најверојатно мажот од Гебелејн (EA 32751) е убиен. Скенирање со КАТ на мумифицираното тело во болницата Кромвел во Лондон, покажа дека мажот од Гебелејн имал околу 18-20 години за време на неговата смрт, и бил мускулест. Под неговото лево рамо скенирањето откри пункција на телото, оружјето било употребено со таква сила што малку го оштетило рамото, но го скршило реброто под него и продрело во белите дробови. Се верувало дека повредата е предизвикана од бакарно сечило или кремен нож најмалку 12 см во должина и 2 см во ширина. Даниел Антоан, експерт за човечки остатоци во Британскиот музеј, смета дека мажот од Гебелејн бил изненаден од нападот, бидејќи немало одбранбени рани.[7][8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Bard, Kathryn A.; Shubert, Steven Blake (1999), Encyclopedia of the archaeology of ancient Egypt, Routledge, стр. 338, ISBN 978-0-415-18589-9
  2. 2,0 2,1 2,2 Budge 1920
  3. Rae 1996
  4. „Human mummy EA 32751 (collection database record)“. British Museum. Посетено на 4 June 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Dawson & Gray 1968
  6. Merimda Beni Salama is a Neolithic settlement 60 km North of Cairo, see Hawass, Zahi; Hassan, Fekri A; Gautier, Achilles (1988), „Chronology, Sediments, and Subsistence at Merimda Beni Salama“, The Journal of Egyptian Archaeology, 74: 31–38, doi:10.2307/3821745, ISSN 0307-5133, JSTOR 3821745, OCLC 480070236
  7. The Times 16 November 2012 (pg 10)
  8. „British Museum exhibit Gebelein Man died 'violent death'. BBC News. 16 November 2012.

Литература[уреди | уреди извор]