Вонлеталска активност

Космонаутот Сергеј Волков работи надвор од Меѓународната вселенска станица на 3 август 2011 година.

Вонлеталска активност (англиски: Extravehicular activity, EVA) или излез во отворена вселена е секоја активност што астронаут или космонаут ја извршува надвор од вселенското летало додека се наоѓа во вселената. Најчесто се однесува на вселенски прошетки (spacewalks) при кои екипажот работи во отворениот космички простор, надвор од заштитата на кабината на леталото.

За време на вонлеталска активност, астронаутите носат специјални вселенски одела кои обезбедуваат кислород, притисок, заштита од екстремни температури, микрометеороиди и штетно вселенско зрачење. Одделните делови на оделото овозможуваат движење и извршување на задачи во услови на микрогравитација.

Првото успешно излегување на човек во отворениот космос го извршил советскиот космонаут Алексеј Леонов на 18 март 1965 година, за време на мисијата Восход 2. Тој поминал околу 12 минути надвор од леталото, при што извршил историски прва вселенска прошетка.

Во текот на мисиите на Аполо, вонлеталските активности биле користени за истражување на површината на Месечината, собирање примероци од карпи и поставување научни инструменти. Подоцна, EVA станала клучна за одржување и изградба на вселенски станици, особено на Меѓународна вселенска станица, каде астронаутите вршат поправки, инсталираат опрема и спроведуваат научни експерименти.

Вонлеталските активности можат да се поделат на неколку видови. Орбитални EVA се изведуваат додека леталото или вселенската станица се наоѓа во орбитата околу Земјата, лунарни EVA се изведувале на површината на Месечината, а во иднина се планираат и активности на други небесни тела, како Марс.

Поради опасностите поврзани со директната изложеност на вселенскиот простор, вонлеталските активности бараат детална подготовка, обука во симулатори и често користење на специјализирани системи за безбедност, како врзувачки јажиња и рачни потисници за движење.

До денес, вонлеталската активност останува една од најсложените и најризични операции во човековите вселенски летови и претставува важен дел од истражувањето и одржувањето на вселенската инфраструктура.