Војна во Донбас

Војна во Донбас
Дел од Руско-украинска војна
Горен ред: Проруски паравоени сили во Донбас. Средина: Последици од Втората битка за Донечкиот аеродром; оштетени згради во Спартак. Долу: Украински тенк Т-64БВ за време на битката кај Дебалцево; војници од баталјонот Донбас на БТР-60 во Донбас, август 2014 година.
Датум 12 април 2014 (2014-04-12) – 24 февруари 2022 (2022-02-24) (7 години, 10 месеци, 2 недели и 4 денови) Место Донечка Област и Луганска Област Украина Исход Опфатено од Руско-украинската војна (како дел од Источно боиште на Руската инвазија на Украина) Територијални промени Руски контролирани сепаратисти воспоставиле две широко непризнаени републики во делови од областите Донецк и Луганск.
Завојувани страни
Русија Донечка Народна Република Луганска Народна Република	Украина
Команданти и водачи
Владимир Путин Денис Пушилин (2018–2022) Александар Захарченко (2014–2018) X Александар Бородај (2014) Игор Гиркин (2014) Павел Губарев (2014) Леонид Пашечник (2017–2022) Игор Плотницки (2014–2017) Валериј Болотов (2014) X	Володимир Зеленски (2019–2022) Петро Порошенко (2014–2019) Олександар Турчинов (2014)
Вклучени единици
Русија (детали) Руски вооружени сили Странски волонтери Проруски сепаратисти (детали) Народна милиција на ДНР Народна милиција на ЛНР	Украина (детали) Украински вооружени сили Украински воздухопловни сили Копнени сили Баталјони за територијална одбрана Безбедносна служба Министерство за внатрешни работи Милиција Национална гарда Украински доброволни баталјони
Сила
40,000–45,000 борци 9,000–12,000 руски војници	64,000 војници
Жртви и загуби
6,500 убиени 15,800–16,200 повредени	4,535 убиени 70 исчезнати 13,800–14,200 повредени
3,404 убиени цивили (365 во 2016–2021 година)) 14,200–14,400 убиени; 51,000–54,000 повредени 1,6 милиони Украинци внатрешно раселени; над 1 милион избегаа во странство од март 2016 година
* Вклучува 400–500 руски војници (според Државниот департмент на Соединетите Американски Држави, март 2015 година)

Војната во Донбас, исто така наречена Донбаска војна — дел од руско-украинската војна во источниот регион Донбас во Украина. Војната започнала во април 2014 година, кога борците поддржани од Русија започнале востание против украинската влада, зазеле територија и прогласле независни држави. Украинската војска започнала операција против нив, но не успеала целосно да ја врати територијата. Тајно, руската војска биладиректно вклучена, а сепаратистите во голема мера биле под руска контрола. Војната продолжила сè додека не започнала целосната руска инвазија на Украина во 2022 година.

Во март 2014 година, по Револуцијата на достоинството во Украина, Русија го окупирала Крим. Антиреволуционерни и проруски протести започнале во украинските покраини Донецк и Луганск, заедно познати како „Донбас“. На 12 април, единица командоси предводена од рускиот државјанин Игор „Стрелков“ Гиркин ја преминала границата од Русија и го зазела Славјанск и други населби во Донбас. Сепаратистите ги прогласиле републиките Донецк и Луганск (ДНР и ЛНР) за независни држави. Русија тајно ги поддржувала со војници и оружје. Таа признала дека испратила само „воени специјалисти“, , но подоцна ги признала сепаратистите како руски борбени ветерани. На 15 април, Украина започнала „Антитерористичка операција“ (АТО). До август 2014 година, Украина повторно го освоила поголемиот дел од својата територија. Русија одговорила со тајно испраќање војници, тенкови и артилерија во Донбас, помагајќи им на проруските сили да го вратат поголемиот дел од она што го изгубиле. Лидерот на ДНР, Александар Бородај, изјавил дека 50.000 руски граѓани се бореле за сепаратистите до средината на 2015 година, без редовните руски трупи кои ја извршиле инвазија.

Договорот за прекин на огнот од Минск бил потпишан во септември 2014 година. И покрај прекинот на огнот, силите поддржани од Русија започнале напад врз Донечкиот аеродром, на крајот освојувајќи го во јануари 2015 година. Нов прекин на огнот, Минск II, бил договорен на 12 февруари 2015 година. Веднаш потоа, сепаратистите ја обновиле својата офанзива врз Дебалцево и ја принудиле украинската војска да се повлече. Двете страни ја зацврстиле својата позиција со изградба на мрежи од ровови, бункери и тунели, што резултирало со статичко рововско војување. Донбас останал воена зона, со десетици убиени месечно. До крајот на 2017 година, набљудувачите на ОБСЕ изброиле околу 30.000 луѓе во воена опрема кои преминуваат од Русија на двата гранични пунктови што им било дозволено да ги следат, и документирале воени конвои кои тајно преминуваат од Русија. Сите страни се согласиле за завршување на војната во октомври 2019 година, но тоа останало нерешено. Во текот на 2021 година, руските посредници ги засилиле своите напади додека руските сили се насобрале во близина на границите на Украина. Русија ги признала ДНР и ЛНР како независни држави на 21 февруари 2022 година и распоредила „мировни“ трупи таму. На 24 февруари, Русија започнала целосна инвазија на Украина, вклучувајќи ја и војната во Донбас во неа.

Околу 14.000 луѓе биле убиени во војната: 6.500 руски сили, 4.400 украински сили и 3.400 цивили од двете страни. Повеќето цивилни жртви биле во првата година. Во 2011 година, областите Луганск и Донецк имале вкупно население од 6,1 милиони. Како резултат на војната во Донбас, 2 милиони побегнале како бегалци.

Позадина

И покрај тоа што е призната како независна држава од 1991 година, како поранешна република составен дел од СССР, Украина била перцепирана од раководството на Русија како дел од нејзината сфера на влијание. Во еден труд од 2002 година, Тарас Куцио напишал: „Додека ја прифаќаше украинската независност, Путин се обиде да ја вовлече Украина во поблиски односи. Овој пристап беше прифатлив за источните украински олигарси, кои не негуваат антируски чувства“.

Во 2011 година, Кузио напишал:

Традиционалната советска политика на поделба на источните наспроти западните Украинци, тогашните „буржоаски националисти“, а сега „лудите Галицијци“, останува на сила. Оваа тактика намерно ја употреби администрацијата на Јанукович, која промовира стратегија на регионално „раздели па владеј“ преку поларизација, користејќи провокации во стилот на 9 мај, за да го одржи трајно мобилизиран својот источноукраински електорат.

 

Аналитичарите изјавиле дека од февруари 2014 година, Русија имала можност да:

• Контролира и манипулира со цената на испораките на гас на штета на Украина (во изминатите неколку години, двапати го прекинала протокот на гас во земјата за да ги натера украинските лидери да дејствуваат);
• Произволно воведува трговски ограничувања врз украинскиот извоз;
• Да ја преплави Украина со телевизиска пропаганда што ги истакнува наводното мешање на Западот во внатрешните работи на Украина;
• Да ги разгори сецесионистичките чувства во рускојазичните области како што се Крим и Донецк.

Украинската држава, исто така, тврдела дека руски државни оперативци биле инфилтрирани во нејзините безбедносни служби во периодот пред настаните од 2014 година.

Според Институтот за современа Русија, Кремљ, исто така, држел цврста контрола врз претседателот на Украина, Виктор Јанукович.

Украинска револуција

Во ноември 2013 година, протестите „Евромајдан“ започнале како одговор на ненадејната одлука на Јанукович да се откаже од договорот за политичко здружување и слободна трговија со Европската унија (ЕУ), наместо тоа избирајќи поблиски врски со Русија. Порано истата година, украинскиот парламент со огромно мнозинство го одобрил финализирањето на договорот со ЕУ. Русија извршила притисок врз Украина да го отфрли. Обемот на протестите се проширил, со повици за оставка на Јанукович. Демонстрантите се спротивставиле на она што го сметале за корупција во владата и злоупотреба на моќ, олигархиско владеење, полициска бруталност и кршење на човековите права. На 28 јануари 2014 година, украинската влада поднела оставка. Протестите кулминирале на 18-20 февруари 2014 година со судири во Киев меѓу демонстрантите и специјалната полиција за немири Беркут, во кои биле убиени 108 демонстранти; повеќето од нив биле застрелани од снајперисти. На 21 февруари, претседателот Јанукович и опозицијата потпишале договор за формирање привремена влада на единство, предвремени избори и итни уставни измени (кои требало да ги потпише претседателот). Сепак, Јанукович тајно побегнал од градот таа вечер. Следниот ден, парламентот гласал за негово отстранување од функцијата. Околу 73% од парламентот и членовите на сите партии гласале за негово отстранување, вклучувајќи ги и членовите на неговата партија. На 27 февруари била формирана привремена влада и биле закажани предвремени претседателски избори. Оваа серија настани станала позната како Револуција на достоинството.

Веднаш по револуцијата, необележани руски трупи ја окупирале украинската територија Крим. По нелегален референдум, Крим бил анексиран од Русија.

Протести во Донбас

Проруски демонстранти во Донецк, 9 март 2014 година

По револуцијата, во делови од Донбас започнале контрареволуционерни и проруски протести. Во последниот попис, населението на Донбас вкупно имало околу 58% етнички Украинци и 38% етнички Руси: Донечката Област имала 57% Украинци и 38% Руси, додека Луганската Област имала 58% Украинци и 39% Руси. Национална анкета спроведена во март-април 2014 година покажала дека 58% од испитаниците во Донбас сакале автономија во рамките на Украина, а 31% сакале отцепување.

Донбас бил регионот кој најмногу го поддржувал Јанукович и неговата Партија на регионите. Луѓето во Донбас најмногу ги следел руските медиуми, кои ја прикажувале новата привремена влада на Украина како нелегитимна „фашистичка хунта“ и дека етничките Руси се во непосредна опасност.  Протечените е-пораки и телефонски повици подоцна откриле дека руската држава ги финансирала и организирала сепаратистите, главно преку советниците на Кремљ, Владислав Сурков и Сергеј Глазев.

Проруските демонстранти ја окупирле зградата на регионалната државна администрација во Донецк од 1 до 6 март 2014 година, сè додека СБУ не ги отстранил. Павел Губарев бил прогласен за „народен гувернер“ на Донечката област, а Александар Харитонов за „народен гувернер“ на Луганската Област. Украинските власти ги уапсиле локалните сепаратистички лидери на почетокот на март. Тие биле заменети со личности поврзани со руските безбедносни служби. Политикологот Тарас Кузио напишал дека Русија ги преобразила демонстрантите „во вооружени бунтовници; ова никогаш не бил органски процес“.

На 6 април, 1.000–2.000 демонстранти во Донецк побарале референдум за автономија или присоединување кон Русија, сличен на оној одржан на Крим во март. Стотици маскирани мажи заплениле оружје од зградата на СБУ во градот, а голема толпа упаднала и ја окупирала зградата на РСА во Донецк, кревајќи го руското знаме. Тие побарале регионалниот совет да гласа за референдум за присоединување кон Русија следниот ден, ветувајќи дека во спротивно ќе ја преземат контролата врз регионалната влада со „мандат на народот“, разрешувајќи ги сите избрани регионални советници и членови на парламентот. Бидејќи овие барања не биле исполнети, следниот ден активистите ја прогласиле Донечката Народна Република (ДНР) за независна држава.

Немирите започнале и во Луганск на 6 април, кога стотици демонстранти го опседнале седиштето на СБУ шест часа, барајќи ослободување на антивладините милитанти кои биле држени таму. На крајот тие упаднале и ја окупирале зградата, ослободувајќи затвореници и запленувајќи оружје.

Министерот за внатрешни работи, Арсен Аваков, на 9 април 2014 година изјавил дека сепаратистичката окупација на зградите на украинската влада во Донбас ќе биде прекината во рок од 48 часа, со преговори или со сила, изјавувајќи: „ние сме подготвени и за двете“. Вршителот на должноста претседател Олександар Турчинов веќе наредил заземената зграда на регионалната администрација во Донецк да се стави „под државна заштита“, и понудил амнестија на сепаратистите кои се разоружале и се предале. На 11 април, било објавено дека премиерот Арсениј Јацењук изјавил дека иако е против употребата на сила, сè има граници.

Првата фаза од војната (2014-2015)

Иако првичните протести биле во голема мера самородни изрази на незадоволство од новата украинска влада, Русија ги искористила за да започне координирана политичка и воена кампања против Украина.  Руските граѓани го предводеле сепаратистичкото движење во Донецк од април 2014 година, а биле поддржани од волонтери и материјална опрема од Русија. Со ескалацијата на судирот во мај 2014 година, Русија применила „ хибриден пристап“, распоредувајќи комбинација од дезинформации, нерегуларни борци, редовни руски трупи и конвенционална воена поддршка за дестабилизација на Донбас.  

Освојување на градови

Проруски паравоени сили го окупираат градскиот совет на Славјанск, 14 април 2014 година

Помеѓу 12 и 14 април 2014 година, руски милитанти ја презеле контролата врз владини згради во неколку градови во Донечката област, вклучувајќи ги Славјанск, Краматорск, Друшкивка, Горливка, Мариупол, Енакиево, Макиевка и Ждановка.

Славјанск

Проруските бунтовници ја окупираат зградата на градската администрација во Славјанск, 14 април 2014 година

На 12 април 2014 година, тешко вооружена руска паравоена единица ја преминала границата од Русија во Украина и го зазела стратешкиот град Славјанск. Тие ја нападнале и ја окупирале градската административна зграда, полициската станица и зградата на СБУ, заплениле оружје и поставиле блокади на патиштата со помош на локални вооружени активисти. Милитантите не носеле никакви ознаки и биле испратени од окупираниот Крим преку Русија. Единицата била составена од педесет доброволци од руските вооружени сили, под команда на поранешниот полковник на ГРУ Игор „Стрелков“ Гиркин, десничарски руски националист поврзан со неоимперијалистичкото движење. Во интервју за рускиот ултранационалистички весник Завтра, тој изјавил дека оваа акција ја предизвикало војната во источна Украина:

„Јас сум тој што го повлекол чкрапалото на оваа војна. Да не ја беше преминала нашата единица границата, сè ќе пропаднеше, како во Харков или Одеса“.

Рускиот командант Игор „Стрелков“ Гиркин, кој признал дека ја започнал војната во Донбас во април 2014 година

Гиркин објаснил дека „никој таму не сакал да се бори“ сè додека неговата единица не го освоила Славјанск.

Проруските милитанти незаконски притвориле новинари (вклучувајќи го и Американецот Сајмон Островски), локални цивили и избраната градоначалничка, Нелја Штепа. На 25 април, тие киднапирале осум набљудувачи на ОБСЕ и ги држеле како заробеници, тврдејќи дека се „шпиони на НАТО“. Милитантите, исто така, извршиле неколку погубувања по кратка постапка. Гиркин подоцна ја презел одговорноста за нив.

Според Сергиј Куделија во „Освој го градот, поништи ја државата: Почетокот на руската војна против Украина “, „Ниту еден од локалните активисти кои ги организираа првите антикиевски протести во Славјанск не одигра никаква истакната улога откако Гиркин го зазеде градот“. Иако некои се приклучиле на паравоените сили, тие биле командувани од надворешни лица; „сепаратистичкиот отпор во Славјанск бил целосно подреден на интересите на мала група руски граѓани кои дејствувале во координација со нивните московски шефови“.

Краматорск

Истиот ден кога бил освоен Славјанск, луѓето на Гиркин ја нападнале полициската станица во блискиот Краматорск, што резултирало со престрелка. Борците, тврдејќи дека се членови на Донбаската народна милиција, подоцна ја зазеле полициската станица. Тие го отстраниле знакот на полициската станица и го кренале знамето на Донечката Народна Република над зградата. Потоа издале ултиматум во кој било наведено дека доколку градоначалникот и администрацијата на градот не се заколнат на верност кон Републиката до следниот понеделник, ќе ги отстранат од функцијата.

Горливка

Проруските милитанти наравиле обид да го освојат полицискиот штаб во Горливка на 12 април, но биле спречени. „Украинска правда“ објавила дека полицијата изјавила дека целта на обидот за заземање била да се добие пристап до складиште за оружје. Тие изјавиле дека ќе употребат сила доколку е потребно за да ја одбранат зградата од „криминалци и терористи“. До 14 април милитантите ја освоиле зградата по напнатата пресметка со полицијата. Некои членови на локалната полициска единица пребегнале во Донечката Народна Република порано во текот на денот, додека преостанатите полицајци биле принудени да се повлечат, дозволувајќи им на бунтовниците да ја преземат контролата врз зградата.

Локалниот началник на полицијата бил заробен и тешко претепан од бунтовниците. Заменик претседателот на градскиот совет на Горловка, Володимир Рибак, бил киднапиран од маскирани мажи за кои се верува дека биле проруски милитанти на 17 април. Неговото тело подоцна било пронајдено во река во окупираниот Славјанск на 22 април. Зградата на градската администрација била заземена на 30 април, со што се зацврстила сепаратистичката контрола врз Горловка.

Други населби

Други помали градови, како и владини згради, биле освоени од милитантите поддржани од Русија во Донбас.

Во Артемивск (Бахмут) на 12 април, сепаратистите не успеале да ја освојат локалната канцеларија на Министерството за внатрешни работи, туку наместо тоа ја освоија зградата на градската администрација и го кренале знамето на ДНР над неа. Зградите на градската администрација во Енакиево и Друшкивка биле исто така освоени. Полицијата го одбила нападот на проруските милитанти врз канцеларијата на Министерството за внатрешни работи во Красни Лиман на 12 април, но зградата подоцна била освоена од сепаратистите по престрелка. Бунтовниците поврзани со Донбаската народна милиција окупирале регионална административна зграда во Харцизк на 13 април, а потоа и локална административна зграда во Ждановка на 14 април.

На 12 април, необележани проруски милитанти го зазеле седиштето на Министерството за внатрешни работи во Донецк и две полициски станици без отпор, додека нападот врз канцеларијата на генералниот обвинител бил одбиен. По преговорите меѓу милитантите и оние во зградата, шефот на канцеларијата поднел оставка од својата функција. Според анонимни сведоци, некои милитанти носеле униформи на специјалните полициски сили Беркут, кои биле распуштени од новата влада по февруарската револуција. Милитантите, исто така, ја зазеле зградата на општинската администрација без отпор на 16 април.

