Втора фитна
| Втора фитна | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дел од Фитните | ||||||||
Територија контролирана од претендентите за калифатот во 686 година, на врвот на граѓанската војна |
||||||||
|
||||||||
| Завојувани страни | ||||||||
| Омејадски Калифат | Зубајрски Калифат | Про-Алииди | ||||||
| Команданти и водачи | ||||||||
| Абдула ибн ал-Зубајр † | Хусеин ибн Али (680) † | |||||||
Втората фитна била период на општи политички и воени немири во исламската заедница за време на раниот Омејадскиот Калифат.[б 1] Таа започнала по смртта на првиот омејадски калиф Муавија I во 680 година, и траела околу дванаесет години. Војната вклучувала супресија на три главни предизвици за авторитетот на династијата Омејади, првиот од Хусеин ибн Али, како и неговите поддржувачи вклучувајќи ги и неговите поддржувачи Сулејман ибн Сурад и Мухтар ал-Такафи кои се собрале за да ја одмаздат неговата смрт во Ирак, вториот од Абдула ибн ал-Зубајр кој се прогласил за калиф во Мека и Медина и номинално ќе биде признаен низ поголемиот дел од калифатот, и Хариџитите кои ја презеле централна Арабија и јужен Ирак и Персија.
Коренот на граѓанската војна датира од Првата фитна. По убиството на првиот праведен калиф, Осман, исламскиот свет ја доживеа првата граѓанска војна околу прашањето за лидерството, а главни претенденти биле Али и Муавија. По убиството на Али во во 661 и абдикацијата на неговиот наследник Хасан истата година, Муавија станал единствен владетел на калифатот. Неочекуваната одлука на Муавија да го номинира неговиот син Јазид за свој наследник предизвикал отпор, а тензиите се зголемиле по смртта на Муавија. Хусеин ибн Али бил поканет од про-Алиидите[б 2] во Куфа да ги собори Омејадите, но бил убиен на пат кон Куфа во битката кај Карбала во октомври 680. Војската на Јазид ги потиснала бунтовниците во Медина во август 683, а потоа ја опсадила Мека, кадешто Ибн ал-Зубајр се утврдил како противник на Јазид. По смртта на Јазид во ноември опсадата била напуштена, а власта на Омејадите набрзо била срушена низ целиот калифат по смртта на неговиот син, освен во делови од Сирија, кадешто Марван I се прогласил за калиф; повеќето провинции го признавале Ибн ал-Зубајр за калиф. Серија на про-Алиидски движења кои барале одмазда за смртта на Хусеин се појавиле во Куфа, почнувајќи со движењето на Покајниците, кое било задушено од страна на Омејадите во битката кај Ајн ал-Варда во јануари 685. Под водството на Марван, Омејадите ја консолидирале својата власт над Сирија и повторно да го преземат Египет од Зубајридите, а под неговиот наследник Абд ал-Малик ибн Марван, Омејадите го повратиле Ирак по поразот на Зубајридите во битката кај Маскин во 691 и ја потврдиле својата контрола над калифатот по убиството на Ибн ал-Зубајр во втората опсада на Мека во 692.
Абд ал-Малик спровел клучни реформи во административната структура на калифатот, вклучувајќи зголемување на власта на калифот, реструктуирање на војската, и имплементавија на арабизација и исламизација на бирократијата. Настаните од Втората фитна ги интензивираа секташките тенденции во исламот, и различни доктрини биле развиени во она што подоцна ќе станат сунитски и шиитски деноминации на исламот.
Белешки
[уреди | уреди извор]- ↑ The word Предлошка:Tlit (арапски: فتنة, meaning trial or temptation) occurs in the Quran in the sense of test of faith of the believers, especially as a Divine punishment for sinful behavior. Historically, it came to mean civil war or rebellion which causes rifts in the unified community and endangers believers' faith.[1]
- ↑ Political supporters of Ali and his descendants (Alids). The religious sect Shi'a emerged from this party of Alid supporters.[2][3]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Gardet 1965, стр. 930.
- ↑ Donner 2010, стр. 178.
- ↑ Kennedy 2016, стр. 77.
Извори
[уреди | уреди извор]- Abu Dawood, Sulaymān ibn al-Ash'ath al-Sijistani (2008). Sunan Abu Dawud. 4. Преведено од Nasiruddin al-Khattab. Riyadh, Saudi Arabia: Darussalam. ISBN 9789960500157.
