Прејди на содржината

Водениче

Од Википедија — слободната енциклопедија
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Водениче|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}
Водениче
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Водениче
Вид: Водениче
Научен назив
Водениче
Aldrovanda vesiculosa
Scientific classification edit
Kingdom: Plantae
Clade: Tracheophytes
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Order: Caryophyllales
Family: Droseraceae
Genus: Aldrovanda
Species:
A. vesiculosa
Binomial name
Aldrovanda vesiculosa

Distribution
Synonyms[2]
  • Aldrovanda generalis E.H.L.Krause
  • Aldrovanda verticillata Roxb.
  • Drosera aldrovanda F.Muell.
Ртење семиња Алдрованда

Aldrovanda vesiculosa, позната како растение на водени тркала, е единствениот постоечки вид од родот на цветни растенија Aldrovanda од фамилијата Droseraceae. Растението фаќа мали водни без'рбетници користејќи стапици слични на оние на стапицата на Венера. Стапиците се исто така наредени во кривини околу централно, слободно лебдечко стебло, што и го дава заедничкото име. Ова е еден од ретките растителни видови способни за брзо движење.

Додека родот Aldrovanda сега е многу монотипичен, во фосилните записи се познати дури до 19 изумрени видови.[3][4] Додека видот ни покажува одреден степен на морфолошка пластичност помеѓу популациите, A. vesiculosa поседува многу ниска генетска разновидност низ целиот нејзин опсег.[4]

A. vesiculosa се има намалено во текот на минатиот век на само 50 потврдени постоечки популации ширум светот. Тие се распространети низ Европа, Африка, Азија и Австралија.[4] Сепак, потенцијално инвазивни популации постојат и во источниот дел на САД.[5] Го чуваат хобисти.

Морфологија[уреди | уреди извор]

Aldrovanda vesiculosa е водно растение без корени. Садниците развиваат краток протокорен, но сепак, ова не успева понатаму да се развива и старее. Растението се состои од неколку пловечки стебла кои достигнуваат должина од 6–40 cm (2-16 во).[4][6] На листовите од стапица растат во кругови од 5 до 9 тесно едноподруго должината на централното стебло на растението. Вистинските стапици се држат со ливчиња кои имаат воздушни кеси кои им помагаат во флотација. Едниот крај на стеблото постојано расте додека другиот крај изумира. Растот е доста брз[7], така што во оптимални услови се создава нов свиткувач еднаш или повеќе секој ден.

Стапица[уреди | уреди извор]

Вистинските стапици се состојат од два лобуси кои се превиткуваат заедно за да формираат стапица слична на стапицата на Венера, освен што е помала и таа се наоѓа под вода. Овие стапици, кои се искривени така што отворите на стапицата се насочени кон надвор, се обложени однатре со фина обвивка од влакна од чкрапалото, кои се затвораат како одговор на контакт со водни безрбетници и ги заробуваат. Затворањето на оваа стапица трае 10-20 милисекунди,[8][9] што го прави еден од најбрзите примери за движење на растенијата во кралството. Ова заробување е можно само во топли услови од најмалку 20 °C.[10] Секоја стапица е опкружена со меѓу четири и шест 6-8 милиметри (0.24-0.31 ин) долги влакна кои го спречуваат активирањето на стапици од остатоци во водата. 

Репродукција[уреди | уреди извор]

Цвеќиња[уреди | уреди извор]

Малите, осамени бели цветови на A. vesiculosa најчесто се потпираат над водата со кратки педуни кои произлегуваат од секири на вртење. Цветот се отвора само неколку часа, по што структурата се враќа под водата за производство на семе. Семињата се криптокотиларни: котиледоните остануваат скриени во обвивката на семето и многу служат како складиште на енергија за расадот. Цветењето, сепак, е ретко во умерените региони и слабо успешно во однос на развојот на плодовите и семињата.[4]

Поделби[уреди | уреди извор]

Aldrovanda vesiculosa најмногу се размножува најчесто преку вегетативно размножување. Во поволни услови, возрасните растенија ќе произведуваат огранок секој,[11] што резултира со нови растенија додека врвовите продолжуваат да растат, а старите краеви изумираат и се одвојуваат. Поради брзата стапка на раст на овој вид, безброј нови растенија може да се произведат за краток временски период на овој начин. 

Туриони[уреди | уреди извор]

Зимски отпорна Алдрованда формира турони како стратегија за преживување мраз. На почетокот на зимата, врвот на растот почнува да произведува силно намалени немесојадни лисја на сериозно скратено стебло. Ова резултира со тесна пупка од заштитни листови кои, потешки и со ослободување на флотациони гасови, го раскинуваат мајчиното растение и тоне на дното на водата, каде што температурите се стабилни и потопли. Овде може да издржи температури до −15 °C (5 °F) .[12] Во дивината,многу забележано е дека турјоните на Алдрованда имаат релативно ниска стапка на успешно тонење.[12] Оние хранливи турјони кои не успеваат да потонат, потоа ги пасат водните птици или ги убиваат со почетокот на мразот. Во пролет, кога температурата на водата се искачува над 12–15 °C, турјоните ја намалуваат својата густина и пливаат дури до врвот на водата, каде што ртат и продолжуваат да растат.[12] Како одговор на летната суша, може да се формираат и органи кои не се во мирување.[12]

Распространетост[уреди | уреди извор]

Aldrovanda vesiculosa е вториот најшироко распространет месојаден растителен вид, само зад утрикулариите, роден во Европа, Азија, Африка и Австралија. Алдрованда се шири главно преку движење на водни птици: растенијата што најмногу се лепат до нозете на птицата се транспортираат до следната водна дестинација на птичјиот пат. Како резултат на тоа, повеќето популации на Алдрованда се сместени покрај миграционите патишта на птичјите. Во текот на минатиот век, видот станува сè поредок, наведен како исчезнат во сè поголем број земји.[4] Во 1970-тите, месојадните растителни хобисти го воведоле овој вид во малите езерца во дворот во Соединетите држави во државите Њу Џерси, Вирџинија и во Њујорк, и тие можеле да бидат потенцијално инвазивен вид поради нивните ефекти врз водните безрбетници.[5]

Живеалиште[уреди | уреди извор]

A. vesiculosa претпочита чиста, плитка, топла, стоечка вода со силна светлина, ниски нивоа на хранливи материи и малку кисела pH вредност (околу 6). Може да се најде како лебди меѓу Juncus, трска, па дури и ориз.

Ботаничка историја[уреди | уреди извор]

Примероците од хербариум се депонирани во Националниот музеј на историјата на природата во Париз

Aldrovanda vesiculosa првпат била спомната во 1696 година од Леонард Плукенет, врз основа на колекции што биле направени во Индија. Растението го нарекол Lenticula pulustris Indica. Модерното ботаничко име потекнува од Гаетано Лоренцо Монти, кој ги опишал италијанските примероци во 1747 година и ги нарекол како Aldrovand i a vesiculosa во чест на италијанскиот натуралист Улисе Алдрованди.[13] Кога Carl Linnaeus го објавил својот Species Plantarum во 1753 година, и било исфрлено од името (очигледна грешка при копирање)[14] за да се формира модерниот бином.[11]

Инфраспецифични таксони[уреди | уреди извор]

  • Aldrovanda vesiculosa var. rubescens A.Cross и L.Adamec (2012)
  • Aldrovanda vesiculosa var. aquitanica Durieu ex Diels (1906) ном. незаконски.
  • Aldrovanda vesiculosa var. австралис Дарвин (1876) ном. незаконски.
  • Aldrovanda vesiculosa var. duriaei Caspary (1859) ном. незаконски.
  • Aldrovanda vesiculosa var. verticillata (Roxb. ) Дарвин (1876) ном. незаконски.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Cross, A. 2012. Aldrovanda vesiculosa. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. Downloaded on 17 October 2012.
  2. "World Checklist of Selected Plant Families". Retrieved July 31, 2014.
  3. Degreef, J. D. (1997). „Fossil Aldrovanda“. Carnivorous Plant Newsletter. 26.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Cross, A. (2012). „Aldrovanda, The Waterwheel Plant“. Carnivorous Plants of Britain and Ireland. Dorset, UK: Redfern Natural History Productions. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „Cross2012“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  5. 5,0 5,1 Renault, Marion (2019-08-13). „This Carnivorous Plant Invaded New York. That May Be Its Only Hope“. The New York Times (англиски). ISSN 0362-4331. Посетено на 2020-10-02. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „Renault“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  6. Aston, H. I. (1983). „Aldrovanda vesiculosa L.“. Flora of Australia. 8. стр. 64–66.
  7. Komiya, S. (1966). „A report on the natural habitat of Aldrovanda vesiculosa found in Hanyu City“. Amatores Herb. Kobe, Japan. 27: 5–13.
  8. Ashida, J. 1934, Studies on the leaf movement of Aldrovanda vesiculosa L. I. Process and mechanism of the movement.
  9. Ashida, J. 1935, Studies on the leaf movement of Aldrovanda vesiculosa L. II.
  10. Diels, L. 1906, Droseraceae, in Das Pflanzenreich 26 (IV, 112): 1-136, Leipzig.
  11. 11,0 11,1 Breckpot, Christian (1997). Aldrovanda vesiculosa: Description, Distribution, Ecology and Cultivation“. Carnivorous Plant Newsletter. 26: 73–82. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „Breckpot1997“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 L. Adamec: Turion overwintering of aquatic carnivorous plants.. in: Carnivorous plant newsletter.
  13. Monti, G. De Aldrovandia nova herba palustris genere.
  14. Duval-Jouve, 1861, Bull.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]