Демонстрантите го кренале знамето на ДНР над зградите на градската администрација во Красноармијск и Новоазовск на 16 април. Зградата на локалната администрација во Сиверск била слично заземена на 18 април. По преземањето, локалната полиција објавила дека ќе соработува со активистите.

Почеток на владина „Антитерористичка операција“

Барикадата пред зградата на регионалната државна администрација на Донецксо слоган кој ги повикува ЕУ и САД да „си одат дома“, алудирајќи на тврдења за западна интервенција.

Првите смртни случаи во судирот во Донбас се случиле на 13 април, кога руските паравоени сили кои го окупирале Славјанск отвориле оган врз украинските офицери на СБУ на периферијата на градот. Капетанот на украинската Алфа група, Генадиј Биличенко, бил убиен, а неколку биле ранети, додека најмалку еден руски милитант бил убиен од возвратен оган.

Како одговор на сепаратистичкото освојување на Славјанск и Краматорск, нападите врз владините сили и полициските станици во Донбас и нивното одбивање да се предадат, Турчинов објавил дека украинските сили ќе започнат „Антитерористичка операција“ на 15 април. Сепак, украинските сили биле доста слабо подготвени и операцијата наскоро била прекинета. Рускиот паравоен командант Игор Стрелков изјавил дека украинските сили на почетокот биле „исклучително претпазливи“, бидејќи руските трупи биле натрупани на границата со Украина и Украинците не биле сигурни како ќе одговори Русија.

Карта на битката кај Краматорск од 12 до 16 април

Како дел од оваа контраофанзива, во битката за Краматорск, украинските специјални сили го вратиле Краматорскиот аеродром на 15 април, по судир со Донбаската народна милиција. Украинските власти и руските медиуми соопштиле дека најмалку четворица бунтовници биле убиени, а неколку заробени. Надвор од аеродромот, лути демонстранти го опколиле украинскиот командант на единицата, генерал-потполковник Васил Крутов и побарале да дознае зошто војниците „пукале врз локалното население“. Крутов изјавил дека немирите ги водат руските сили и „Треба да го уништиме овој странски напаѓач“.

На 16 април, 25-та воздушно-десантна бригада на Украина влегла во Краматорск во колони пешадиски борбени возила БМД-2. Тие биле блокирани од толпи цивили меѓу кои имаки и членови на руска диверзантско-терористичка група, според украинското министерство за одбрана. Една од колоните била опкружена и разоружана, а нивните шест оклопни возила биле запленети од руски паравоени сили, кои ги однеле во Славјанск. Истиот ден, голема толпа поддржана од руски паравоени сили запрела друга украинска оклопна колона во Пчолкино, пуштајќи ги да си одат дури откако војниците ги предале своите пушки. Поради ова, Турчинов објавил дека ќе ја распушти бригадата, иако ова подоцна било откажано.

Руски паравоени сили во Славјанск со пешадиско борбено возило БМД-2, 16 април 2014 година

Во Мариупол на 17 април, тројца припадници на Донбаската народна милиција биле убиени, 11 ранети, а 63 уапсени по неуспешен напад врз база на украинската Национална гарда.

На 17 април 2014 година, во Женева бил потпишан договор од претставници на Русија, Украина, ЕУ и САД. Во него се повикувало на прекин на огнот во Донбас, разоружување на сите нелегални вооружени групи и напуштање на сите нелегално окупирани згради и јавни места. Проруските паравоени сили одбиле да ги напуштат окупираните згради и одбиле да се разоружаат сè додека не се разоружа украинската националистичка група Десен Сектор.

Украинската влада на 19 април 2014 година објавила дека ја прекинала контраофанзивата во Донбас.

На 20 април, сепаратистите во Енакиево ја напуштиле зградата на градската администрација таму, која ја окупирале од 13 април. И покрај ова, до 27 мај градот сè уште не бил под контрола на украинската влада.

Повторно започнување на украинската операција

Украински војници од 95-та воздушно-десантна бригада надвор од селото Андриевка во близина на Славјанск, 2 мај 2014 година

Украина повторно ја започнала застојната операција против проруските паравоени сили на 22 април, откако телото на локалниот советник Володимир Рибак било пронајдено фрлено во река во близина на Славјанск. Тој бил киднапиран на 17 април од страна на проруски милитанти откако се обидел повторно да го крене украинското знаме над зградата на градскиот совет на Горловка. Телата на активистите од Мајдан Јуриј Поправко и Јуриј Дјаковски биле исто така пронајдени во реката. Сите тројца биле киднапирани, мачени, осакатени и убиени од страна на проруски милитанти. Тие станале првите цивили убиени од проруските сили во војната во Донбас. Турчинов изјавил дека „терористите кои ефикасно ја зедоа целата Донечка област како заложници сега отидоа предалеку“. Проруските милитанти киднапирале повеќе од дваесетина луѓе, вклучувајќи новинари како што е Симон Островски. На 22 април, канцелариите на еден весник во Костјантинивка биле запалени, откако биле упатени закани поради критикување на милитантите.

На 21 април, демонстрантите се собрале на „народно собрание“ пред зградата на СБУ во Луганск и повикале на „народна влада“, барајќи или федерализација или приклучување кон Русија. На ова собрание, тие го избрале Валери Болотов за „народен гувернер“. Биле објавени два референдуми, едниот што ќе се одржи на 11 мај за да се утврди дали регионот Луганск треба да бара поголема автономија, а другиот закажан за 18 мај за да се утврди дали регионот треба да се придружи на Русија или да прогласи независност.

Министерството за внатрешни работи објавило дека градот Свјатогорск, во близина на Славјанск, бил повторно преземен од украинските трупи на 23 април. Покрај тоа, Министерството за одбрана соопштило дека ја презело контролата врз сите точки од стратешко значење во областа околу Краматорск.

На 24 април, од 70 до 100 бунтовници вооружени со автоматски пушки и ракетни лансери извршиле напад на складиште за оружје во Артемивск. Во складиштето имало околу 30 тенкови. Украинските трупи се обиделе да се борат против бунтовниците, но биле принудени да се повлечат откако многу војници биле ранети од бунтовничкиот оган. Околу 30 милитанти го зазелр полицискиот штаб во Константиновка на 28 април.

Украински војници во близина на Краматорск, 25 април 2014 година

На 24 април, Аваков изјавил дека украинските сили ја зазеле градската администрација во Мариупол, по судир со проруските демонстранти таму. И покрај ова, извештајот на Би-Би-Си изјавил дека иако се чини дека украинските трупи и градоначалникот на Мариупол влегле во зградата рано наутро, украинските трупи ја напуштиле до попладне. Локалните проруски активисти ги обвиниле украинските националисти за нападот врз зградата, но рекле дека ДНР ја вратила контролата. Претставничка на Републиката, Ирина Воропоева, изјавила: „Ние, Донечката Народна Република, сè уште ја контролираме зградата. Имаше обид за провокација, но сега тоа е завршено.“

Истиот ден, украински владини претставници изјавиле дека вооружените сили имале намера да го вратат градот Славјанск, но дека зголемената закана од „руска инвазија“ ги запрела овие операции. Руските сили се мобилизирале на 10 километри од украинската граница. До 6 мај, 14 украински војници загинале, а 66 биле повредени во борбите.

Бунтовниците ги презеле канцелариите на регионалната државна телевизиска мрежа на 27 април. Откако го зазеле радиодифузниот центар, милитантите почнале да емитуваат руски телевизиски канали.

На 27 април била прогласена Луганската Народна Република (ЛНР). Претставниците на Републиката побарале украинската влада да обезбеди амнестија за сите демонстранти, да го воведе рускиот јазик како службен јазик и да одржи референдум за статусот на регионот. Тие издале ултиматум во кој се наведувало дека доколку Киев не ги исполни нивните барања до 14:00 часот на 29 април, ќе започнат востание заедно со востанието на Донечката Народна Република.

На 29 април, зградата на градската администрација во Первомајск била преземена од бунтовниците на Луганската Народна Република, кои потоа го кренале своето знаме над неа. Во Красниј Луч, градската администрација се согласила на барањата на сепаратистичките активисти да ги поддржи референдумите за статусот на Донецк и Луганск од 11 мај, по што било кренато руското знаме над зградата на градската администрација.

Бунтовниците ја окупирале зградата на градската администрација во Кадиевка на 1 мај. Подоцна во текот на неделата, тие ја зазеле локалната полициска станица, деловниот центар и зградата на СБУ. Активистите во Ровенки окупирале полициска зграда на 5 мај, но брзо ја напуштиле. Истиот ден, полициската станица во Славјаносербск била заземена од припадници на Армијата на Југоистокот, поврзана со Луганската Народна Република. Градот Антрацит бил окупиран од голем број Донски Козаци. Бунтовниците продолжиле да ја заземаат канцеларијата на обвинителот во Севјеродонецк на 7 мај. Следниот ден, поддржувачите на Луганската Народна Република ги зазеле владините згради во Старобилск.

По владината контраофанзива како дел од „Антитерористичката операција“ во Донечката Област на 2-3 мај, бунтовниците биле протерани од окупираната зграда на СБУ во Краматорск. И покрај ова, украинските трупи брзо се повлекле од градот од непознати причини, а сепаратистите брзо ја вратиле контролата. Спорадични борби продолжиле до 5 јули, кога бунтовниците се повлекле од Краматорск.

Престрелка меѓу проруските активисти и украинските сили во Мариупол, 9 мај 2014 година

Рано наутро на 7 мај, Националната гарда ја вратила градската администрација во Мариупол по жестоките борби со бунтовниците во текот на ноќта. Антивладините демонстранти изјавиле дека владините сили употребиле солзавец за време на операцијата, што резултирало со повреди кога демонстрантите се обиделе повторно да ја окупираат зградата откако Националната гарда се повлекла. До утрото на 7 мај, знамето на ДНР повторно се веело над зградата. Судирите меѓу владините сили и проруските групи ескалирале на почетокот на мај кога зградата на градската администрација накратко била повторно преземена од страна на Украинската Национална гарда. Проруските сили брзо ја вратиле зградата. Потоа милитантите започнале напад врз локална полициска станица, што ја натерало украинската влада да испрати воени сили. Престрелките меѓу војниците и локалните демонстранти предизвикало зградата на градската администрација да биде запалена. Владините сили не биле успешни во протерувањето на проруските сили, што само дополнително ги разгорело тензиите во Мариупол.

Украинските трупи започнале уште еден напад врз бунтовниците во Мариупол на 9 мај. Полициска зграда окупирана од бунтовници била запалена од владините сили, предизвикувајќи бунтовниците да побегнат. Министерот за внатрешни работи Аваков изјавил дека 60 бунтовници ја нападнале полициската зграда, а не украинските трупи и дека полицијата и другите владини сили успеале да ги одбијат бунтовниците. Помеѓу шест и дваесет милитанти биле убиени, заедно со еден полицаец. Четири милитанти биле заробени, а пет полицајци биле ранети. За време на борбите, проруските демонстранти заплениле еден оклопен транспортер, а потоа го барикадирале центарот на градот со гуми. Истиот ден, сепаратистите кои се обидувале да ги разоружаат украинските трупи во близина на Донецк биле пречекани со предупредувачки истрели, а 100 биле приведени. Исто така, неименуван свештеник на УПЦ-МП се обидел да преговара со сепаратистите во близина на Дружкивка, но подоцна бил убиен откако бил застрелан осум пати.

Мај 2014: борби по референдумот

Црквата „Свето Богојавление“ во Карловка на 23 мај, со чаури од куршуми на асфалтот во преден план.

На 12 мај било објавено дека, по референдумот за локална автономија, водачот на Донбаската народна милиција, Игор Гиркин, се прогласил за „врховен командант“ на Донбаската народна република. Во својот декрет, тој побарал сите војници стационирани во регионот да му се заколнат на верност во рок од 48 часа и изјавил дека сите преостанати украински војници во регионот ќе бидат „уништени на лице место“. Потоа, тој побарал од Руската Федерација воена поддршка за заштита од „заканата од интервенција на НАТО“ и „геноцид“. Павел Губарев, претседател на Донбаската народна република, вовел воена состојба на 15 мај и се заколнал на „тотално уништување“ на украинските сили доколку не се повлечат од Донбас до 21:00 часот. Слично на тоа, претседателот на Луганската народна република, Валериј Болотов, прогласил воена состојба на 22 мај.

Магнатот за челик со седиште во Донецк, Ринат Ахметов, ги повикал своите 300.000 вработени во регионот Донецк на „митинг против сепаратистите“ на 20 мај. Сирени се огласиле напладне во неговите фабрики за да го означат почетокот на митингот. Таканаречен „Марш на мирот“ се одржал во Донбас Арената во градот Донецк, придружен со автомобили што свиреле со сирени напладне. BBC News и Украинска правда објавиле дека некои возила биле нападнати од сепаратисти и дека вооружени лица ги предупредиле канцелариите на неколку градски такси услуги да не учествуваат. На 16 мај, работниците во челичарницата „Метинвест“, заедно со локалната полиција и безбедносните сили, ги избркале бунтовниците од градската администрација и другите окупирани владини згради во градот. Повеќето бунтовници го напуштиле градот, а за малкуте што останале се вели дека останале невооружени. И покрај ова, седиштето на Донечката Народна Република останало недопрено, а проруските демонстранти сè уште можеле да се видат пред изгорената градска администрација.

Како одговор на одбивањето на Ахметов да плати даноци на Донечката Народна Република, на 20 мај претседателот на Државниот совет на ДНР, Денис Пушилин, објавил дека Републиката ќе се обиде да го национализира имотот на Ахметов. На 25 мај, помеѓу 2.000 и 5.000 демонстранти марширале до вилата на Ахметов во градот Донецк и побарале национализација на имотот на Ахметов, скандирајќи „Ахметов е непријател на народот!“.

Напад на контролниот пункт Волноваха, 22 мај 2014 година

На 22 мај, 18 украински војници биле убиени за време на напад на бунтовниците врз контролен пункт на армијата во близина на градот Волнаваха. Три оклопни транспортери и неколку камиони биле уништени во нападот, додека еден бунтовник бил убиен. Истиот ден, конвој составен од 100 војници се обидел да премине мост кај Рубижне, Луганска област, и да напредува на територијата што ја држат бунтовниците. Тие биле нападнати од заседа од група од помеѓу 300 и 500 бунтовници. По борбите што траеле во текот на целиот ден, војниците биле принудени да се повлечат. За време на борбите биле убиени помеѓу два и четиринаесет војници и помеѓу седум и дваесет бунтовници. Три пешадиски борбени возила на армијата и еден камион биле уништени, а уште три оклопни возила биле заробени од бунтовниците. Министерството за внатрешни работи изјавило дека некои бунтовници се обиделе да влезат во Луганската област од Русија, но биле одбиени од граничната полиција.

По декларацијата на Павел Губарев за основање на „ Партијата Нова Русија“ на 22 мај, претставниците на републиките Донецк и Луганск потпишале договор за создавање на конфедеративната држава Нова Русија. Сепаратистите планирале да ги вклучат поголемиот дел од јужните и источните региони на Украина во новата конфедерација, вклучувајќи ги клучните градови Харков, Херсон, Днепар, Николаев, Запорожје и Одеса. Потпишаната декларација ја утврдило позицијата на руското православие како државна религија и намерата за национализација на клучните индустрии.

Сепаратисти од „ 1-виот Славјански баталјон “ во Семеновка со знамето на „Нова Русија“ (Новорусија) во јуни 2014 година

Единица на провладиниот баталјон Донбас, доброволна паравоена единица, направила обид да напредува кон сепаратистички контролен пункт во близина на селото Карливка, северозападно од градот Донецк, на 23 мај. Тие биле нападнати од група од 150 до 200 сепаратисти, поддржани од еден од заробените оклопни транспортери. Провладината паравоена единица била опкружена од сепаратистите и била побројна шест спрема еден сè додека борците поврзани со националистичкиот Десен сектор не ги пробиле сепаратистичките линии за да им дозволат на некои членови на групата да избегаат.

Петмина припадници на баталјонот Донбас биле убиени, заедно со четворица сепаратисти. Дваесет припадници на провладините паравоени сили биле ранети, а најмалку четворица биле заробени. Вклученоста на Десен Сектор била оспорена од раководството на баталјонот Донбас. Прорускиот лидер Игор Безлер изјавил дека ги погубил сите заробени паравоени сили. Друг сепаратистички лидер потврдил дека четворица од нивните борци биле убиени, а исто така изјавил дека загинале десет провладини паравоени сили и двајца цивили. Во текот на истиот ден, двајца проруски сепаратисти биле убиени за време на нападот на провладината паравоена група „Украински баталјон“ врз окупирана зграда на локалната самоуправа во Торез.

Ескалација во мај и јуни 2014 година

Прва битка за Донечкиот аеродром

Утрото на 26 мај, 200 проруски бунтовници, вклучувајќи ги и членовите на баталјонот Восток, го зазеле главниот терминал на меѓународниот аеродром во Донецк, поставиле блокади на патот околу него и побарале владините сили да се повлечат. Набргу по објавувањето на овие барања, Украинската национална гарда им издала ултиматум на сепаратистите, барајќи од нив да се предадат. Ова подоцна било одбиено. Владините сили потоа започнале напад врз сепаратистичките позиции на аеродромот со падобранци и воздушни напади. Владините сили користеле напаѓачки хеликоптери. Тие пукале преку противвоздушен топ. Се проценува дека 40 бунтовници загинале во борбите, а некои цивили биле затекнати во вкрстен оган. Помеѓу 15 и 35 бунтовници биле убиени во еден инцидент со пријателски оган, кога два камиони што превезувале ранети борци од аеродромот биле нападнати од бунтовници, мешајќи ги со украинските сили. 

За време на борбите на аеродромот, „Дружба Арена“ во градот Донецк била ограбена од проруски бунтовници, кои ја ограбиле зградата и уништиле опрема за надзор, а потоа ја запалиле. Истовремено, полицијата во Донецк соопштила дека бунтовниците убиле двајца полицајци во блискиот град Хорливка. „Москва Тајмс“ објавил дека двајцата мажи биле погубени затоа што „ја прекршиле својата заклетва кон Донечката Народна Република“.

Бунтовниците поврзани со Луганската Народна Република нападнале единица на украинската Национална гарда во раните утрински часови на 28 мај.

Михајло Ковал, министерот за одбрана, на 30 мај изјавил дека украинските владини сили „целосно ги исчистиле“ бунтовниците од јужните и западните делови на Донечката Област и северниот дел на Луганската Област. Во меѓувреме, внатрешен државен удар го заменил раководството на Донечката Народна Република, а некои тела на руски борци убиени во битката на аеродромот биле репатрирани во Русија.

Опсада на граничниот премин Луганск

Двајца сепаратисти биле убиени во престрелка со украинските граничари на 31 мај. Два дена подоцна, пет сепаратисти биле убиени кога 500 сепаратисти нападнале граничен пункт во Луганската Област. Единаесет граничари и осум сепаратисти биле ранети за време на борбите, во кои загинал и еден цивил.

Воздушен напад на Луганск на 2 јуни

Штета на зградата на РДА во Луганск на 2 јуни 2014 година

На 2 јуни, осум лица биле убиени, а повеќе од 20 биле ранети во серија експлозии што ја погодиле окупираната зграда на РДА во градот Луганск. Сепаратистите го обвиниле инцидентот за воздушен напад на владата, додека украинските власти го негирале ова и тврделе дека експлозиите биле предизвикани од залутан проектил земја-воздух испукан од бунтовниците. Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) објавила извештај следниот ден, наведувајќи дека врз основа на „ограничено набљудување“, тие веруваат дека експлозијата е предизвикана од воздушен напад, поддржувајќи ги тврдењата на сепаратистите.

Истрагата на CNN пронашла јасни докази дека нападот дошол од воздух, а моделот на кратерите покажал употреба на стандардна опрема на Су-25, ловец за копнен напад, и Су-27 - двата борбени авиони управувани од Украина. Иако Руската Федерација го користи и Сухој Су-27, тој не бил споменат во вестите на CNN како можност. Радио Слободна Европа, исто така, заклучил дека „И покрај негирањата, сите докази за смртоносна експлозија укажуваат на Киев“. CNN соопштил дека ова е прв пат цивили да бидат убиени во напад на украинските воздухопловни сили за време на проруските немири во Донбас во 2014 година. Следниот ден, Луганската Народна Република прогласила тридневна жалост во градот.

Продолжување на борбите

Припадници на баталјонот Восток ја демонтираат барикадата во Донецк, РДА, на 3 јуни 2014 година.

Владите сили уништиле сепаратистичко упориште во Семеновка и ја вратиле контролата врз Красниј Лиман на 3 јуни. Двајца војници биле убиени во борбите, а четириесет и пет биле ранети, со спротивставени извештаи за загубите на бунтовничката страна. Според владини извори, 300 бунтовници биле убиени, а 500 ранети, но бунтовниците рекле дека изгубиле помеѓу 10 и 50. Бунтовниците изјавиле дека најмалку 25 биле убиени додека биле во болница во Красниј Лиман. Двете страни ги негирале извештаите на другата страна за битката, а извештаите не биле независно потврдени.

Следниот ден, бунтовниците го зазеле опколениот граничен пункт во Луганск (запленувајќи огромни количини муниција) и база на Националната гарда во близина на градот Луганск. Во борбите во овие области загинале шест бунтовници, а тројца владини војници биле ранети. Друг граничен пункт бил заземен од бунтовниците во Свердловск. Базата на Националната гарда паднала откако на гардистите им снемало муниција.

Друг граничен пункт бил нападнат на 5 јуни, во селото Маринивка. Владини претставници изјавиле дека меѓу 15 и 16 бунтовници се убиени, а дека пет војници биле повредени. Престрелка меѓу соперничките сепаратистички групи во градот Донецк се случила на 7 јуни, во близина на Донечката Народна Република. Потпретседателот на Донечката Народна Република, Максим Петрухин, бил убиен во борбите, а претседателот Денис Пушилин бил ранет.

Упад на руски тенкови

Украинските власти изјавиле дека Русија им дозволила на тенковите да ја преминат руско-украинската граница во Донечката Област на 11 јуни. Министерот за внатрешни работи Арсен Аваков изјавил дека „забележавме како минуваат колони со оклопни транспортери, други оклопни возила и артилериски оружја, како и тенкови кои, според нашите информации, ја преминале границата и утрово биле во Снижне“. Тој продолжил велејќи дека украинските сили уништиле дел од колоната и дека борбите сè уште се во тек. Дописниците на Ројтерс потврдиле присуство на три тенкови во градот Донецк, а Бирото за разузнавање и истражување на американскиот Стејт департмент, исто така, соопштило дека Русија навистина испратила тенкови, заедно со друго тешко оружје, до сепаратистите во Украина.

Се вели дека испратеното оружје вклучувало: колона од три тенкови Т-64, неколку повеќекратни ракетни лансери БМ-21 Град и други воени возила. „Русија ќе тврди дека овие тенкови се земени од украинските сили, но ниедна украински тенковска единица не дејствувала во таа област“, се вели во соопштението на Стејт департментот. „Уверени сме дека овие тенкови дошле од Русија“. Новоизбраниот украински претседател Петро Порошенко изјавил дека е „неприфатливо“ тенковите да влезат во Украина. Русија ги нарекла извештаите „уште една лажна информација“. Сепак, трите тенкови подоцна биле забележани како се движат низ Макиевка и Торез, веејќи го знамето на Руската Федерација. Бунтовниците потврдиле дека набавиле три тенкови, но водачите одбиле да објаснат како ги набавиле; еден милитант им кажал на новинарите дека потекнуваат „од воен магацин“.

Претседателот на ДНР, Денис Пушилин, изјавил дека трите тенкови ќе бидат стационирани во градот Донецк и дека тие им даваат на неговите сили „барем малку надеж за одбрана [на Донецк] бидејќи тешкото оружје веќе се користи против нас“. Константин Машовец, поранешен функционер на украинското Министерство за одбрана, изјавил дека тенковите веројатно биле запленети од руските сили на Крим пред да се упатат кон континентална Украина. Антон Герашченко, советник на Арсен Аваков, потврдил на брифинг во Киев дека тенковите некогаш биле во посед на вооружените сили на Украина во Крим и дека биле префрлени по море во Русија пред да ја преминат границата со Украина.

БТР-80 во украинска служба, 12 јуни 2014 година

Ден по упадот со тенкови, тројца војници биле убиени кога биле нападнати од бунтовници во Степанивка. Жестоките борби продолжиле во текот на утрото на 13 јуни, кога владата започнала нов напад врз бунтовниците во Мариупол. Украинските трупи успеале да го вратат градот и го прогласиле за „привремен главен град“ на Донечката Област сè додека владата не ја врати контролата врз градот Донецк. Украинските трупи ја презеле контролата врз Мариупол на 13 јуни со помош на Националната гарда. Штабот на ДНР бил освоен, а Мариупол бил прогласен за привремен главен град на Донечката Област, наместо градот Донецк, кој бил окупиран од сепаратистите. Во меѓувреме, договорот меѓу министерот за внатрешни работи, Арсен Аваков, и претседателот на ДНР, Денис Пушилин, со цел да се создаде прекин на огнот и да им се овозможи на цивилите да избегаат од насилството во Славјанск, не успеало, бидејќи двете страни се обвинувале меѓусебно за започнување нови напади. Следното утро, конвој граничари бил нападнат од бунтовници додека минувал покрај Мариупол, при што загинале најмалку петмина од граничарите.

Соборување на Иљушин Ил-76

Украинскиот авион „Иљушин Ил-76 МД“ бил соборен од силите поврзани со Луганската Народна Република на 14 јуни. Авионот се подготвувал за слетување на Луганскиот меѓународен аеродром и превезувал војници и опрема од непозната локација. Сите 49 лица во него загинале. Во меѓувреме, два тенкови Т-72 влегле во Донецк, а на воен контролен пункт во Луганск избувнало престрелка, која траела два дена.

Битка кај Јампил

Доцна на 19 јуни, во градот Јампил, во близина на градот Красни Лиман, кој бил под контрола на владата, избувнала битка со тенкови и оклопни возила. До 4.000 бунтовници биле присутни во борбите, кои започнале, според бунтовниците, откако вооружените сили направиле обид да го освојат Јампил, со цел да се пробијат до Сиверск. Според вооружените сили, таа започнала откако бунтовниците направиле обид да го пробијат кордонот на владини трупи околу градот Красни Лиман, кој бил под контрола на владата. Битката била опишана како надминување „во однос на силата и обемот на сè што се случило претходно“ за време на војната Донбас.

Вооружените сили употребиле и воздушни и артилериски напади во обидите да ги разбијат бунтовниците. Битката продолжила и следниот ден. Во текот на ноќта, меѓу 7 и 12 војници биле убиени, а меѓу 25 и 30 биле ранети. Вооружените сили соопштиле дека убиле 300 бунтовници, но ова не било независно потврдено, сепаратистите потврдиле само две смртни случаи и седум ранети на нивна страна. Бунтовниците, исто така, изјавиле дека уништиле еден тенк, неколку БМД-1, а исто така собориле и бомбардер Су-25.

Украинската војска соопшти дека ја презеле контролата врз Јампил и Сиверск на 20 јуни, 20 часа пред едностраното примирје од страна на украинските сили, како дел од мировниот план од 15 точки на украинскиот претседател Петро Порошенко. Тие, исто така, признале дека сè уште имало жестоки борби во областа околу Јампил и селото Закитне. До тој момент, бројот на војници убиени во битката достигнал 13. За време на продолжените борби, милитантите дигнале во воздух мост над река во селото Закитне.

Јули 2014: офанзива на владата по прекинот на огнот

Украински војник во Славјанск, јули 2014 година

Откако завршило еднонеделното примирје прогласено од украинскиот претседател Петро Порошенко, вооружените сили ги обновиле своите операции против бунтовниците на 1 јули. Гранатирањето се случило во Краматорск и Славјанск, а владините сили го вратиле граничниот премин во Должанск, еден од трите главни гранични премини окупирани од сепаратистите. Владите сили, исто така, ги вратиле селата Брусивка и Стари Караван. Истиот ден, бунтовниците во Луганск изјавиле дека ја презеле контролата врз Луганскиот меѓународен аеродром. На 1 јули 2014 година во Донецк избувнала улична престрелка меѓу соперничките фракции на проруските милитанти, што резултирало со смртно рането едно лице, а уште две лица биле во критична состојба.

Портпаролот на Министерството за внатрешни работи, Зорјан Шкирјакук, изјавил дека над 1.000 проруски бунтовници биле убиени во првиот ден по продолжувањето на непријателствата. Liga.net, повикувајќи се на извор вклучен во владината воена операција, објавил дека над 400 бунтовници биле убиени во акција, но дека повисоките бројки објавени претходно не можеле да се потврдат. Самите сепаратисти пријавиле само два смртни случаи во борбите кај Николаевка.

Оштетена станбена зграда во Донецк, 14 јули 2014 година

Бунтовниците нападнале граничен пункт во Новоазовск на 2 јули. За време на нападот, врз пунктот биле испукани минофрлачи, по што избувнале судири. Еден граничар бил убиен во борбите, а уште осум стражари биле повредени. Владите сили го вратиле градот Николаевка, во близина на Славјанск, на 4 јули. Како резултат на тоа, група милитанти поврзани со ДНР пребегнале и се придружиле на украинската армија.

Како дополнителен удар врз бунтовниците, владините сили го вратиле упориштето Славјанск на 5 јули. Командантот на бунтовниците од ДНР, Игор Гиркин, ја донел одлуката „поради огромната бројна супериорност на непријателот“, според премиерот на ДНР Александар Бородај. Тој рекол дека силите на ДНР се повлекле во Краматорск, но BBC News објавил дека биле видени како ги напуштаат своите контролни пунктови во Краматорск. Подоцна истиот ден, Бородај потврдил дека бунтовниците го напуштиле „целиот северен сектор“, вклучувајќи го и Краматорск, и се повлекле во градот Донецк. По повлекувањето на силите на Гиркин во Донецк, тој ја презел контролата врз ДНР, заменувајќи ги претходните власти таму во она што било опишано како „државен удар“.

Последователно, вооружените сили на Украина ги вратиле Дружкивка, Костјантиновка и Артемивск. Среде повлекувањето на бунтовниците, градоначалникот на Донец, Олександар Лукјанченко, изјавил дека најмалку 30.000 луѓе го напуштиле градот од април. Во посебен настан, украинските сили изјавиле дека забележале два дрона во Мариупол и дека еден од нив го собориле.

Пред планираната владина офанзива врз градот Донецк, окупиран од бунтовниците, клучните патишта кои водат кон градот биле блокирани на 7 јули. Бунтовниците уништиле железнички мостови преку патиштата, предизвикувајќи нивно уривање и блокирање на патиштата. Министерот за одбрана Валериј Гелетеј изјавил на 8 јули дека „нема повеќе еднострани прекини на огнот“ и изјавил дека дијалогот е можен само доколку бунтовниците го положат оружјето. Повеќе борби избувнале на Меѓународниот аеродром во Луганск на 9 јули. Бунтовниците поврзани со ЛНР изјавиле дека го освоиле аеродромот на 1 јули, но украинската армија успеала да ја задржи контролата врз него. Повеќе од 10.000 домаќинства во Луганската Област останале без гас поради оштетување на гасоводите, според соопштението на регионалниот снабдувач со гас истиот ден.

Уништена куќа во Донбас, јули 2014 година

Судирите на меѓународниот аеродром во Донецк продолжиле на 10 јули. Бунтовниците испукувале минофрлачи кон аеродромот и направиле обид да го вратат, но биле одбиени од вооружените сили. Украинските сили, исто така, го вратиле градот Сиверск, што било потврдено од бунтовниците. Истиот ден, градската администрација на Луганск објавила дека шест цивили биле повредени поради тековните непријателства низ градот. Имало и извештаи за фракционерство меѓу сепаратистите, со некои дезертери. Според овие извештаи, баталјонот „Восток“ го отфрлил авторитетот на Игор Гиркин. Александар Бородај, премиер на ДНР, сепак, ги негирал овие извештаи и изјавил дека тие се лаги.

Тешките борби продолжиле во Луганската Област на 11 јули. Тој ден, колона на вооружените сили што се движела во близина на Ровенки била нападната од камион со ракета БМ-21 Град, управуван од бунтовниците. Воздушен напад започнат од вооружените сили на крајот успеал да го уништи ракетниот фрлач, но дури откако биле убиени 23 војници. Како одговор на нападот, украинскиот претседател Порошенко изјавил дека „За секој живот на нашите војници, милитантите ќе платат со десетици и стотици свои“. Следниот ден, украинските воздухопловни сили започнале воздушни напади насочени кон позициите на бунтовниците низ Донецк и Луганск. Украинската влада соопштила дека 500 бунтовници биле убиени во овие напади, за кои тие изјавиле дека биле одмазда за сепаратистичкиот ракетен напад од претходниот ден. Четири лица биле убиени во Маринка, западно предградие на градот Донецк, откако ракети погодиле дел од градот кој бил под контрола на бунтовниците. Украинската влада и сепаратистите се обвинувале меѓусебно за нападот.

Зголемување на борбите

По краткото затишје по повлекувањето на бунтовниците од северниот дел на Донечката Област, борбите продолжиле нагло да ескалираат во источните делови на Донечката Област. Гранати паднале врз пограничниот град Донецк во Ростовската Област, дел од Русија, на 13 јули. Еден цивил бил убиен во гранатирањето. Руските власти ги обвиниле вооружените сили на Украина за гранатирањето, додека Украина негирала одговорност и ги обвинила бунтовниците во Донбас дека организирале напад со лажно знаме. Русија соопштила дека размислува за започнување воздушни напади врз владини цели во Украина како одмазда за гранатирањето.

Украинските сили продолжиле да напредуваат околу Луганск, ставајќи крај на бунтовничката блокада на Меѓународниот аеродром во Луганск. Претставници на ЛНР признале дека изгубиле 30 луѓе за време на борбите во селото Олександривка. Градот Снижне, окупиран од бунтовниците, бил погоден од ракети испукани од авион на 15 јули, при што загинале најмалку 11 лица и биле уништени повеќе домови. Бунтовниците ги обвиниле Воздухопловните сили на Украина, но украинската влада негирала каква било вмешаност во нападот.

На 16 јули избувнале судири меѓу бунтовниците и вооружените сили по должина на границата со Русија во Шахтарскиот регион. Бунтовниците кои се криеле во градот Степановка се обиделе да избегаат од опколувањето на владините сили во 05:00 часот. Според извештајот на Националната гарда, блокада на патот во близина на пограничното село Маринивка била нападната од бунтовниците со тенкови, минофрлачки оган и противтенковски ракети. Контролниот пункт бил гранатиран повеќе од еден час, предизвикувајќи значителна штета на инфраструктурата во Маринивка. Гардистите успеале да го одбијат нападот и ги принудиле бунтовниците да се вратат во Степановка, каде што борбите продолжиле. Потоа битката се преселила во блиското село Тарани. Најмалку 11 украински војници загинале во борбите. Обидите за формирање „контактна група“ меѓу бунтовниците и украинската влада, дел од мировниот план од 15 точки“ на претседателот Порошенко, не успеале, оставајќи мала надеж за обновен прекин на огнот. Бунтовниците подоцна изјавиле дека успешно ја вратиле Маринивка од вооружените сили.

Соборување на летот 17 на „Малезија ерлајнс“

На 17 јули 2014 година, силите на ДНР собориле цивилен патнички авион, на летот 17 на „Малезија ерлајнс“ над Грабово (село во Донечката Област), при што загинале сите 298 лица во авионот. Оваа катастрофа следела по два слични инциденти претходно во текот на неделата, кога биле соборени два авиони на украинските воздухопловни сили.

Бунтовниците поврзани со ДНР ја обвиниле украинската влада за катастрофата, додека владата, Холандија и Австралија ги обвиниле Русија и бунтовниците. Одговорноста за истрагата била делегирана на Холандскиот одбор за безбедност и заедничкиот истражен тим предводен од Холандија, кои заклучиле дека авионот бил соборен со ракета земја-воздух 9К37 Бук лансирана од територија контролирана од проруските сепаратисти во Украина. Според истрагата, ракетата која била користена потекнува од 53-та противвоздушна ракетна бригада на Руската Федерација, и била пренесена од Русија на денот на несреќата, испалена од поле во област контролирана од сепаратистите, а лансерот се вратил во Русија откако бил употребен за соборување на авионот.

Врз основа на заклучоците, владите на Холандија и Австралија ја прогласиле Русија за одговорна за распоредувањето на Бук и презеле чекори за формално да ја повикаат на одговорност.

Владин упад во градовите Донецк и Луганск

Во меѓувреме, борбите во Луганск резултирале со прекин на електричната енергија и водоснабдувањето низ целиот град. Гранатирањето оштетило електрична трафостаница во областа Каменнобродски, предизвикувајќи прекин на електричната енергија. Рафинерија за нафта во Лисичанск, исто така, била запалена.

Според соопштението на градската администрација, најмалку 20 цивили биле убиени при гранатирањето на Луганск. Во соопштението било наведено дека ракетите ги погодиле „речиси секој округ“. Гранатирањето ги принудило набљудувачите на ОБСЕ да избегаат од нивната канцеларија во Луганск и да се преселат во Старобилск. Владините сили продолжиле да го освојуваат југоисточниот дел од градот. Уште 16 лица загинале преку ноќ, а најмалку 60 биле ранети. Според владиниот извештај, аеродромот во Луганск бил обезбеден од владините сили за време на битката.

Момче си игра пред изгорена зграда во Лисичанск, 28 јули 2014 година

Жестоките борби, исто така, продолжиле околу аеродромот во Донецк преку ноќ, а експлозии се слушнале во сите области на градот. Градот се смирил до 09:00 часот на 19 јули. До 21 јули, жестоките борби во Донецк повторно започнале. Донецк бл потресен од експлозии, а огнот од тешко оружје предизвикал чад кој се издигнал над градот. Борбите биле концентрирани во северозападните области Киевски и Кујбишевски, како и во близина на централната железничка станица и аеродромот, што ги натерало локалните жители да бараат засолниште во засолништа од бомби или да избегаат од градот. Водоснабдувањето на градот било прекинато за време на борбите, а целиот железнички и автобуски превоз бил запрен. Улиците се испразниле, а бунтовниците поставиле барикади низ градот за да го контролираат сообраќајот. Градовите Торецк, Соледар и Рубижне исто така биле повторно освоени од владините сили.

Предградието Мајорск, веднаш надвор од Горливка, и градот Северодонецк, во Луганската Област, биле повторно освоени од вооружените сили на 22 јули. Набљудувачите на ОБСЕ кои го посетиле Донецк по борбите таму претходниот ден и изјавиле дека градот е „практично напуштен“ и дека борбите престанале. Истиот ден, премиерот на ДНР Александар Бородај изјавил дека сака да ги продолжи преговорите за прекин на огнот. Командантот на ДНР Игор Гиркин, исто така, изјавил: „Дојде време кога Русија мора да донесе конечна одлука - навистина да ги поддржи Русите од Донбас или да ги напушти засекогаш“. Исто така, проукраинскиот паравоен баталјон „Донбас“ ја освоил Попасна.

Уништена железничка надвозница, над автопатот H20, 25 јули 2014 година

Откако го вратиле Северодонецк, владините сили се бореле против бунтовниците околу соседниот град Лисичанск. Бунтовнички автомобил-бомба убил тројца војници за време на борбите таму. Ракетни напади на „Град“ биле лансирани врз владините сили во Весела Гора, Камишево, како и врз аеродромот во Луганск. Прес-центарот за владината воена операција соопштил дека ситуацијата останува „најсложена“ во областите околу „градот Донецк, градот Луганск, Краснодон и Попасна“. Владите сили ја пробиле бунтовничката блокада околу аеродромот во Донецк на 23 јули, а потоа напредувале во северозападниот агол на градот Донецк.

Потоа, бунтовниците се повлекле од многу области на периферијата на градот, вклучувајќи ги Карливка, Нетаилов, Покровскиот Регион, Первомајске и областа околу аеродромот во Донецк. Командантот на бунтовниците Игор Гиркин изјавил дека ова е направено за да се зацврсти центарот на Донецк, а исто така и за да се избегне опколување од страна на владините сили. Тој исто така изјавил дека не очекува владина инвазија во центарот на Донецк. Во меѓувреме, судирите продолжиле во Шахтарскиот Регион, долж границата со Русија. Среде борбите, два украински борбени авиони Су-25 кои обезбедувале воздушна поддршка на копнените сили во близина на Дмитривка биле соборени од бунтовниците.

На 24 јули, владините сили го вратија Лисичанск. Истиот ден, се воделе борби околу Горливка. Владините сили започнале воздушни и артилериски напади врз бунтовниците во градот, а судирите се воделе насекаде околу него. Еден важен мост се урнал во борбите, прекинувајќи ја критичната рута надвор од градот. Луѓето избегале од насилството со автомобили и пеш. И покрај овие напредувања на вооружените сили, границата со Русија не била обезбедена. Граничниот премин Изварине во Луганската Област, кој е контролиран од Армијата на Југоистокот, било објавено дека е главната влезна точка за оружје и засилување од Русија. Гранатирањето повторно започнало во регионите: Киевски, Кировски и Петровски во градот Донецк. Според градската администрација на Донецк, 11 куќи биле оштетени во Петровски, а најмалку еден човек бил повреден. Борбите продолжиле во текот на ноќта до 26 јули, со експлозии, гранатирање и пукање што се слушале низ целиот град.

Во текот на третиот ден од владината офанзива врз бунтовничкото упориште Горливка, на 27 јули биле убиени помеѓу 20 и 30 цивили. Горливка била практично напуштена, со прекини во електричната енергија и водата. Гранатирањето оштетило или уништило многу згради, вклучувајќи болница, продавница за зеленчук и канцеларија на енергетска компанија. Украинските трупи влегле и во градот Шахтарск, се бореле со бунтовниците кои го окупирале и го освоиле околу 14:30 часот. Ова го прекинало коридорот за снабдување помеѓу териториите што ги држат ДНР и ЛНР, изолирајќи ги бунтовниците во градот Донецк.

Престрелки избувнале и во блиските градови Снижне и Торез. Интензивните борби низ Шахтарскиот Регион принудиле група холандски и австралиски полицајци да го откажат обидот за истрага на местото на падот на летот 17 на „Малезија ерлајнс“. 41 украински војник ги напуштиле своите позиции и заминале на граничниот премин Изварине, контролиран од бунтовниците, каде што им кажале на бунтовниците дека одбиваат да се борат против „сопствениот народ“. Бунтовниците им дозволиле да побегнат од Украина и да преминат во Русија. До 28 јули, стратешките височини Саур-Могила биле ставени под украинска контрола, заедно со градот Дебалцево.

Бунтовниците претходно го користеле Саур-Могила за гранатирање на украинските трупи околу градот Маринивка. До 29 јули, уште 17 цивили биле убиени во борбите, заедно со дополнителни 43 повредени лица. Гранатирањето продолжило во областите Ленински и Киевски во градот Донецк. Според градската администрација, овие области биле тешко оштетени.

Според извештајот на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, премините на границата со Русија биле нападнати од руска територија најмалку 153 пати од 5 јуни. Во овие напади биле убиени 27 граничари, а 185 биле повредени. Владините сили направиле понатамошен напредок на 30 јули, кога ги истерале бунтовниците од Авдеивка, во близина на аеродромот Донецк. Воените операции биле прекинати на 31 јули. Ова требало да им овозможи на меѓународните експерти да го испитаат местото на падот на летот 17 на Малезија ерлајнс, кое се наоѓа во Шахтарскиот Регион, каде што се воделе најжестоките битки во претходните неколку дена. Набљудувачите биле придружувани до местото од страна на украинските вооружени сили.

Украински војници во предградието на Первомајск, Луганска Област, 31 јули 2014 година

Откако борбите прекинале разни далноводи, градот Луганск го изгубил целиот пристап до електрична енергија. Останало малку гориво за напојување на генераторите за итни случаи. Мали престрелки се случиле во Василивка и Жовтнове. Во меѓувреме, разговорите меѓу сепаратистите, Русија, Украина и ОБСЕ се одржале во Минск. Борбите продолжиле во Шахтарск. Заседа од страна на бунтовниците врз владините сили таму резултирало со смрт на десет војници. 11 исчезнале, а 13 биле ранети. Владината офанзива продолжила врз градот Первомајск, Луганска Област.

По серијата воени порази, Игор Гиркин, командант на бунтовниците за ДНР, побарал руска воена интервенција и изјавил дека борбеното неискуство на неговите нерегуларни сили, заедно со тешкотиите со регрутирањето меѓу локалното население во Донечката Област, ги предизвикало неуспесите. Тој му се обратил на рускиот претседател Владимир Путин, велејќи дека „Губењето на оваа војна на територијата што претседателот Владимир Путин лично ја нарече Нова Русија би ја загрозило моќта на Кремљ и, лично, моќта на претседателот“. Владини сили се приближиле кон градовите Луганск и Донецк на 3 август.

Голем број цивили биле убиени во борбите во двата града. Се велело дека Луганск е „практично опколен“, со малку електрична енергија или вода. Ситуацијата во градот Донецк била помалку тешка, бидејќи возовите кон Русија сè уште транзитирале, но борбите и гранатирањето не попуштиле Според вооружените сили, три четвртини од територијата што некогаш ја држеле бунтовниците била повторно освоена. Тие исто така изјавиле дека целосно ги прекинале линиите за снабдување помеѓу ДНР и ЛНР, по повеќе од една недела борби во Шахтарскиот Регион.

Делумно уништена зграда во Снижне, 6 август 2014 година

По долготрајна битка, вооружените сили го вратиле виталниот град Јасинувата на 4 август. Најмалку пет војници загинале во борбите за освојување на градот, кој претставува стратешка железничка раскрсница на главниот пат помеѓу градовите Донецк и Луганск. Провладините паравоени батаљони Азов и Шахтарск изјавиле дека напредувале во градот Донецк и дека почнале да го „ослободуваат“. Украинската влада изјавила дека сите цивили треба да се евакуираат од Донецк и издала соопштенија во кои побарала од силите на ДНР и ЛНР да помогнат во воспоставувањето „хуманитарни коридори“ за да им се овозможи на цивилите во Донецк, Луганск и Горловка да избегаат. Коментирајќи ја ситуацијата во Луганск, градоначалникот Сергеј Кравченко изјавил: „Како резултат на блокадата и непрекинатите ракетни напади, градот е на работ на хуманитарна катастрофа“.

Додека владините трупи навлегувале во Донецк на 5 август, во 17:00 часот избувнале жестоки борби во Петровскиот Округ на градот. На други места, бунтовниците го вратиле градот Јасинувата по повлекувањето на владините сили. Портпаролот на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина изјавил дека вооружените сили го напуштиле градот за да избегнат повреда на „мирното население“ и дека градот се евакуирал за да може да биде „целосно ослободен“. Тој исто така изјавил дека железничката станица останала под владина контрола и дека целиот железнички сообраќај бил блокиран. Борбите меѓу бунтовниците и владините сили низ регионот Донбас продолжиле во текот на денот.

Запалена станбена зграда во Шахтарск, 3 август 2014 година

Борбите и гранатирањето продолжиле околу Донецк на 8 август, при што неколку цивили биле убиени или повредени. До 9 август, бунтовничкиот командант Игор Гиркин изјавил дека Донецк бил „целосно опколен“ од страна на владините сили. Ова следело по заземањето на виталниот град Красни Луч од страна на владата, откако козаците поврзани со бунтовниците стационирани таму побегнале. Понатамошни престрелки меѓу бунтовниците и вооружените сили се случиле во Мнохопиља, Степановка, Грихоровка, Красни Јар, Победа, Шишкове, Комишне, Новоганивка, Красна Таливка, Дмитривка, Сабивка и аеродромот Луганск.

Преку ноќта и до 10 август, владините сили започнале артилериски напад врз градот Донецк. Според портпаролот на вооружените сили, бунтовниците почнале да бегаат од градот за време на нападот и биле во состојба на „паника и хаос“. Болниците и станбените згради биле тешко оштетени, а голем број од преостанатите жители се засолниле во подруми. Градовите Первомајск, Калинове, Комишувага, во западниот дел на Луганската Област во близина на Попасна, биле освоени од владините сили на 12 август по жестоки борби. Тешкото гранатирање на Донецк продолжило до 14 август.

За време на овој артилериски бараж, Игор Гиркин поднел оставка од функцијата командант на бунтовничките сили на Донечката Народна Република. Тој бил заменет од Владимир Кононов, познат повоениот прекар „Цар“. Оставката на Гиркин, заедно со оставката на премиерот на ДНР Александар Бородај на 7 август (кој бил заменет од Александар Захарченко), претставувало промена во природата на судирот. Со оглед на неодамнешните воени неуспеси на ДНР и ЛНР, Русија одлучила дека повеќе не може да се потпира на мешавина од нерегуларни борци во Донбас и наредила промена на раководството.  Таа го напуштила сепаратистичкиот проект и го заменила со идејата за федерализација на Донбас во рамките на Украина. За да се спроведе оваа промена, наскоро се префрлила од хибридно војување на конвенционално војување.

Руска инвазија во август 2014 година

Главни статии: Битка за Иловајск и Битка за Новоазовск

Карта на областите под контрола на бунтовниците за јуни-август 2014 година

Украински војници чуваат пат во Донбас, август 2014 година

На 14 август, конвој од околу дваесетина оклопни транспортери и други возила со официјални руски воени таблички преминале во Украина во близина на граничниот премин Изварине, кој бил под контрола на бунтовниците. Генералниот секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, потврдил дека се случил „руски упад“ во Украина. Украинскиот претседател Петро Порошенко изјавил дека украинската артилерија се вклучила и уништила „значаен“ дел од оклопната колона. . Руското Министерство за одбрана негирало постоење на таков конвој. По овој инцидент, новоназначениот премиер на ДНР Александар Захарченко изјавил дека неговите сили вклучуваат 1.200 борци обучени од Русија.

Оштетена зграда во Донецк, 7 август 2014 година

Борбен авион МиГ-29 на украинските воздухопловни сили бил соборен од бунтовниците во Луганската Област на 17 август. Десет цивили биле убиени за време на постојаното гранатирање во Донецк. Градот Горливка, окупиран од бунтовниците, бил опкружен од вооружените сили на 18 август. Владините сили, исто така, напредувале во периферијата на градот Луганск. Конвој бегалци од Луганск бил погоден од ракети „Град“ во близина на селото Новосвитливка. Десетици цивили загинале во нападот, за кој Советот за национална безбедност и одбрана на Украина ги обвинил бунтовниците. Бунтовниците негирале дека нападнале какви било конвои на бегалци. Премиерот на ДНР, Александар Захарченко, изјавил дека доколку украинската влада даде „разумни предлози за положување оружје, затворање на границите, ќе разговараме под еднакви услови како рамноправни партнери“. Сепак, тој додал дека владата „мора да нè признае како држава, сега веќе е невозможно да се побара одреден степен на автономија“.

Откако навлегле во градот Луганск на 18 август, владините сили започнале да напредуваат низ градот „блок по блок“ на 19 август. Борби се слушале на улиците низ градот, а гранатирањето на многу области окупирани од бунтовниците продолжило. Исто така, имало борби во Макиевка и Иловајск, два града во близина на градот Донецк. Портпаролот на Министерството за внатрешни работи изјавил дека владините сили го „чистат“ Иловајск од бунтовниците, а подоцна го зазеле поголемиот дел од градот. Седиштето на ДНР во градот Донецк исто така било гранатирано. Борбите низ Донечката Област на 19 август резултирале со смрт на 34 цивили. До раната вечер на 20 август, владините сили соопштиле дека повторно зазеле „значајни делови“ од градот Луганск, по серија битки на улиците во текот на денот.

На 23 август, тешко вооружени мажи, за кои се верува дека биле руски војници, поставиле блокада на патот југозападно од Амвросиевка, во близина на Колоски, приближно 10 километри од границата. Следниот ден, украинските медиуми објавиле дека оклопни сили на руската армија опремени со 250 возила и артилерија влегле во Амвросиевка, во она што сметале дека претставува почеток на голема офанзива врз Мариупол.

До 25 август, контраофанзивата на бунтовниците го запре анапредувањето на владата кон градовите Донецк и Луганск. Бунтовниците ги нападнаалевладините позиции во Штастја и по должината на реката Северски Донец во Луганската Област. Кога се случил овој напад, бунтовниците во Луганск добиле засилување. Владините сили во близина на Иловајск и Амвросиевка во Донечката Област биле опкружени од бунтовници, откако нивниот обид да го освојат Иловајск бил запрен со силно гранатирање. Провладиниот доброволен баталјон Донбас, заробен во градот со денови од страна на бунтовниците, ја обвинил украинската влада и вооружените сили дека ги „напуштаат“.

Други доброволни баталјони, како што се „Азов“ и „Днипро“, го напуштиле Иловајск откако наишле на жесток отпор. Водачот на баталјонот „Донбас“, Семен Семенченко, изјавил: „Мислам дека е профитабилно за Министерството за одбрана да не испраќа помош, туку да се постигне ситуација во која доброволните баталјони ќе почнат да се обвинуваат меѓусебно за тоа кој кому му помогнал“.

Колона оклопни возила влегла во Украина од Русија во близина на Новоазовск на 25 август. Немало бунтовнички формации во област од 30 км во текот на многу недели. Жестоки борби се воделе во селото Маркине, 7 километри од Новоазовск. Бунтовниците го користеле селото како основа за гранатирање на Новоазовск. Портпаролот на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина изјавил дека влегувањето на колоната во Украина е обид „на руската војска под маската на борци од Донбас да отвори нова област на воена конфронтација“.

Според мрежната страница на градот Мариупол, батаљоните „Днипро“ и „Донбас“ го одбиле нападот, а „напаѓачите“ се повлекле кон границата. Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјавил дека немал сознанија за инцидентот и посочил дека извештаите за инцидентот како упад на руските сили се „дезинформации“. Непосредно пред појавата на колоната, областа била силно гранатирана. Најблиските позиции на бунтовничката артилерија биле надвор од дострелот на оваа област.

Селаните од Колоски во Старобешевскиот Регион за Ројтерс изјавиле дека во селото за време на викендот од 23 до 24 август се појавиле воени лица со руски акценти и без идентификациски ознаки. Тие поставиле блокада на патот во близина на селото. Мажите носеле препознатливи бели ленти на ракавиците. Селаните ги нарекувале „мали зелени луѓе“, термин што се користел за да се означат нерегуларните руски сили кои ја презеле контролата врз Крим од февруари 2014 година. По појавувањето на овие луѓе, десет војници во зелени воени униформи со бели ленти на ракави биле приведени од украинските сили во Ѕеркална. Ова село е северно од Новоазовоск, од Колоски и околу 20 километри од руската граница.