- Arjomand, Saïd A. (2007). „The Concept of Mahdi in Sunni Islam“. Encyclopaedia Iranica. 14. Encyclopædia Iranica Foundation. Посетено на 2 May 2019.
- Arjomand, Saïd A. (2016). Sociology of Shiʿite Islam: Collected Essays. Leiden, South Holland: E. J. Brill. ISBN 9789004326279.
- Предлошка:EI3
- Предлошка:Slaves on Horses
- Предлошка:Daftary-The Ismailis
- Dixon, Abd al-Ameer A. (1971). The Umayyad Caliphate, 65–86/684–705 (a Political Study). London, England: Luzac. ISBN 9780718901493.
- Donner, Fred M. (2010). Muhammad and the Believers, at the Origins of Islam. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 9780674050976.
- Gardet, Louis (1965). „Fitna“. Во Lewis, B.; Pellat, Ch.; Schacht, J. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume II: C–G. Leiden: E. J. Brill. стр. 930–931. OCLC 495469475. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Gibb, H. A. R. (1960). „ʿAbd Allāh ibn al-Zubayr“. Во Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B.; Pellat, Ch. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume I: A–B. Leiden: E. J. Brill. стр. 54–55. OCLC 495469456. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Gibb, H. A. R. (1960). „ʿAbd al-Malik b. Marwān“. Во Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B.; Pellat, Ch. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume I: A–B. Leiden: E. J. Brill. стр. 76–77. OCLC 495469456. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Halm, Heinz (1997). Shi'a Islam: From Religion to Revolution. Преведено од Brown, Allison. Princeton, NJ: Markus Wiener Publishers. ISBN 1558761349.
- Предлошка:The History of al-Tabari
- Предлошка:The First Dynasty of Islam
- Предлошка:The History of al-Tabari
- Предлошка:Kennedy-The Armies of the Caliphs
- Предлошка:Kennedy-The Great Arab Conquests
- Предлошка:The Prophet and the Age of the Caliphates
- Lammens, Henri (1921). Le Califat de Yazid Ier (француски). Beirut: Imprimerie Catholique Beyrouth. OCLC 474534621.
- Lammens, Henri; Pellat, Charles (1993). „Mus'ab b. al-Zubayr“. Во Bosworth, C. E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W. P.; Pellat, Ch. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VII: Mif–Naz. Leiden: E. J. Brill. стр. 649–650. ISBN 978-90-04-09419-2. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Lewis, Bernard (2002). Arabs in History. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780191647161.
- Madelung, Wilferd (1971). „Imāma“. Во Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch.; Schacht, J. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume III: H–Iram. Leiden: E. J. Brill. стр. 1163–1169. OCLC 495469525. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Madelung, Wilferd (1981). „ʿAbd Allāh b. al-Zubayr and the Mahdi“. Journal of Near Eastern Studies. 40 (4): 291–305. doi:10.1086/372899. S2CID 161061748.
- Madelung, Wilferd (1986). „Al–Mahdi“. Во Bosworth, C. E.; van Donzel, E.; Lewis, B.; Pellat, Ch. (уред.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume V: Khe–Mahi. Leiden: E. J. Brill. стр. 1230–1238. ISBN 978-90-04-07819-2. Занемарен непознатиот параметар
|name-list-style=(help); Не се допушта закосување или задебелување во:|encyclopedia=(help) - Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge, England: Cambridge University Press. ISBN 0521646960.
- Rotter, Gernot (1982). Die Umayyaden und der zweite Bürgerkrieg (680–692) (германски). Wiesbaden: Deutsche Morgenländische Gesellschaft. ISBN 9783515029131.
- Sachedina, Abdulaziz A. (1981). Islamic Messianism: The Idea of Mahdi in Twelver Shi'ism. Albany, NY: State University of New York Press. ISBN 9780873954426.
- Sharon, Moshe (1983). Black Banners from the East: The Establishment of the ʻAbbāsid State: Incubation of a Revolt. Jerusalem: JSAI. ISBN 9789652235015.
- Watt, W. Montgomery (1973). The Formative Period of Islamic Thought. Edinburgh, Scotland: Edinburgh University Press. ISBN 9780852242452.
- Wellhausen, Julius (1901). Die religiös-politischen Oppositionsparteien im alten Islam (германски). Berlin, Germany: Weidmannsche buchhandlung. OCLC 453206240.
- Предлошка:The Arab Kingdom and its Fall