Вулканска пепел

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вулканска пепел.

Вулканската пепел се состои од фрагменти на карпа, минерал и вулканско стакло, создадени за време на вулкански ерупции и со дијаметар помал од 2 милиметри. Терминот вулкански пепел честопати се употребува и за сите експлозивни еруптивни производи (правилно се нарекува тефра), вклучувајќи честички поголеми од 2 милиметри. Вулканската пепел се формира за време на експлозивни вулкански ерупции кога растворените гасови во магмата се шират и бегаат насилно во атмосферата. Силата на гасот ја разложува магмата и го врти во атмосферата, каде што се зацврстува во фрагменти од вулканска карпа и стакло. Пепелта се произведува и кога магмата доаѓа во допир со вода за време на фереомагматските ерупции, кое води до раздвојување на магмата. Кога ќе пристигне во воздухот, пепелта од страна на ветерот може да биде пренесена до илјадници километри.

Поради нејзиното ширење, пепелот може да има голем број влијанија врз општеството, вклучувајќи ги и здравјето на луѓето и животните, нарушување на воздухопловството, нарушување на критичната инфраструктура (на пример, системи за електрично напојување, телекомуникации, мрежи за вода и отпадни води, сообраќај), примарни индустрии (на пример, земјоделство), згради и структури.

Хемиски состав[уреди | уреди извор]

Видовите на минерали присутни во вулканска пепел се зависни од хемијскиот состав на магмата од која избувнува. Сметајќи дека најзастапени елементи што се наоѓаат во силикатната магма се силикон и кислород, различните видови магма (а со тоа и пепел) произведени за време на вулканските ерупции најчесто се објаснуваат во однос на нивната содржина на силика. Ниските енергетски ерупции на базалт произведуваат карактеристична темна боја на пепел што содржи приближно 45-55% силика, која е генерално богата со железо и магнезиум. Најексплозивните риолитски ерупции произведуваат пепел од песок кој има висока содржина на силика (> 69%), додека другите видови на пепел со средна композиција (на пример, андезит или дацит) имаат содржина на силика од 55-69%.

Главните гасови ослободени за време на вулканска активност се вода, јаглероден диоксид, сулфурен диоксид, водород, водороден сулфид, јаглероден моноксид и водороден хлорид[1]. Овие сулфурни и халогени гасови и метали се отстрануваат од атмосферата преку процеси на хемиска реакција, суво и влажно таложење и со адсорпција на површината на вулканска пепел.

Веќе долго време се смета дека голем број соединенија на сулфат и халид (првенствено хлорид и флуор) лесно се мобилизираат од свежа вулканска пепел. Најверојатно е дека овие соли се формираат како последица на брзото киселинско растворање на честички од пепел во ерупцијата, што се смета дека ги снабдува катјоните вклучени во таложењето на сулфатните и халидните соли.

Вулканските честички од пепел, исфрлени за време на магматичните ерупции, се составени од различни видови на вулканско стакло. Пепелта произведена за време на магматични ерупции со мала вискозност (на пример, хавајски и стромболијански базалтни ерупции) произведува голем број на различни пирокласти зависни од еруптивниот процес. На пример, пепелта собрана од хавајските лавински фонтани се состои од светло-кафеави базалтички стакла и пирокласти кои содржат ретки мали кристали за гас и фенокристали.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Witham, C.S.; Oppenheimer, C.; Horwell, C.J.. Volcanic ash-leachates: a review and recommendations for sampling methods. „Journal of Volcanology and Geothermal Research“ том  141: 299–326. doi:10.1007/s00445-010-0396-1. Bibcode2011BVol...73..223W. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Wikibooks
Англиските Викикниги нудат повеќе материјал на тема: