Вратика

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вратика
Tanacetum vulgare - harilik soolikarohi Keilas2.jpg
Вратика
Научна класификација
Царство: Plantae
Род: Tanacelum
Вид: T. vulgare
Биномен назив
Tanacetum vulgare
L.

Вратика (науч. Tanacetum vulgare) — повеќегодишно, зелјесто скриеносемено растение од семејството на главоцветни.[1] Расте до висина од 1,5 метри, има дрвенест ризом, издолжени, наизменични, шилести лисја со назабени сегменти и се карактеризира со мали зарамнети златножолти цветови. Нејзината оригинална област е Европа и Азија, но со колонизација се проширила и во Северна Америка, а во некои делови станала инвазивен вид.[2]

Поради своите лековити ефекти, силно ароматичното растение се користело уште од времето на Стара Грција како билка. Вратиката служела како бактерицид и антибиотик. Сепак, бидејќи активната супстанција на лекот е премногу близу до токсичната доза (главно се должи на невротоксичниот тујун), неговата внатрешна употреба постепено се намалува. Сè уште се користи надворешно (особено во форма на масти и бањи). Вратиката има и други намени како зачин, набојување (нанесување боја на нешто), но и како природен пестицид. Ги одбива паразитите и инсектите (како што се молци или комарци).[3]

Опис[уреди | уреди извор]

Повеќегодишно растение, грмушки по изглед. со краток вретено или цилиндричен, разгранет корен. Произлегува исправено, аголно, едноставно, покриено со влакна или блескаво, густо покриено со лисја. Лисјата се темнозелени, ситно наострени жлезди. Работ на листот е често назабен. Вратиката може да порасне до 1,5 метри и има златно-жолти многу мирисливи цветови[4]

Детален изглед на вратиката

Употреба[уреди | уреди извор]

Општо е отровно растение. Младите и свежи лисја може да се користат во многу мали количини како зачин. Ова растение може да се искористи за производство на природни пастециди. Има фунгицидно дејство, против 'рѓа и мувла. Тоа е лековито растение, но не е за употреба, бидејќи може да биде отровно. Може да предизвика алергиски контактен дерматитис.[5]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „вратика“Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. „Tanacetum vulgare“. Служба за заштита на природните ресурси при USDA — база PLANTS. Посетено на 8 December 2015.
  3. 1949-, Walker, Marilyn (2008). Wild plants of Eastern Canada: identifying, harvesting and using; includes recipes & medicinal uses. Halifax, N.S.: Nimbus Pub. ISBN 9781551096155. OCLC 190965401.CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори (link)
  4. Igić, Ružica (2012). Алергиски билки.
  5. Josifović, Mladen (1976). Flora sr Srbije.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Мрежно место за вратика — повеќе информации за растението