Руската војска потврдила дека овие луѓе биле руски падобранци и дека биле заробени. Руското Министерство за одбрана соопштило дека мажите влегле во Украина „по грешка за време на вежба“. Безбедносната служба на Украина (СБУ) објавила видеа со интервјуа со заробените руски војници. Во едно од видеата, еден војник рекол дека нивните команданти ги испратиле на 70-километарски марш „без да ја објаснат својата цел или да предупредат дека ќе бидат на украинска територија, каде што биле уапсени од украинските сили и се предале без борба“.

Луѓе чекаат во ред за вода во Донецк, 22 август 2014 година

Бунтовниците навлегле во Новоазовск на 27 август. Додека украинската влада изјавила дека има „целосна контрола“ врз Новоазовск, градоначалникот на градот Олег Сидоркин потврдил дека бунтовниците го освоиле. Тој исто така изјавил дека „десетици“ тенкови и оклопни возила биле користени од бунтовниците во нивниот напад врз градот. Најмалку четири цивили биле повредени од гранатирањето на бунтовниците. На север, во близина на Старобешево, украинските сили изјавиле дека забележале колона од 100 оклопни возила, тенкови и ракетни камиони „Град“ што се движела кон југ, кон Новоазовск. Тие изјавиле дека овие возила биле обележани со „бели кругови или триаголници“, слични на белите ленти видени на заробените руски падобранци претходно во текот на неделата. Среде притисокот на овој нов трет фронт, владините сили се повлекле кон запад кон Мариупол.

Тие го евакуирале градот Старобешево, како дел од пограничната област од Азовското Море до постојните територии под контрола на бунтовниците. Извештај на „Њујорк тајмс“ ги опишал војниците кои се повлекувале како „исцрпени, валкани и разочарани“. Западните претставници ги опишале новите акции на бунтовниците како „прикриена инвазија“ од страна на Руската Федерација, со тенкови, артилерија и пешадија за кои се вели дека влегле во Украина од руска територија. Портпаролката на американскиот Стејт департмент, Џен Псаки, изјавила дека „овие упади укажуваат дека веројатно е во тек контраофанзива под водство на Русија“, а украинскиот претседател Петро Порошенко изјавил дека „се случи инвазија на руските сили“. Во изјавата на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина подоцна се вели дека Новоазовск бил заземен од „руски трупи“, и покрај претходните негирања од страна на украинската влада.

Според Советот за национална безбедност, украинските трупи се повлекле од Новоазовск за да спасат животи и наместо тоа подготвувале одбрана во Мариупол. Во меѓувреме, борбите продолжиле во и околу градот Донецк. Гранати паднале врз Калининскиот Регион Донецк, а бригадата Донбас продолжила да се бори против бунтовниците кои ги држеле во опсада во Иловајск со денови. Командантот на НАТО, бригаден генерал Нико Так, на 28 август изјавил дека „доста повеќе“ од 1.000 руски војници дејствуваат во зоната на војната во Донбас. Среде она што „Њујорк тајмс“ го опишал како „хаос“ во зоната на воениот судир, бунтовниците го вратиле Саур-Могила.

И покрај овие напредувања на проруските сили, Националната гарда на Украина привремено го вратила градот Комсомолское во Старобешевскиот Регион во Донечката Област на 29 август. Сепак, два дена подоцна, украинските сили се повлекле од градот, а Комсомолское повторно бил преземен од силите на ДНР. На други места, украинските сили се повлекле од Новосвитливка откако биле нападнати од, како што кажале, „руски тенкови“. Тие изјавиле дека секоја куќа во селото била уништена. Заробениот баталјон Донбас се повлекол од Иловајск на 30 август откако преговарал за договор со проруските сили. Според некои од војниците кои се повлекле од Иловајск, силите на ДНР го прекршиле договорот и пукале врз нив додека тие се повлекле под бели знамиња, убивајќи дури неколку десетици војници.

Украинскиот премиер Арсениј Јацењук ги доделува волонтерите од баталјонот Донбас, 1 септември 2014 година

Украински патролен брод во Азовското Море бил погоден од артилериски оган од брегот на 31 август. Осум морнари биле спасени од бродот што тонел, додека двајца членови на екипажот се водат како исчезнати. Поранешниот командант на бунтовниците Игор Гиркин изјавил дека бунтовниците „му го нанеле на непријателот првиот поморски пораз“. Владините сили се повлекле од Луганскиот меѓународен аеродром на 1 септември, и покрај тоа што го држеле аеродромот од напади на бунтовниците со недели претходно. Аеродромот станал сведок на жестоки борби ноќта пред повлекувањето, а украинските власти изјавиле дека нивните сили на аеродромот биле нападнати од колона руски тенкови. Судирите продолжиле и на Донечкиот меѓународен аеродром.

Жртви на војната во Украина - Киевска болница - Изложба од Still Miracle Photography 02

Набљудувачите на ОБСЕ забележале жестоки борби во близина на селата Широкине и Безимене на 4 септември.Соодветно, овие села се 24 односно 34 километри источно од Мариупол. Украинските власти во Мариупол изјавиле дека ситуацијата таму „се влошува од час во час“ и дека постои непосредна опасност од напад врз градот. Силите на ДНР се приближиле на 5 километри од градот на 4 септември, но нивното напредување било одбиено од контранапад во текот на ноќта, започнат од вооружените сили и баталјонот Азов. Тие биле потиснати назад околу 20 километри источно од градот. Постојано гранатирање се слушало на периферијата на Мариупол.

Прекин на огнот од септември 2014 година

Погребна служба за украински војник, 11 септември 2014 година

По неколкудневни мировни преговори во Минск под покровителство на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), Украина, Русија, ДНР и ЛНР се согласиле за прекин на огнот на 5 септември. Набљудувачите на ОБСЕ изјавиле дека ќе го почитуваат прекинот на огнот и ќе ѝ помогнат на украинската влада во неговото спроведување. Според „Њујорк тајмс“, договорот бил „скоро дословна“ реплика на неуспешниот јунски „мировен план од 15 точки“ на украинскиот претседател Петро Порошенко. Било договорено дека ќе има размена на сите затвореници од двете страни и дека тешкото вооружување треба да се отстрани од борбената линија.

Хуманитарните коридори требало да се одржуваат за да можат цивилите да ги напуштат погодените области. Претседателот Порошенко изјавил дека на Донечката и Луганската Област ќе им биде доделен „специјален статус“ и дека употребата на рускиот јазик во овие области ќе биде заштитена со закон. Русија започнала посилна операција за обука и опремување за зацврстување на сепаратистичките сили.  Лидерите на ДНР и ЛНР изјавиле дека ја задржуваат својата желба за целосна независност од Украина, и покрај овие отстапки. Рускиот претседател Владимир Путин и украинскиот претседател Порошенко разговарале за прекинот на огнот на 6 септември. Двете страни изјавиле дека се задоволни од прекинот на огнот и дека тој генерално се почитува.

Уништен терминал на аеродромот во Луганск, 4 септември 2014 година

Примирјето било прекршено повеќе пати во ноќта помеѓу 6 и 7 септември, како и во текот на денот на 7 септември. Овие прекршувања резултирале со смрт на четворица украински војници, додека 29 биле повредени. Било пријавено силно гранатирање од страна на бунтовниците на источната периферија на Мариупол, а набљудувачите на ОБСЕ изјавиле дека украинската влада испукала ракети од меѓународниот аеродром во Донецк. ОБСЕ изјавил дека овие прекршувања на договорот нема да предизвикаат пропаѓање на примирјето. Украинскиот претседател Петро Порошенко изјавил на 10 септември дека „70% од руските трупи се вратени преку границата“, а исто така додал дека оваа акција му дала „надеж дека мировните преговори имаат добри перспективи“.

Сепак, прекршувањата на прекинот на огнот продолжиле. Во согласност со Минскиот протокол, набљудувачите на ОБСЕ изјавиле дека забележале размена на затвореници во близина на Авдиевка во 03:40 часот на 12 септември. Украинските сили ослободиле 31 бунтовник од ДНР, додека силите на ДНР ослободиле 37 украински војници. Набљудувачите на ОБСЕ документирале кршења на Минскиот протокол во бројни области на Донечката област од 13 до 15 септември. Овие области ги вклучувале Макиевка, Телманове, Дебалцеве, Петровске, во близина на Мариупол, Јасинувата и Меѓународниот аеродром Донецк, сите каде што се воделе интензивни борби. Две од оклопните возила во кои патувале набљудувачите биле погодени од шрапнели, при што едно од возилата станало нефункционално и ги принудило набљудувачите да се повлечат.

Според набљудувачите, движењето на трупите и опремата го вршеле и ДНР и украинските сили. Тие исто така изјавиле дека имало „проблеми со командата и контролата“ меѓу двете страни во судирот. Набљудувачите го посетиле меѓународниот аеродром во Луганск на 20 септември. Тие изјавиле дека аеродромот е „целосно уништен“ и целосно неупотреблив. Украинскиот претседател Петро Порошенко на 21 септември изјавил дека вооружените сили на Украина изгубиле помеѓу 60% и 65% од вкупната активна опрема во текот на војната.

Полицајци од ДНР во Донецк, 20 септември 2014 година

Членовите на Трилатералната група и ДНР учествувале на видеоконференција на 25 септември 2014 година. Според соопштението објавено од ОБСЕ денот по конференцијата, сите страни се согласиле дека борбите се „смириле во последните денови“ и дека „ситуацијата по должината на 70%“ од тампон-зоната е „мирна“. Тие исто така изјавиле дека „ќе вложат напори“ за продолжување на прекинот на огнот. Расфрланите прекршувања на прекинот на огнот продолжиле.

Во најзначајниот инцидент од почетокот на прекинот на огнот, седум украински војници загинале на 29 септември кога тенковска граната го погодила оклопниот транспортер со кој патувале во близина на Донечкиот меѓународен аеродром. Следела престрелка, при што многу војници биле повредени. Во текот на следните неколку дена, борбите продолжиле околу меѓународниот аеродром во Донецк, додека самиот град Донецк бил под силно гранатирање. Среде ова обновено насилство, претседателот на ОБСЕ, Дидие Буркхалтер, издал соопштение во кое „ги повикувам сите страни веднаш да престанат со борбите“, а исто така ркол дека ставањето на прекинот на огнот во опасност од колапс би било „неодговорно и жално“.

Според извештајот објавен од Канцеларијата на Високиот комесар на Обединетите нации за човекови права (ОХЦХР) на 8 октомври, прекинот на огнот спроведен со Минскиот протокол станал „сè понестабилен“. Во соопштението со кое се најавило објавувањето на извештајот се вели дека најмалку 331 лице било убиено од почетокот на прекинот на огнот и дека најжестоките борби се воделе околу меѓународниот аеродром Донецк, Дебалцево и Штастја. Во извештајот се вели дека поголемиот дел од цивилните смртни случаи биле предизвикани и од бунтовничко и од украинско гранатирање.

Неколку стотици војници на Националната гарда протестирале пред зградата на украинската претседателска администрација во Киев на 13 октомври. Тие побарале крај на задолжителната воена обврска и нивна демобилизација. Според „Киев пост“, многу од демонстрантите изјавиле дека се судриле со демонстрантите од Евромајдан и дека не се наклонети кон тоа движење.

Избори во ноември 2014 и последици

Предградие на Донецк по гранатирањето, 7 ноември 2014 година

Тешките борби продолжиле низ Донбас во текот на октомври, и покрај прекинот на огнот. Прекршувајќи ја постапката договорена како дел од Минскиот протокол, властите на ДНР и ЛНР одржале парламентарни и извршни избори на 2 ноември. Како одговор на изборите, украинскиот претседател Петро Порошенко побарал од парламентот да го поништи „специјалниот статус“ кој им бил доделен на областите контролирани од ДНР и ЛНР како дел од Минскиот протокол. Вицепремиерот на ДНР Андреј Пургин изјавил дека украинските сили започнале „тотална војна“ против ДНР и ЛНР на 6 ноември.

Украинските власти негирале каква било офанзива и изјавиле дека ќе се придржуваат до Минскиот протокол. И покрај ова, битките продолжиле низ Донбас, при што загинале многу војници. Истовремено, претставниците на сепаратистите побарале преработка на Минскиот протокол, како резултат на повторливите прекршувања. Повременото гранатирање на Донецк било обновено на 5 ноември. Набљудувачите на ОБСЕ известиле на 8 ноември дека имало големи движења на необележана тешка опрема на територијата што ја држат сепаратистите.

Овие движења вклучувале оклопни транспортери, камиони, цистерни со бензин и тенкови, кои биле управувани и придружувани од мажи во темнозелени униформи без ознаки. Портпаролите на украинската влада изјавиле дека станува збор за движења на руски трупи, но ова не можело да се потврди независно. Во текот на ноќта кон 9 ноември, интензивно гранатирање од позициите на владата и на бунтовниците го потресел Донецк. Претседателот на ОБСЕ, Дидие Буркхалтер, изјавил дека е „многу загрижен“ за „повторното оживување на насилството“ и ја нагласил важноста од почитување на Минскиот протокол..Набљудувачите на ОБСЕ забележале повеќе конвои со муниција на територијата под контрола на сепаратистите на 9 ноември. Меѓу нив биле 17 необележани зелени камиони ЗиЛ натоварени со муниција кај Свердловск и 17 слични камиони Камаз кои влечеле хаубици кај Зурес. Друг конвој од 43 зелени воени камиони, од кои некои влечеле хаубици и ракетни лансери, бил забележан од набљудувачите на ОБСЕ во Донецк на 11 ноември.

Оштетена зграда во Курахове, 26 ноември 2014 година

По извештаите за овие движења на војници и опрема, генералот на НАТО Филип Бридлав изјавил на 12 ноември дека може да потврди дека руските војници и тешка опрема влегле во Украина во текот на претходната недела. Како одговор на тоа, украинското Министерство за одбрана соопштило дека се подготвува за обновена офанзива од страна на проруските сили. Портпаролот на руското Министерство за одбрана, генерал-мајор Игор Конашенков, изјавил дека „немало и нема докази“ во поддршка на изјавата на НАТО.

До 2 декември, најмалку 1.000 луѓе загинале за време на борбите во Донбас, од потпишувањето на Минскиот протокол на почетокот на септември. Во извештајот на Би-Би-Си се вели дека прекинот на огнот бил „фикција“. Во светлината на овие постојани борби, украинските и сепаратистичките сили се согласиле да ги прекинат сите воени операции за „Денот на тишината“ на 9 декември. Украинскиот претседател Петро Порошенко изјавил дека се надева оти „Денот на тишината“ ќе го поттикне потпишувањето на нов мировен договор. Иако по „Денот на тишината“ не се одржале нови мировни преговори, борбите меѓу украинските и сепаратистичките сили значително се намалиле во текот на декември. Во извештајот на Меѓународната кризна група било наведено дека финансиската криза во Русија кон крајот на 2014 година, заедно со американските и европските економски санкции, го одвратила понатамошниот напредок на проруските сили. Во извештајот, исто така, се изразило загриженост за потенцијалот за „хуманитарна катастрофа“ во Донбас, контролиран од сепаратистите, во текот на студените зимски месеци, велејќи дека сепаратистите не биле во можност „да обезбедат основни услуги за населението“.

Урнатини на меѓународниот аеродром во Донецк, декември 2014 година. Контролната кула оттогаш е целосно уништена.

Во согласност со Минскиот протокол, во текот на неделата од 21 до 27 декември се одржале повеќе размени на затвореници. Во текот на таа недела во Минск се одржале повеќе разговори организирани од ОБСЕ, но тие не донеле никаков резултат. На прес-конференција на 29 декември, украинскиот претседател Петро Порошенко изјавил дека Минскиот протокол стапува на сила „точка по точка“, а исто така изјавил дека се постигнува „напредок“. Од потпишувањето на Протоколот, над 1.500 лица држени од сепаратистите биле ослободени како дел од размената на затвореници. Додека украинските сили губеле околу 100 луѓе дневно пред Протоколот, само околу 200 биле убиени во четирите месеци од неговото потпишување. Порошенко, исто така, изјавил дека верува оти воениот судир ќе заврши единствено доколку руските трупи го напуштат Донбас.

Ескалација во јануари 2015 година

Набљудувачите на ОБСЕ известиле за „зголемување на тензиите“ по Нова Година. Биле регистрирани бројни прекршувања на прекинот на огнот, а повеќето се случиле во близина на Донечкиот меѓународен аеродром. Внатрешни борби меѓу бунтовничките групи избувнале во Луганската Област. Во еден инцидент, милитантите на ЛПР изјавиле дека го убиле Александар Беднов, водачот на прорускиот „Батлјон Бетмен“, на 2 јануари 2015 година. Претставници на ЛПР изјавиле дека Беднов водел „нелегален затвор“ и дека се занимавал со мачење на затвореници. Во друг инцидент, водачот на милитантната група Донски Козаци со седиште во Антрацит, Николај Козицин, изјавил дека територијата контролирана од неговата група, станала дел од „Руското Царство“ и дека рускиот претседател Владимир Путин е нејзин „цар“. Меѓуградски автобус запрен на владин контролен пункт во Бугас билпогоден од ракета „Град“ на 13 јануари, при што загинале 12 цивили. Украинскиот претседател Петро Порошенко прогласил ден на национална жалост. Бугас се наоѓа на 35 километри југозападно од градот Донецк.

Командант на баталјонот на ДПР Спарта Арсениј Павлов, Донецк, 25 декември 2014 година

Новата терминална зграда на Донечкиот меѓународен аеродром, која била место на борби меѓу украинските и сепаратистичките трупи од мај 2014 година, била заземена од силите на ДНР на 15 јануари. Во деновите пред заземањето, аеродромот бил силно бомбардиран од сепаратистички ракетен оган. Лидерот на ДНР, Александар Захарченко, изјавил дека заземањето на аеродромот е првиот чекор кон враќање на територијата изгубена од украинските сили во средината на 2014 година. Тој изјавил: „Нека нашите сонародници го чујат ова: Ние нема само да се откажеме од нашата земја. Или ќе ја вратиме мирно, или на овој начин“, осврнувајќи се на заземањето на аеродромот.

Таквата офанзива од страна на сепаратистичките сили би сигнализирала целосно распаѓање на често игнорираниот Мински протокол, со кој се воспоставила тампон линија помеѓу териториите контролирани од Украина и териториите контролирани од сепаратистите. Украинските сили изјавиле дека „немало наредба за повлекување“ од аеродромот, а претседателот на парламентот на ДНР, Андреј Пургин, изјавил дека иако силите на ДНР ја презеле контролата врз терминалните згради, борбите биле во тек бидејќи „Украинците имаат многу места за криење“. Истовремено, новата рунда разговори во Минск, закажана за 16 јануари од страна на Трилатералната контакт група за Украина, била откажана откако лидерите на ДНР и ЛНР, Александар Захарченко и Игор Плотницки, одбиле да присуствуваат.

Владина воена операција спроведена за време на викендот од 17 до 18 јануари резултирала со враќање на поголемиот дел од Донечкиот меѓународен аеродром од страна на украинските сили. Според претставникот на украинскиот Совет за национална безбедност и одбрана, Андриј Лисенко, операцијата ги вратила линиите на контрола утврдени со Минскиот протокол и затоа не претставувала негово кршење. Операцијата предизвикала борбите да се движат кон Донецк, што резултирало со силно гранатирање на станбените области на градот што се граничат со аеродромот. Властите на ДНР изјавиле дека ги запреле владините сили кај мостот Путиливски, кој ги поврзува аеродромот и градот. Мостот, кој е стратешки важен, бил уништен за време на борбите. Набљудувачите на ОБСЕ известиле дека гранатирањето предизвикало големи штети во станбените области на Донецк, Киевски, Кировски, Петровски и Ворошиловски.

Баталјонот на ДНР Сомалија во новата терминална зграда на аеродромот во Донецк на 16 јануари 2015 година

Украинскиот претседател Петро Порошенко на 21 јануари изјавил дека Русија распоредила повеќе од 9.000 војници и 500 тенкови, артилериски единици и оклопни транспортери во Донбас. Во статијата што се појавила во „Дејли Телеграф“ се вели дека распоредувањето изгледало како „одговор на успехот на Киев“ во задржувањето на контролата врз Донечкиот меѓународен аеродром. Истиот ден, украинските сили направиле обид да го опколат аеродромот во обид да ги потиснат бунтовниците.

Додека украинските и силите на ДНР се бореле да се оддалечат од аеродромот, група бунтовници упаднале на првиот и третиот кат од новата терминална зграда. Украинските војници се држеле на вториот кат од зградата сè додека таванот не се срушил, при што загинале неколку војници. Преостанатите украински сили биле или заробени, убиени или биле принудени да се повлечат од аеродромот, дозволувајќи им на силите на ДНР да го освојат. Според еден волонтер, загинале 37 украински војници. „Дејли телеграф“ го нарекол украинскиот пораз на аеродромот „разорен“.

Цивили од Донецк кои живеат во засолниште од бомби, јануари 2015 година

По оваа победа, сепаратистичките сили започнале да ги напаѓаат украинските сили по линијата на контрола во Донецката и Луганската Област. Особено жестоки борби избувнале по должината на реката Северски Донец, северозападно од градот Луганск. Сепаратистичките сили зазеле украински контролен пункт кај Кримске, нападнале други контролни пунктови во областа и гранатирале села во близина на Штастја.

Сепаратистичките сили започнале напад врз градот Дебалцево, кој бил под контрола на владата, во североисточната Донечка Област, напаѓајќи го со артилериски оган. ДНР започнала напад врз Мариупол од Широкине наутро на 24 јануари. Голем број на ракети од типот „Град“ убиле најмалку 30 лица, а ранети биле уште 83. Жестоките борби продолжиле во Дебалцево во текот на следната недела, што резултирало со многу цивилни и борбени жртви.

Францускиот претседател Франсоа Оланд и германската канцеларка Ангела Меркел направиле нов мировен план на 7 февруари. Француско-германскиот план, изготвен по разговорите со украинскиот претседател Петро Порошенко и рускиот претседател Владимир Путин, се сметал за оживување на Минскиот протокол. Претседателот Оланд изјавил дека планот е „последна шанса“ за решавање на судирот. Планот бил изнесен како одговор на американските предлози за испраќање вооружување до украинската влада, нешто што канцеларката Меркел изјавила дека само ќе резултира со влошување на кризата.

Борбите се влошиле во пресрет на закажаните разговори на 11 февруари за да се разговара за француско-германскиот мировен план. Силите на ДНР го гранатирале градот Краматорск на 10 февруари, каде што последен пат се воделе борби во јули 2014 година. Гранатирањето било насочено кон седиштето на вооружените сили на градот, но исто така била погодена и блиската станбена област. Седум лица биле убиени, а 26 биле ранети. Провладиниот баталјон „Азов' започнал офанзива за повторно освојување на областите контролирани од сепаратистите на периферијата на Мариупол, со центар во селото Широкино. Командантот на баталјонот Андриј Билецки изјавил дека неговите сили се движат кон Новоазовск.

Во октомври 2015 година, член на набљудувачката мисија Максим Удовиченко, делегиран во ОБСЕ од Русија, бил суспендиран поради „лошо однесување“ поврзано со алкохол додека бил во Северодонецк и признал дека всушност е офицер на ГРУ.

Статична војна (2015–2022)

Минск 2: Прекин на огнот и разрешница

Карта на областите под контрола на сепаратистите од завршувањето на Битката кај Дебалцево во 2015 година до руската инвазија на Украина во 2022 година

Повлекување на украинското тешко вооружување, март 2015 година

Закажаниот самит во Минск на 11 февруари 2015 година резултирал со потпишување на нов пакет мерки за мир, наречен Минск II, на 12 февруари. Планот, сличен по содржина на неуспешниот Мински протокол, повикувал на безусловно примирје, кое требало да започне на 15 февруари, меѓу многу други мерки. И покрај потпишувањето на Минск II, борбите продолжиле околу Дебалцево. Силите на ДНР изјавиле дека примирјето не се однесува на Дебалцево и ја продолжиле својата офанзива. Украинските сили биле принудени да се повлечат од областа Дебалцево на 18 февруари, оставајќи ги сепаратистичките сили под контрола.

Во неделата по падот на Дебалцево во рацете на проруските сили, борбите во зоната на судирот стивнале. Силите на ДНР и ЛНР почнале да ја повлекуваат артилеријата од фронтовските линии како што било наведено во Минск II на 24 февруари, а Украина го сторила тоа на 26 февруари. Украина објавила дека нема жртви во периодот од 24 до 26 февруари, нешто што не се случило од почетокот на јануари 2015 година.

Мали престрелки продолжиле во март, но прекинот на огнот во голема мера бил почитуван низ целата борбена зона. Украинските и сепаратистичките сили го повлекле поголемиот дел од тешкото вооружување наведено во Минск II до 10 март. Мали прекршувања на прекинот на огнот продолжиле во текот на март и април, иако тој продолжил да се почитува, а бројот на жртви пријавени од двете страни бил значително намален. Борбите се разгореле на 3 јуни 2015 година, кога бунтовниците од ДНР започнале напад врз Маринка, контролирана од владата. Во битката таму биле употребени артилерија и тенкови, кои биле опишани како најтешки борби од потпишувањето на Минск II.

На 15 јуни во градот Донецк се одржал антивоен протест. Протестот, прв од ваков вид на територија контролирана од проруските сепаратисти, повикале на прекин на борбите во Донбас. Околу 500 луѓе, кои се собрале пред зградата на собранието, извикувале: „Стоп на војната!“, „Вратете ни ги нашите куќи, нашите домови се разурнати!“ и „Излезете од тука!“ Поточно, демонстрантите барале сепаратистите да престанат со ракетни напади од станбени области на периферијата на Донецк.

Оклопни возила на ДНР во близина на Донецк, мај 2015 година

Иако сите страни во воениот судир прдолжиле да го поддржуваат исполнувањето на мерките наведени во Минск II, помали престрелки продолжиле секојдневно во текот на јуни и јули 2015 година. Украинските трупи трпеле загуби секојдневно, а прекинот на огнот бил означен како „нефункционален“ и „невозможен за спроведување“. И покрај постојаните борби и гранатирање по контактната линија, не се случиле територијални промени. Оваа состојба на застој довела до тоа војната да биде означена како „замрзнат судир“.

По месеци прекршување на прекинот на огнот, украинската влада, ДНР и ЛНР заеднички се согласиле да ги прекинат сите борби, почнувајќи од 1 септември 2015 година. Овој договор се совпаднал со почетокот на учебната година во Украина и имало за цел да овозможи уште еден обид за спроведување на точките од Минск II. До 12 септември, германскиот министер за надворешни работи, Франк-Валтер Штајнмаер, изјавил дека прекинот на огнот се почитува и дека страните во судирот се „многу блиску“ до постигнување договор за повлекување на тешкото вооружување од линијата, како што е наведено во Минск II. Во областа околу Мариупол, вклучувајќи го и Широкино, немало борби. Според украинскиот министер за одбрана Степан Полторак, насилството во Донбас го достигнало најниското ниво од почетокот на војната.

Иако прекинот на огнот продолжило да се почитува до ноември, не било договорено конечно решение за судирот. „Њујорк тајмс“ го опишал овој резултат како дел од „заеднички лак на постсоветски воен судир, видлив во грузиските енклави Јужна Осетија и Абхазија, Нагорно-Карабах во Азербејџан и во Приднестровие“, и напишал дека областите контролирани од сепаратистите станале „замрзната зона“, каде што луѓето „живеат во урнатини, среде уништена идеологија, во урнатините на старата империја“. Оваа состојба продолжила и во 2016 година, со извештај од 15 април на Би-Би-Си во кој sudirot е наречен „заборавената војна на Европа“. Мали избувнувања на борби продолжиле, иако не се случиле поголеми територијални промени.

Ново примирје стапило на сила на 1 септември 2016 година, опишано во тоа време од дописникот на Би-Би-Си Том Бариџ како „прв пат кога имало вистински прекин на борбите во последните 11 месеци“, а во 2018 година од ТАСС било опишано како најуспешно примирје во текот на судирот, поради тоа што траело шест недели. За неколку дена, двете страни се обвиниле меѓусебно за кршење на примирјето, иако изјавиле и дека примирјето било широко почитувано. Сепак, на 6 септември (2016), украинските власти јавиле за смртта на уште еден војник. На 24 декември 2016 година, стапило на сила десеттото неопределено примирје од почетокот на судирот; според Специјалната мониторинг мисија на ОБСЕ во Украина, украинската влада и сепаратистите, примирјето не било почитувано.

2016 година била првата целосна календарска година од воениот судир во која Украина не изгубила никакви територии од проруските сили. Покрај тоа, и украинските вооружени сили (211 борбени загуби и 256 неборбени загуби) и локалното население (13 во областите контролирани од украинската влада) претрпеле значително помалку жртви отколку во 2015 година.

Јануари 2017 година, борби и неуспешни прекини на огнот

Поглед од пункт за поддршка на украинските вооружени сили во близина на Писки, јануари 2017 година

На 29 јануари 2017 година, започнал уште еден избув на жестоки борби, центрирани во градот Авдеивка, кој бил под контрола на Украина. Во 2017 година, во просек, на секои три дена умирал по еден украински војник, со околу 40.000 сепаратисти и 6.000 руски војници во регионот.

На 18 февруари 2017 година, рускиот претседател Владимир Путин потпиша декрет со кој руските власти ќе ги признаат личните документи и документите за регистрација на возила издадени од ДНР и ЛНР. Претседателскиот декрет се однесувашлна „постојани жители на одредени области на украинските области Донецк и Луганск“, без никакво споменување на самопрогласените Народни Републики. Украинските власти го осудијледекретот како директно спротивен на договорот Минск II и дека тој „легално ги признава квази-државните терористички групи кои ја покриваат руската окупација на дел од Донбас “. Генералниот секретар на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) Ламберто Заниер изјавил на 19 февруари дека декретот „покажува... признавање на оние кои ги издаваат документите“ и дека тоа ќе го отежни одржувањето на прекинот на огнот.

Украински војник во ров. На фронтот биле изградени обемни рововски мрежи, а судирот се претворил во рововска војна.

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров, по состанокот со неговите украински, германски и француски колеги во Минхен на 18 февруари, изјавил дека било договорено прекин на огнот меѓу Украина и сепаратистите, кое стапило на сила од 20 февруари 2017 година. Но, според портпаролот на украинските вооружени сили, на 20 февруари 2017 година, нападите на сепаратистите продолжиле, иако тој изјавил дека имало „значително намалување на воената активност“. На 21 февруари, генералниот секретар на ОБСЕ, Заниер, изјавил дека сè уште има значителен број прекршувања на прекинот на огнот и „нема докази за повлекување на оружјето“.

Според двете страни во судирот, четвртиот обид за примирје во 2017 година пропаднал во рок од неколку часа на 24 јуни 2017 година. „Прекинот на огнот за враќање во училиште“ што требало да започне на 25 август 2017 година, исто така, веднаш пропаднал кога, на истиот тој ден, двете страни тврделе дека другата страна го прекршила. Понатамошното „Божиќно примирје“ кое требало да се почитува почнувајќи од 00:00 часот (источноевропско време) на 23 декември 2017 година било веднаш прекршено од силите на ДНР и ЛНР според украинските вооружени сили (пријавувајќи девет прекршувања, вклучувајќи ја и смртта на украински војник убиен од непријателски снајперист и тврдејќи дека Украинците не возвратиле со оган ). Од друга страна, ДНР изјавила дека украинските вооружени сили го прекршиле примирјето, додека новинската агенција ЛНР Луганскинформцентар го изјавила истото, но исто така дека „прекинот на огнот генерално се почитува“. На 27 декември 2017 година, како дел од договорот од Минск, била спроведена размена на затвореници, при што 73 украински војници биле разменети за над 200 сепаратисти.

На 18 јануари 2018 година, украинскиот парламент усвоил закон за враќање на контролата врз областите што ги држат сепаратистите. Законот бил усвоен со поддршка од 280 пратеници во Врховната рада со 450 места (поради војната во Донбас и руската анексија на Крим во 2014 година, само 423 од 450 места во парламентот биле избрани на претходните избори ). Руската влада го осудила законот, нарекувајќи го „подготовки за нова војна“, и ја обвинил украинската влада за кршење на договорот од Минск. Законот за реинтеграција на Донбас ги означил републиките Донецк и Луганск како „ привремено окупирани територии“, додека Русија била означена како „агресор“. Законодавството му дало на претседателот Порошенко „право да користи воена сила во земјата, без согласност од украинскиот парламент“, што би вклучувало и враќање на Донбас. Предлог-законот поддржува забрана за трговија и транспортна блокада на истокот, што е во сила од 2017 година. Според законодавството, единствените документи издадени од сепаратистите што Украина би ги признала се изводите од матичната книга на родените и смртните изводи.

Ново примирје договорено од сите страни во воениот судир стапил на сила на 5 март 2018 година. До 9 март, украинската војска тврдела дека не се почитува од страна на силите на ДНР и ЛНР, кои пак го тврделе истото и од страна на украинската војска. На 26 март 2018 година, Трилатералната група за Украина се согласила за „сеопфатен, одржлив и неограничен прекин на огнот“ што требало да започне на 30 март 2018 година. Тој пропаднал уште на првиот ден. Украина официјално ја завршила „Антитерористичката операција“ и ја заменила со „Здружена операција на силите“ на 30 април 2018 година. Според генерал-потполковник Сергеј Наиев, командант на Здружената операција на силите, преименувањето имало за цел да означи дека Украина не се бори против домородните „терористи“ или „сепаратистички милитанти“ во Донбас, туку против руската војска. Истиот ден, САД потврдиле дека испорачале противтенковски ракети „ФГМ-148 Џавелин“ на Украина. Според „Вашингтон пост“, ракетите ќе бидат држени подалеку од фронтовската линија и ќе бидат употребени само во случај на целосен сепаратистички напад.

На 28 јуни 2018 година, бил договорен нов „жетвен“ „сеопфатен и неопределен режим на прекин на огнот“ кој требало да започне на 1 јули 2018 година. Во рок од неколку часа по неговиот почеток, и проруската и украинската страна се обвиниле меѓусебно за кршење на ова примирје. Примирјето од 29 август 2018 година, исто така, не успеало. На 31 август 2018 година, лидерот на ДНР Александар Захарченко бил убиен во експлозија во ресторан.

Како што било објавено на 27 декември 2018 година, Јуриј Бириуков, советник на украинскиот претседател Петро Порошенко, тврдел дека речиси целата „сива зона“ меѓу завојуваните страни е ослободена од силите предводени од Русија без да се прекршат мировните договори од Минск и дека е под контрола на украинските вооружени сили. Ова било потврдено следниот ден од началникот на Генералштабот на вооружените сили на Украина, Виктор Муженко. Истиот ден, било договорено ново (и 22-ри обид за) неопределено примирје кое започнува на полноќ на 29 декември. И Украинците и сепаратистите се обвиниле меѓусебно за кршење на прекинот на огнот на денот кога стапил на сила.

На 7 март 2019 година, Трилатералната група за Украина се согласила за ново примирје кое требало да започне на 8 март 2019 година. Иако Украина тврдела дека „руските посредници“ (сепаратистите) го прекршиле истиот ден, борбите сепак стивнаале, а украинската страна изјавила дека прекинот на огнот е целосно почитуван од 10 март 2019 година. Во јуни, Русија започнала со распространување на руски пасоши на Украинците што живеат во регионите на Донбас. Овој потег, украинската влада го сметала за чекор кон анексија на регионот.

Штајнмаерова формула (2019) и прекин на огнот (2020)

Зеленски, Меркел, Макрон и Путин на заедничка прес-конференција по разговорите од Нормандискиот формат во Париз, декември 2019 година

По обемни преговори, Украина, Русија, ДНР, ЛНР и ОБСЕ потпишале договор за обид за прекин на воениот судир во Донбас на 1 октомври 2019 година. Наречен „Штајнмаеров формула“, по нејзиниот предлагач, германскиот претседател Франк-Валтер Штајнмаер, договорот предвидувал слободни избори на териториите на ДНР и ЛНР, набљудувани и верификувани од ОБСЕ, и последователна реинтеграција на тие територии во Украина со посебен статус. Русија побарала потпишување на договорот пред какво било продолжување на мировните преговори од „Нормандискиот формат“. Анкета на јавното мислење од март 2019 година од страна на Центарот за источноевропски и меѓународни студии во Донбас контролиран од ДНР/ЛНР, покажала дека 55% се за реинтеграција со Украина, а 45% претпочитаат интеграција во Русија. 58% од сите испитаници поддржале посебен статус или во рамките на Украина или во Русија за регионот.

