Габар

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Габар
Маалото Калвиница на Габар.jpg

Поглед на маалото Калвиница на селото Габар

Габар is located in Македонија
Габар
Местоположба на Габар во Македонија
Координати 42°15′14″N 22°15′44″E / 42.25389° СГШ; 22.26222° ИГД / 42.25389; 22.26222Координати: 42°15′14″N 22°15′44″E / 42.25389° СГШ; 22.26222° ИГД / 42.25389; 22.26222
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Славиште
Население 67[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1330
Повик. бр. 031
Надм. вис. 1.101 м
Слава Спасовден
Свети Јован
Commons-logo.svg Габар на Ризницата


Габар (познато и како Габер) — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Името на селото е поврзано со родот дрва габер, но денес не постои шума со такви дрвја на подрачјето на селото.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Славиште, во западниот дел на територијата на Општина Крива Паланка.[3] Селото раштркано и планинско, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 840 до 1.060 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 18 километри.[3]

Тоа е поголемо село, во горниот тек на Габерска Река, десна притока на реката Крива Река. Селото е распослано на осојниот и присојниот брег од реката. Околни села се: Метежево на север, Градец на југоисток и Баштево на запад.[2]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Распаќе, Крст, Падина, Чуке, Буке, Ливаѓе, Црвен Камен, Клинково, Крива Дубица и други.[2]

Селото има разбиен тип. Се разликуваат вкупно 21 маало, поради што селото зазема големо подрачје. Главно и најголемо маало е Милевци.[2]

Селото Габар се наоѓа северозападно од градот Крива Паланка во подножјето на планината Герман. Географски е дел од областа Славиште. Јужно од селото се наоѓа селото Длабочица, источно е Осиче и Градец, северно е Подржи Коњ, а западно е Баштево и Метежево.

Историја[уреди | уреди извор]

Поради поволната местоположба за сточарство, шумарство и земјоделство, селото постоело одамна. Постојат стари гробишта од средновековниот период. Постои месноста Црквиште, каде се наоѓаат темели на храм.[2]

Во XIX век, Габар било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот има средна големина и зафаќа простор од 16,6 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 598,2 хектари, на пасиштата отпаѓаат 392,6 хектари, а на шумите 239,3 хектари.[3]

Голем дел од населението, исто така, се занимава со рударство. Главно работеле во рудниците во Бор, Србија, и во Пробиштип.[2]

Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Габар имало 840 жители, сите Македонци.[4] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Габар имало 720 жители, егзархисти.[5]

По Првата светска војна селото било дел од општина Градец и имало 710 жители.[6]

Од ова село значителен дел од населението се иселил, така што, селото преминало од средно во мало село. Во 1961 година, селото броело 709 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 159 жители, македонско население.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Габар живееле 67 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 840 720 591 675 709 643 436 158 169 67
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Габар е македонско православно село, родовите во селото се староседелски и доселенички. Доселениците потекнуваат од селата во областа Горна Пчиња.[2]

Родови во Габар се:

  • Поголеми родови: Милчевци (10 к.), имаат посебно маало, кое е најголемо; Прекоридчани (9 к.), живеат во истоименото маало; Калејинци (7 к.), живеат во истоименото маало; Пешкуљинци (8 к.), живеат во посебно маало; Чупарци или Ливадинци (6 к.), живеат во посебно маало; Баба-Маринци (6 к.), живеат во истоименото маало; Алексовци (4 к.), живеат во истоименото маало; Митковци (4 к.), живеат во истоименото маало.
  • Помали родови: Дубци (3 к.), Терзиовци (3 к.), Чуковци (3 к.), Здравковци (2 к.), Аџици (2 к.), Табаци (2 к.), Лисиче (2 к.), Главинци (2 к.), Поповци (1 к.), Пешаци (1 к.) и Бучкинци (1 к.).

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Порано, селото поседувало осумгодишно училиште, каде се школувале и учениците од околните села. Била сместена во месноста Речиште, каде се наоѓаат и селските гробишта.[2]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Градец, во која покрај селото Габар, се наоѓале и селата Градец и Осиче. Општината Градец постоела и во периодот 1950-1952.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0971 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.[10]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 56 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[12]
Реки[13]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

  • Спасовден — селска слава
  • Свети Јован — селска слава

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Габар имало иселување во поголем број. Басмарци (2 к.) се иселиле во селото К’шање кај Куманово. Габрановци (5 к.) и Чуковци (5 к.) се иселиле во селото Клечовце кај Куманово. Чукарци (1 к.) се иселиле во селото Коњух кај Кратово. Чарапиновци (5 к.) се иселиле во селото Кочур во Горна Пчиња (Србија). Има иселеници и во Бор (Србија) и во Војводина, како колонисти.[2]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 10 мај 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Трифуноски, Јован (1973). Кривопаланачка област. Загреб: Хрватска академија на науките и уметностите. стр. 276-277. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 47. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 9 мај 2019 г. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  6. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София, 1917, с. 29.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. „Описи на ИМ“. конс. 11 мај 2019. 
  11. „Претседателски избори 2019“. конс. 11 мај 2019. 
  12. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  13. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија. Скопје: Геомап. стр. 21. ISBN 978-9989-2117-6-8. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Реките_во_Македонија.pdf?uselang=mk. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]