Вртолом

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вртолом
Άγιος Βαρθολομαίος
Вртолом is located in Грција
Вртолом
Вртолом
Координати: 40°45.65′N 21°31.66′E / 40.76083° СГШ; 21.52767° ИГД / 40.76083; 21.52767Координати: 40°45.65′N 21°31.66′E / 40.76083° СГШ; 21.52767° ИГД / 40.76083; 21.52767
ЗемјаГрција
ОбластЗападна Македонија
ОкругЛерин
ОпштинаЛерин
Општ. единицаКучковени
Надм. вис.&10000000000000670000000670 м
Население (2011)[1]
 • Вкупно172
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)

Вртолом (грчки: Άγιος Βαρθολομαίος, Агиос Вартоломеос; до 1928 г. Βαρθολομαίος, Вартоломеос[2], до 1926 г. Βαρθολώμ, Вартолом[3]) — село во Леринско, Егејска Македонија, денес во општината Лерин на Леринскиот округ во Западна Македонија, Грција. Населението брои 172 жители (2011).

Потекло на името[уреди | уреди извор]

Селото е наречено според празникот Вртолом во чест на Свети Вартоломеј, кое подоцна е преосмислено според поимите врти и лом, поради врнежите што се случувале на тој ден.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа 9 км источно од Лерин и 5 км источно од Кучковени, во јужниот дел на Леринското Поле, на надморска височина од 670 м.[4]

Историја[уреди | уреди извор]

Според Тодор Симовски, селото било исклучиво македонско сè до почетокот на XIX век, кога месното население било истерано од Албанци муслимани, кои потоа им ги презеле имотите.[4]

Во 1848 г. рускиот славист Виктор Григорович го опишал Вртолом како македонско[5] село.[6] Во „Етнографија на вилаетите Адриајнопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Вртолом (Vrtolom) е село во Леринската каза со 300 домаќинства, од кои 540 жители Македонци[7] и 500 жители муслимани.[8] Според Стефан Верковиќ во 1889 г. во селото имало 125 македонски и 80 муслимански домаќинства,[9] но Симовски смета дека Верковиќ е во грешка, бидејќи во ова време населението веќе било целосно албанско.[4]

На почетокот на XX век Вртолом е заведено како чисто албанско село во Леринската каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. селото имало 360 жители, сите Албанци муслимани.[10]

Со Букурешкиот договор во 1913 г. селото е припоено кон грчката држава, кога имало 434 жители.[4] Според пописот од 1920 г., во Вртолом живееле 487 жители, но со Лозанскиот договор од 1924 г., но и пред него, целото население, како муслиманско, е преселено во Турција и на негово место се доведени грчки доселеници од Источна Тракија и Кавказ.[11] Во 1928 г. Вртолом е преименуван во Агиос Вартоломеос.[12] Истата 1928 г. селото е евидентирано како чисто доселеничко, со 353 жители (94 семејства).[13]

Со истражувањето спроведено во 1993 г. утврдено е дека селото е чисто „бегалско“, а понтискиот грчки во него е слабо зачуван.[14]

Цркви[уреди | уреди извор]

Во селото има повеќе цркви:[15]

  • „Свети Вартоломеј“ (главна)
  • „Света Петка“
  • „Свети Вартоломеј“ (друга со исто име)
  • „Свети Архангел Михаил“
  • „Вознесение Христово“

Население[уреди | уреди извор]

Со текот на децениите, селото покажува намалување на населението, што претежно се должи на иселувањето во големите градски центри и преселбата во странство.[4] Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:

Година 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Население 625 559 467 252 200 323 437 172
Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото припаѓа на општинската единица Кучковени со седиште во истоименото село, која припаѓа на поголемата општина Лерин, во округот Лерин. Воедно, селото е дел од општинскиот оддел Вртолом, каде спаѓа и селото Станица Баница.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Главни производи на населението се житото и тутунот.[4]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција. 
  2. Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Βαρθολομαίος -- Άγιος Βαρθολομαίος
  3. Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Βαρθολώμ -- Βαρθολομαίος
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Симовски, Тодор (1998). Населените места во Егејска Македонија : географски, етнички и стопански карактеристики. II. Скопје: Институт за национална историја. стр. 146. 
  5. нарекувајќи го „бугарско“ под влијание на бугарската политика
  6. Григорович, В. Очеркъ путешествія по Европейской Турціи, Москва, 1877, стр.93.
  7. Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  8. Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр.82-83.
  9. Веркович, Стефан. Топографическо-этнографический очерк Македонии, СПб, 1889.
  10. Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 250.
  11. Симовски, Тодор. Населените места во Егејска Македонија, Скопје, 1998.
  12. Δημήτρης Λιθοξόου. Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας 1919 - 1971
  13. Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) έτος 1928
  14. Riki Van Boeschoten. "Usage des langues minoritaires dans les départements de Florina et d’Aridea (Macédoine)"
  15. Портал на поранешната општина Кучковени