Војник на украинската Национална гарда на безбедносен контролен пункт, 2019 година.

Во согласност со Штајнмаеровата формула, украинските и сепаратистичките трупи почнале да се повлекуваат од градот Золоте на 29 октомври. Обидите за повлекување претходно во текот на месецот биле спречени од протести на украинските воени ветерани. Понатамошно повлекување било успешно завршено во Петровске во текот на ноември. По повлекувањето и успешната размена на затвореници меѓу Русија и Украина, рускиот претседател Владимир Путин, украинскиот претседател Володимир Зеленски, францускиот претседател Емануел Макрон и германската канцеларка Ангела Меркел се состанале во Париз на 9 декември 2019 година, во продолжение на разговорите од Нормандискиот формат. Двете страни се согласиле да ги разменат сите преостанати воени затвореници до крајот на 2019 година, да работат на нови избори во Донбас и да закажат понатамошни разговори.

Пандемијата КОВИД-19 ги влошило условите за живот во регионите. Особено, мерките за карантин наметнати од Украина, ДНР и ЛНР ги спречиле оние на окупираните територии да ја преминат контактната линија, со што им се одземало пристапот до критични ресурси. Борбите се зголемиле во март 2020 година, со деветнаесет убиени цивили, повеќе отколку во претходните пет месеци заедно. Додека некои премини се отвориле за мал број луѓе во јуни 2020 година, ДНР вовела нови прописи, наводно за да се спречи ширењето на коронавирусот, што го направило речиси невозможно за повеќето луѓе да ја преминат контактната линија. Спротивно на тоа, руската граница била целосно повторно отворена.

29-тиот обид за „целосно и сеопфатно“ примирје стапило на сила на 27 јули 2020 година. За време на неговиот говор на 24 август 2020 година по повод Денот на независноста на Украина, претседателот Зеленски објавил дека примирјето е одржано, што довело до 29 дена без борбени загуби. Сепак, Зеленски, исто така, признал дека и покрај размената на затвореници и операциите за деминирање што се случиле, мировниот процес не се движел толку брзо како што очекувало кога го потпишал самитот на 9 декември 2019 година. На 6 септември 2020 година, украинските вооружени сили го пријавиле својот прв борбен пораз од примирјето од 27 јули 2020 година, кога еден војник бил убиен од гранатирање. И покрај ова, претседателот Зеленски на 7 ноември 2020 година изјавил дека откако било воспоставено примирјето во јули 2020 година, смртните случаи на украински војници во борба се намалиле десеткратно, а бројот на напади врз војници се намалил за пет и пол пати.Од 27 јули 2020 година до 7 ноември 2020 година, само тројца украински војници биле убиени.

Ескалација 2021–2022

Според украинските власти, во првите три месеци од 2021 година, 25 украински војници биле убиени во конфликтната зона, во споредба со вкупно 50 што загинале во текот на целата 2020 година. Според Народниот правобранител на ДНР, 85 војници и 30 цивили биле убиени во периодот јануари-октомври 2021 година како последица на воена акција.

Кон крајот на март - почетокот на април 2021 година, руската војска преместила големи количини оружје и опрема од западна и средна Русија, па дури и од Сибир, во окупираниот Крим и Воронешката и Ростовската Област во Русија. Специјалист за разузнавање на „Џејнс“ идентификувал четиринаесет руски воени единици од Централниот воен округ кои се преселиле во близина на руско-украинската граница и го нарекол тоа најголемото ненајавено воено движење од инвазијата на Крим во 2014 година. Врховниот командант на украинските вооружени сили Руслан Хомчак изјавил дека Русија стационирала дваесет и осум баталјонски тактички групи (БТГ) по границата и дека се очекува да бидат донесени уште дваесет и пет, вклучително и во Брјанската и Воронешката Област во Западниот воен округ на Русија. Следниот ден, руската државна новинска агенција ТАСС објавила дека педесет од нејзините БТГ составени од 15.000 војници биле распоредени за вежби во Јужниот воен округ, кој го вклучува окупираниот Крим, а исто така се граничи со конфликтната линија во Донбас. До 9 април, шефот на украинската гранична стража проценил дека 85.000 руски војници веќе се наоѓаат на Крим или во пречник од 40 километри од украинската граница.

Портпаролот на руската влада изјавил дека руските воени движења не претставуваат закана, но рускиот функционер Дмитриј Козак предупредил дека руските сили би можеле да дејствуваат за да ги „одбранат“ руските граѓани во Украина, а секоја ескалација на судирот во Донбас би значело „почеток на крајот на Украина“. – „не истрел во ногата, туку во лицето“. До тогаш, околу половина милион луѓе во самопрогласената Донечка Народна Република и Луганска Народна Република добиле руски пасоши откако избувнале борбите во 2014 година Русија одбила да учествува кога Украина побарала состанок за Виенскиот Документ со Франција, Германија и ОБСЕ. Германската канцеларка Ангела Меркел му телефонирала на рускиот претседател Владимир Путин за да побара прекин на натрупувањето. Портпаролката на Белата куќа на САД, Џен Псаки, објавила на почетокот на април 2021 година дека натрупувањето руски трупи на украинската граница е најголемо од 2014 година.

Во април 2021 година, Украина го извршила првото оперативно распоредување на воени беспилотни летала „Бајрактар ТБ2“ од турско производство во регионот. Во ноември, беспилотно летало „Бајрактар“, контролирано од украинската влада било употребено за уништување на сепаратистичка артилерија од другата страна, која извршувала напад што срамнило со земја куќи и ранило и убило украински војници. Во ноември, лидерот на ДНР, Денис Пушилин, изјавил дека украинските трупи ја вратиле контролата врз селото Старомаривка во сивата зона. Употребата на украински и руски беспилотни летала било критикувано од Франција и Германија, додека Соединетите Американски Држави истакнале дека страната предводена од Русија постојано ги крши договорите со употреба на беспилотни летала и хаубици. Руските агенции известиле за загриженост од развојот на настаните, предупредувајќи дека понатамошната употреба на Бајрактар ТБ2 во Донбас би можела да ја „дестабилизира ситуацијата“ во регионот.

Во декември 2021 година, украинските власти соопштиле дека Русија испраќа снајперисти и тенкови во регионот. На 21 јануари 2022 година, претседателот на Руската државна дума, Вјачеслав Володин, повикал на разговори во парламентарното тело за признавање на независноста на регионот Донбас и неговото одвојување од Украина. До февруари 2022 година, борбите ескалирале. Имало нагло зголемување на артилериското гранатирање од страна на милитантите предводени од Русија во Донбас, што Украина и нејзините сојузници го сметале за обид да се провоцира украинската армија или да се создаде изговор за инвазија. На пример, украинската војска пријавила дека издржила 60 напади по зоната само на 17 февруари, вклучувајќи „една граната што погоди градинка во близина на фронтовската линија, при што беа повредени тројца вработени. Имаше од два до пет напади дневно во текот на првите шест недели од оваа година“.

Во услови на зголемени тензии меѓу Русија и Украина во февруари 2022 година, рускиот претседател Владимир Путин на 21 февруари објавил дека Русија ќе ја признае независноста на народните републики Донецк и Луганск. По ова соопштение следело наредба за распоредување руски трупи во Донбас како „миротворци“. Како одговор на тоа, голем број западни земји, вклучувајќи ги САД, Велика Британија и ЕУ, објавиле дека ќе воведат нови санкции врз организациите поврзани со Русија.

Руска инвазија на Украина во 2022 година

На 24 февруари 2022 година, Русија започнала нова, целосна инвазија на Украина. ДНР и ЛНР се придружиле на офанзивата; сепаратистите изјавиле дека започнала операција за заземање на целата Донечка Област и Луганска Област. До 25 март 2022 година, руските сили ја презеле контролата над 93 проценти од Луганската Област и 54 проценти од Донецката Област. Откако наишла на силен отпор на своите операции во другите делови на Украина, Русија истиот ден објавила дека ќе го префрли својот фокус на целосно „ослободување“ на Донбас и започнала кампања што ќе трае до поголемиот дел од средината на 2022 година.

Борци

Список на борци

Во војната во Донбас учествувале разновидни сили, како од странско, така и од домашно потекло.

Руска вмешаност

Неколку тенкови Т-72 Б од руско производство на Донечката Народна Република, за време на воена парада во 2015 година

Руското вклучување во војната во Донбас се манифестирало во различни форми. Меѓународниот кривичен суд пресудил дека војната претставува и национален и меѓународен вооружен судир во кој се вклучени Украина и Русија,  и Европскиот суд за човекови права пресудил дека Русија ги контролирала бунтовниците од 2014 година па наваму.

Ракетни возила земја-воздух „Стрела-10“ на Донецката Народна Република, 2015 година

Првичните протести низ јужна и источна Украина биле во голема мера домашни изрази на незадоволство од новата украинска влада.  Руското вклучување во оваа фаза било ограничено на изразување поддршка за демонстрациите, а појавата на сепаратистите во Донецк и Луганск започнало како мала маргинална група на демонстрантите, независна од руската контрола.  Сепак, Русија продолжила да го искористи ова за да започне координирана политичка и воена кампања против Украина, како дел од пошироката Руско-украинска војна,   вклучувајќи неколку информативни кампањи и споредни сајбер напади што започнале пред соборувањето на Јанукович во февруари.

Рускиот претседател Владимир Путин му дал легитимитет на новороденото сепаратистичко движење кога го опишал Донбас како дел од историскиот регион „ Нова Русија “ (Новоросија) и изјавил дека не разбира како регионот воопшто станал дел од Украина во 1922 година, кога била основана Украинската Советска Социјалистичка Република. Кога украинските власти ги потиснале проруските протести и ги уапсиле локалните сепаратистички лидери на почетокот на март, тие биле заменети со луѓе поврзани со руските безбедносни служби и интереси во руските бизниси, веројатно по наредба на руското разузнавање.  До април 2014 година, руските граѓани ја презеле контролата врз сепаратистичкото движење и биле поддржани од волонтери и материјална опрема од Русија, вклучувајќи чеченски и козачки милитанти. Според бунтовничкиот командант на ДНР, Игор Гиркин: „без оваа поддршка во април, движењето ќе згаснеше, како што се случи во Харков и Одеса“.

Како што ескалирал судирот меѓу сепаратистите и украинската влада во мај 2014 година, Русија почнала да користи „ хибриден пристап“, применувајќи комбинација од тактики на дезинформација, нерегуларни борци, редовни руски трупи и конвенционална воена поддршка за поддршка на сепаратистите и дестабилизација на регионот Донбас.   Првата битка за Донечкиот аеродром кон крајот на мај 2014 година означил пресвртница во судирот; тоа била првата битка меѓу сепаратистите и украинската влада во која учествувале голем број руски волонтери.  Според украинската влада, на врвот на судирот во летото 2014 година, се наведува дека руските паравоени сили сочинувале помеѓу 15% и 80% од борците. Според корпорацијата RAND, „Русија ги вооружувала, обучувала и водела сепаратистичките сили. Но, дури и според сопствените проценки на Киев, огромното мнозинство од бунтовничките сили се состојат од локално население - а не од војници на редовната руска војска“.

Оштетена зграда на 25 јули 2014 година

До август 2014 година, украинската „Антитерористичка операција“ успеала значително да ја намали територијата под контрола на проруските сили и се приближила до враќање на контролата врз руско-украинската граница.  Игор Гиркин повикал на руска воена интервенција и изјавил дека борбеното неискуство на неговите нерегуларни сили, заедно со тешкотиите со регрутирањето меѓу локалното население во Донечката Област, ги предизвикало неуспесите. Тој му се обратил на рускиот претседател Владимир Путин, велејќи дека: „Губењето на оваа војна на територијата што претседателот Владимир Путин лично ја нарече Нова Русија би ја загрозило моќта на Кремљ и, лично, моќта на претседателот“. Како одговор на влошената ситуација во Донбас, Русија го напуштила својот хибриден пристап и започнала конвенционална инвазија на регионот.   Првиот знак на оваа инвазија било заробувањето на група руски падобранци во активна служба на украинска територија од страна на украинската безбедносна служба (БСУ) на 25 август 2014 година. БСУ објавила фотографии од нив и нивните имиња. Следниот ден, руското Министерство за одбрана соопштило дека овие војници ја преминале границата „случајно“. Според проценките на Николај Митрокин, до средината на август 2014 година, за време на битката кај Иловајск, имало помеѓу 20.000 и 25.000 војници кои се бореле во Донбас на страната на сепаратистите, а само помеѓу 40% и 45% биле „локални жители“.

Владимир Путин (десно) и неговиот долгогодишен доверлив министер за одбрана Сергеј Шојгу.

Почнувајќи од 27 август 2014 година, огромни количини воена опрема и војници ја преминале границата од Русија во јужниот дел на Донечката Област, претходно држен од Украина. Западните претставници ја опишале новата офанзива како „скриена инвазија“. Портпаролката на американскиот Стејт департмент, Џен Псаки, изјавила дека упадите укажуваат на контраофанзива насочена од Русија, додека украинскиот претседател Порошенко изјавил дека руските сили извршиле инвазија. Командантот на НАТО, бригаден генерал Нико Так, на 28 август проценил дека „многу повеќе“ од 1.000 руски војници дејствувале во Донбас. Во текот на претходната недела Русија ги гранатирала украинските позиции од сопствена територија; прекуграничното гранатирање започнало кон средината на јули, достигнувајќи 53 напади на 40 локации, сериозно влијаејќи на воената операција на Украина. Руските претставници негирале каква било улога, негирања кои се сметаат за неверојатни.

Пред непријателствата, сепаратизмот во Донбас уживал ограничена поддршка и имал малку докази за поддршка за вооруженото востание. Само руската интервенција спречила непосредно украинско решавање на судирот. Како резултат на тоа, во периодот пред инвазијата во август 2014 година, Русија, исто така, одлучила да ги замени многу од тврдокорните лидери на сепаратистичкото движење, вклучувајќи ги Игор Гиркин и премиерот на ДНР Александар Бородај. Овие замени, земени заедно со последователната инвазија, претставувале уште една пресвртница во природата на судирот. Со оглед на неодамнешните воени неуспеси на ДНР и ЛНР, Русија одлучила дека повеќе не може да се потпира на мешавина од нерегуларни борци во Донбас и наредила промена на раководството.  Таа го напуштила тврдокорниот сепаратистички проект предводен од руски граѓани, кој не можел целосно да го контролира, и го заменила со идејата за посебен статус за Донбас во рамките на Украина и попослушна локална команда на ДНР/ЛНР. Ова претставувало руски обид да го „домородизира“ судирот, користејќи ги воено незначајните локални проруски политички активисти како политичка покривка за унапредување на руските интереси во Украина. Поранешниот премиер на ДНР Бородај подоцна изјавил дека околу 50.000 руски граѓани се бореле за сепаратистите до средината на 2015 година, не сметајќи ги редовните руски трупи кои интервенирале од август 2014 година.

Руските сили и опрема учествувале во Втората битка на Донечкиот аеродром и битката кај Дебалцево. Во извештај објавен од Кралскиот институт за обединети служби во март 2015 година се вели дека „присуството на голем број руски војници на украинска суверена територија“ станало „трајна карактеристика“ на војната во Донбас од инвазијата во август 2014 година.

По украинскиот пораз кај Дебалцево, страните во судирот го потпишале договорот Минск II за прекин на борбите на 15 февруари 2015 година.  Овие услови биле многу поволни за Русија, бидејќи барале од Украина да им додели „специјален статус“ на областите под контрола на сепаратистите и да ги реинтегрира во Украина, слично на федерализацијата што ја заговарале проруските демонстранти на почетокот на 2014 година. Ова би воспоставило руска „стратешка линија“ во Украина што би можела да се искористи за да се спречи идната интеграција на таа земја во Европската Унија или НАТО.  На прес-конференција на 17 декември 2015 година, рускиот претседател Владимир Путин за прв пат признал дека имало руско воено присуство во регионот Донбас, иако изјавил дека тоа не значи дека таму има „руски трупи“.

До септември 2015 година, сепаратистичките единици, на ниво на баталјон и повисоко, дејствувале под директна команда на офицери на руските вооружени сили. Украина, САД и некои аналитичари сметаат дека биле под команда на 8-та комбинирана вооружена армија на Русија, која била реформирана во рамките на Рускиот јужен воен округ за оваа специфична задача во 2017 година.

Од февруари 2018 година, бројот на сепаратистички сили се проценува на 31.000, од кои 80% (25.000) биле жители на Донбас, 15% (≈5.000) биле воени изведувачи од Русија и други земји и 3% (900–1.000) биле редовен персонал на руските вооружени сили. На 24 април 2019 година, претседателот Путин издал извршна наредба со која се забрзал процесот за добивање руско државјанство за жителите на териториите што ги држат ДНР и ЛНР. Оваа „пасошизација“ е слична на она што Русија го направила во другите проруски протекторати воспоставени по постсоветските судири, вклучително и во Приднестровие, Абхазија и Јужна Осетија.

Русија ги признала ДНР и ЛНР како независни држави на 21 февруари 2022 година, а потоа им наредила на руските трупи да влезат во Донбас како „миротворци“. Потоа следело започнување на целосна инвазија на Украина.

Во април 2023 година, Русија им доделила статус на борбен ветеран на сепаратистичките милитанти кои се бореле во војната во Донбас од 2014 година.

Воена помош за Украина

Во декември 2017 година, Соединетите Американски Држави за прв пат ѝ обезбедиле на Украина помош, во форма на противтенковски ракети „Џавелин“. Првично, тие требало да се држат подалеку од фронтот, но по втората испорака на слични системи на оружје, тие биле одобрени за употреба насекаде. Во септември 2021 година, Киев командувал со воените сили на заедничка вежба со партнерите од САД и НАТО. Употребата на „Џавелин“ на фронтовската линија била пријавена во ноември 2021 година.

Жртви

Првата жртва поврзана со битката за време на војната се случила на 13 април кога вооружени лица под команда на Игор Гиркин нападнале заседа на украинските специјални сили и убиле еден офицер на СБУ. Според Програмата за податоци за конфликти во Упсала, оваа жртва ја означило линијата на поделба помеѓу мирот и вооружениот судир. Прагот на вооружен судир бил преминат на почетокот на мај кога повеќе од 25 лица биле убиени од почетокот на судирот. До средината на јули до почетокот на август загинале повеќе од илјада луѓе, што е минималниот праг за класифицирање како војна.

Проценетиот број на жртви во војната во Донбас бил 14.200–14.400 до крајот на декември 2021 година, вклучувајќи ги и смртните случаи во неборбени војни. Според Канцеларијата на Високиот комесар на Обединетите нации за човекови права, 6.500 биле проруски сепаратистички сили, 4.400 биле украински сили и 3.404 биле цивили. Огромното мнозинство од смртните случаи биле во првите две години од војната (2014 и 2015 година).

Цивили

Според Обединетите нации, во војната загинале 3.404 цивили, а повеќе од 7.000 биле повредени. Голем број од смртните случаи меѓу цивилите се случиле во првите две години од војната, додека 365 цивили биле убиени во шесте години од 2016 до 2021 година. Во годината пред целосната инвазија на Русија, загинале вкупно 25 цивили, од кои над половина од мини и неексплодирани убојни средства.

Од цивилните жртви, најмалку 312 биле странци: 298 патници и членови на екипажот на летот 17 на „Малезија ерлајнс“, 11 руски новинари, еден италијански новинар, еден литвански дипломат, и еден руски цивил убиен во прекугранично гранатирање.

Од 3.106 цивилни жртви поврзани со воениот судир, без да се сметаат жртвите од соборувањето на летот 17 на „Малезија ерлајнс“: 1.852 биле мажи, 1.072 жени, 102 момчиња, 50 девојчиња и 30 возрасни лица чиј пол е непознат.

Украински сили

Мурал на украински војници кои загинале за време на војната во Донбас во 2014 година

Украина објавила дека 4.535 нејзини војници биле убиени до крајот на февруари 2022 година, вклучувајќи 253 украински државјани или странци родени во странство. Уште 70 украински војници се водат како исчезнати.

До 16 април 2026 година, UALosses ги потврдил имињата на 6.310 украински војници убиени помеѓу 2014 и 2021 година за време на војната во Донбас.

Проруски извори тврделе дека украинските сили имале 10.000 убиени, 20.000 ранети и 13.500 дезертери или исчезнати, до крајот на јуни 2015 година.

Сепаратистички сили

Сепаратистите објавиле дека до февруари 2015 година изгубиле најмногу 1.400 луѓе. ОН проценила дека до крајот на декември 2021 година биле убиени околу 6.500 сепаратисти.

Украина тврдела дека до почетокот на 2015 година биле убиени 7.577 сепаратисти, а 12.000 се воделе како исчезнати Тие тврделе дека дополнителни 103 руски војници биле убиени помеѓу јануари и април 2016 година.

Слика од наводно сепаратистички гробишта во Донецк кон крајот на февруари 2015 година, покажала бројки кои достигнуваат до најмалку 2.213 мртви. Кон крајот на август 2015 година, според објавеното протекување на информации од рускиот новински сајт, Деловаја Жизн, 2.000 руски војници биле убиени во Украина до февруари 2015 година. Американскиот државен департмент објавил дека 400-500 руски војници биле убиени до март 2015 година.

Помеѓу јануари 2017 и крајот на февруари 2022 година, сепаратистичките власти на ДНР објавиле дека вкупно 677 сепаратистички борци биле убиени на територијата контролирана од ДНР.

Медиумскиот центар на Луганск објавил уште четири смртни случаи на војници од ЛНР и уште четири смртни случаи на цивили во периодот јануари-февруари 2022 година. ДНР објавила 13 смртни случаи на војници и 8 цивили во овој период, што довело до вкупно 5.059 од 2014 година.

Последици и хуманитарни проблеми

Оштетена зграда во Лисичанск, 4 август 2014 година

Обединетите нации во мај 2014 година забележале „алармантно влошување“ на човековите права на територијата кои ја држат бунтовниците поврзани со Донечката Народна Република и Луганската Народна Република. ОН известиле за растечко беззаконие во регионот, документирајќи случаи на целни убиства, мачење и киднапирања, првенствено извршени од силите на Донечката Народна Република. ОН, исто така, известиле за закани, напади и киднапирања на новинари и меѓународни набљудувачи, како и за тепања и напади врз поддржувачи на украинското единство. Русија ги критикувала овие извештаи и изјавила дека се „политички мотивирани“.

Во извештајот на „Хјуман рајтс воч“ од 2014 година се вели дека „антикиевските сили во источна Украина киднапираат, напаѓаат и малтретираат луѓе за кои се сомневаат дека ја поддржуваат украинската влада или ги сметаат за непожелни... антикиевските бунтовници користат тепања и киднапирања за да испратат порака дека секој што не ги поддржува подобро да замолчи или да си замине“. Исто така, постоело повеќе случаи на тепања, киднапирања и можни погубувања на локални жители од страна на украинските трупи, како што се милицијата на Олег Љашко и баталјонот за територијална одбрана Ајдар. . Во август, Игор Друз, висок советник на прорускиот бунтовнички командант Игор Гиркин, изјавил дека „Во неколку наврати, во вонредна состојба, извршивме погубувања со пукање за да спречиме хаос. Како резултат на тоа, нашите трупи, оние што се повлекоа од Славјанск, се високо дисциплинирани“. До крајот на 2015 година, на заедничката територија на Донбас имало 79 места каде што биле држени киднапирани цивили и воени затвореници.

По првото примирје од Минскиот протокол, воените водачи ја презеле контролата врз областите на сепаратистичката страна.

Во извештајот на Канцеларијата на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации (ОХЦХР) објавен на 28 јули 2014 година, се вели дека била нанесена штета во вредност од најмалку 750 милиони американски долари на имотот и инфраструктурата во областите Донецк и Луганск. Хјуман рајтс воч соопштил дека украинските владини сили, провладините паравоени сили и бунтовниците користеле ненаведувани ракети „Град“ во нападите врз цивилни области, наведувајќи дека „Употребата на неселективни ракети во населени области го крши меѓународното хуманитарно право или законите на војување и може да претставува воени злосторства“. „Њујорк тајмс“ објавил дека високата стапка на цивилни жртви „го оставила населението во источна Украина огорчено кон прозападната влада на Украина“ и дека ова расположение помогнало да се „поттикне регрутирање“ за бунтовниците.

Како последица на воениот судир, големи делови од регионот Донбас, од двете страни на „контактната линија“, се загадени со мини и други експлозивни остатоци од војната. Според координаторот за хуманитарни работи на ОН во Украина, во 2020 година Украина била една од земјите најмногу погодени од мини во светот, со речиси 1.200 жртви од почетокот на судирот во 2014 година. Во извештајот на УНИЦЕФ објавен во декември 2019 година се вели дека 172 деца биле повредени или убиени поради мини и други експлозиви, над 750 образовни установи биле оштетени или уништени, а 430.000 деца живееле со психолошки трауми поврзани со војната.

Раселено население

Урнатините на Иверскиот манастир во близина на аеродромот во Донецк, мај 2015 година

До почетокот на август 2014 година, најмалку 730.000 побегнале од борбите во Донбас и заминале за Русија. Овој број, многу поголем од претходните проценки, го дала Канцеларијата на Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци (УНХЦР). Бројот на внатрешни бегалци се искачил на 117.000. До почетокот на септември, по острата ескалација во текот на август, бројот на раселени лица од Донбас во Украина се зголемил повеќе од двојно на 260.000. Бројот на баратели на привремен азил и баратели со статус на бегалци од Украина во Русија се искачил на 121.000. И покрај двата месеци нестабилно примирје воспоставено со Минскиот протокол, бројот на раселени бегалци од Донбас во Украина нагло ескалирал на 466.829 кон средината на ноември.

До април 2015 година, војната предизвикала најмалку 1,3 милиони луѓе да станат внатрешно раселени во Украина. Покрај тоа, повеќе од 800.000 Украинци побарале азил, дозволи за престој или други форми на легален престој во соседните земји, од кои над 659.143 во Русија, 81.100 во Белорусија и илјадници други на други места.

Според друг извештај на ОХЦХР на ОН, над три милиони луѓе продолжиле да живеат во Донбас од март 2016 година. Се вели дека ова вклучува 2,7 милиони кои живееле во областите контролирани од ДНР и ЛНР, и 200.000 во областите контролирани од Украина во близина на линијата на контакт. Покрај тоа, се вели дека украинската влада регистрирала вкупно 1,6 милиони внатрешно раселени лица во Украина кои побегнале поради судирот. Според извештаите, над еден милион побарале азил на друго место, а повеќето заминале во Русија. Во извештајот, исто така, се вели дека луѓето кои живееле во областите контролирани од сепаратистите доживеале „целосно отсуство на владеење на правото, извештаи за произволно притворање, мачење и притвор без комуникација, како и без пристап до вистински механизми за правна заштита“..

До ноември 2017 година, ООН идентификувале 1,8 милиони внатрешно раселени и погодени од судирот лица во Украина, додека други 427.240 кои побарале азил или статус на бегалец во Руската Федерација, плус 11.230 во Италија, 10.495 во Германија, 8.380 во Шпанија и 4.595 во Полска.

Во 2011 година, украинските области Луганск и Донецк имале вкупно население од 6,1 милиони жители. Како резултат на руската воена агресија во 2014 година, 2 милиони морале да го напуштат регионот како бегалци. По целосната руска инвазија во 2022 година, уште приближно 3 милиони или побегнале или биле убиени, што вкупно резултирало со намалување од 80% на населението на Донбас. Според политикологот Тарас Куцио, ова претставува „уништување, депопулација и геноцид“.

Реакции

Украинско јавно мислење

Национална анкета спроведена во март-април 2014 година од страна на Киевскиот меѓународен институт за социологија покажала дека 31% од испитаниците во Донбас сакаат регионот да се одвои од Украина, додека 58% сакаат автономија во рамките на Украина. Анкета на Меѓународниот републикански институт од септември 2014 година на украинската јавност (со исклучок на оние во Крим, анектиран од Русија), покажала дека 89% од испитаниците се спротивставуваат на руската интервенција во Украина Поделено по региони, 78% од анкетираните од Источна Украина (вклучувајќи ја и Дњепропетровската Област) се спротивставиле на интервенцијата, заедно со 89% во Јужна Украина, 93% во Средна Украина и 99% во Западна Украина. Поделено по мајчин јазик, 79% од руските говорници и 95% од украинските говорници се спротивставиле на интервенцијата. 80% од анкетираните рекле дека Украина треба да остане унитарна земја.

56% од анкетираните изјавиле дека Русија треба да плати за обновата на Донбас, додека 32% рекле дека Донечката и Луганската Област треба да платат. 59% од анкетираните изјавиле дека ја поддржуваат владината воена операција во Донбас, додека 33% изјавиле дека се противат на неа. 73% од испитаниците изјавиле дека војната во Донбас е едно од трите најважни прашања со кои се соочува Украина.

Анкета спроведена од истиот институт во 2017 година покажала дека 80% од Украинците на национално ниво и 73% од луѓето од областите на Донбас под контрола на Украина веруваат дека сепаратистичките републики треба да останат дел од Украина. Околу 60% од анкетираните луѓе не верувале дека Украина прави доволно за да ги врати изгубените територии поради Минските договори.

Заедничката анкета спроведена од Левада и Меѓународниот институт за социологија од Киев од септември до октомври 2020 година покажала дека во отцепените региони контролирани од ДНР/ЛНР, над половина од испитаниците сакале да се приклучат кон Русија (со или без некаков автономен статус), додека помалку од една десетина посакувале независност, а 12% сакале реинтеграција во Украина. Тоа е во спротивност со испитаниците во Донбас, контролиран од Киев, каде што огромното мнозинство сметало дека сепаратистичките региони треба да бидат вратени во Украина. Според резултатите од Левада во јануари 2022 година, приближно 70% од оние во отцепените региони изјавиле дека нивните територии треба да станат дел од Русија.

До 2021 година, 72% од Украинците ја сметале Русија за непријателска држава. Уделот на оние кои ги опишале своите ставови кон рускиот народ како „топли“ се намалил од 47% во мај 2018 година на 30% во април 2021 година. Во 2020 година, 61% од Украинците го сметале воениот судир како „руска агресија со употреба на локални милитанти“, а само 21% тврделе дека станува збор за граѓанска војна. На Исток, 42,2% од испитаниците ја сметале војната за „внатрешен судир“. По целосната инвазија, 6% од испитаниците на Исток и 1% во сите други региони сметале дека војната е обид за заштита на рускојазичното население.

Русија

Маршот за мир и слобода во Москва бил еден од антивоените протести во Русија.

Во Русија во 2014 година се одржале серија антивоени протести. Демонстрантите одржале два протестни собири на 2 и 15 март 2014 година. Вториот, познат како Марш на мирот (руски: Марш Мира), се одржал во Москва еден ден пред референдумот на Крим. Протестите биле најголемите во Русија од руските протести во 2011–2013 година.

Борис Немцов изјавил дека јавното мислење се манипулира со помош на агитација и пропаганда, а на оние кои се спротивставуваат на политиката на владата им е забранет пристап до медиумите.

Меѓународни реакции

Украинскиот претседател Порошенко разговара со Барак Обама и други западни лидери за време на самитот на НАТО во Њупорт, 4 септември 2014 година

Раселени лица од окупираните територии Харков и Луганск за време на руската инвазија на Украина во Донбас

Претседателот на Врховната рада, Олександар Турчинов, во јуни 2014 година изјавил дека го смета судирот за директна војна со Русија. Според украинскиот претседател Петро Порошенко, војната ќе биде позната во историјата на Украина како „Патриотска војна“.

НАТО во јули 2014 година изјавил дека го смета судирот за војна со руски нерегуларни единици, а други го сметале за војна меѓу руски посредници и Украина. Меѓународниот комитет на Црвениот крст ги опишал настаните во регионот Донбас како „немеѓународен вооружен судир“ во јули 2014 година. Некои новински агенции, како што се Информативната телеграфска агенција на Русија и Ројтерс, ја протолкувале оваа изјава како да значи дека Украина е во состојба на „граѓанска војна“. По инвазијата на руските сили во август 2014 година, на почетокот на септември 2014 година, Амнести Интернешенал соопштил дека ја смета војната за „меѓународна“, наспроти „немеѓународна“.

Според анкетата на РЦИЈМ спроведена во август 2014 година, 59% од анкетираните руски граѓани ја сметале војната во Донбас за граѓанска војна. Повеќето од анкетираните изјавиле дека директната војна со Украина е или „апсолутно невозможна“ или „крајно малку веројатна“. 28% изјавиле дека таков судир би можел да се случи во иднина.

Генералниот секретар на Амнести Интернешенал, Салил Шети, изјавил дека „сателитските снимки, заедно со извештаите за руски војници заробени во Украина и сведоштвата на очевидци за руски војници и воени возила што се движат преку границата, не оставаат сомнеж дека ова сега е меѓународен вооружен судир“. Судирот е класифициран и како дел од „хибридна војна“ што ја води Русија против Украина.

До почетокот на 2015 година, Европската Унија имала стремежда ги етикетира учесниците во судирот како „странски вооружени формации“ или сепаратисти поддржани од Русија. По доставувањето на доверливиот извештај на IntCen во јануари 2015 година, официјалните документи на ЕУ го потврдиле присуството на руската војска во областа и почнале отворено да се повикуваат на „руски трупи во Украина“.

Еден труд од 2015 година објавен од Кралскиот институт и еден извештај од 2017 година од корпорацијата РАНД документираат како воениот судир се претворил од локализиран судир преку посредници во раните фази до хибридна војна меѓу Русија и Украина, а потоа до ограничена конвенционална војна со директната инвазија на руските трупи во август 2014 година.

Обвинителот на Меѓународниот кривичен суд издал извештај во ноември 2016 година како дел од прелиминарното испитување. Во извештајот било наведено дека до 30 април 2014 година, се чинело дека високиот интензитет на воениот судир го активирал законот за вооружен судир со „ДНР“ и „ЛНР“ како страни.  Понатаму се наведува дека ангажманите меѓу украинските и руските вооружени сили во источна Украина укажуваат на постоење на паралелен меѓународен вооружен судир до 14 јули 2014 година.  Во него се забележува дека, доколку се утврди дека Русија вршела целосна контрола врз милитантните групи, ова би претставувало само еден меѓународен вооружен судир што би предизвикал примена на Римскиот статут.   Денот по објавувањето на извештајот, Русија ја објавила својата намера да се повлече од членството во Меѓународниот кривичен суд (МКС).

Во декември 2021 година, францускиот весник „Ле Монд“ анализирал промена во руската дипломатска етикета за судирот. Веќе не станувало збор за членство на Украина во НАТО, туку за проширување на НАТО во Украина.

Окружниот суд во Хаг донел пресуда на судењето за убиството на летот MH17 на „Малезија ерлајнс“ на 17 ноември 2022 година, вклучувајќи го и заклучокот дека Русија вршела целосна контрола врз ДНР од средината на мај 2014 година па наваму, и дека затоа се одвива меѓународен вооружен судир (иако обвинетите од ДНР немаат имунитет на борци поради нивното и негирањето на Русија за членство во руските вооружени сили). Европскиот суд за човекови права пресудил на 25 јануари 2023 година дека од 11 мај 2014 година, а најмалку до 26 јануари 2022 година, областите контролирани од сепаратистите во Источна Украина се под „просторна јурисдикција“ на Русија, бидејќи таа имала ефективна контрола врз овие области преку своето присуство и преку своето влијание врз „ДНР“ и „ЛНР“.

Дополнителни извори

Поврзано: Bibliography of Ukrainian history и List of Slavic studies journals

Надворешни врски

• 12 May 2014 report on human rights and minority rights situation in Ukraine by the OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights
• 15 July 2014 Report on the human rights situation in Ukraine by the OHCHR
• 28 August 2014 report on claims of war crimes by the insurgents in Donbas by Human Rights Watch
• 15 November 2014 Report on the human rights situation in Ukraine by the OHCHR
• 1 December 2014 to 15 February 2015 Report on the human rights situation in Ukraine by the OHCHR